Memur Disiplin Cezası İptal Davası (2026)

Memur Disiplin Cezası Nedir?

Memur disiplin cezası; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre memur olan kişinin kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya yönetmeliklerle belirlenen görev ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi, uyulması zorunlu kurallara aykırı davranması ya da yasaklı bir fiili işlemesi hallerinde uygulanan bir idari yaptırımdır. İşbu cezanın temel amacı, kamu hizmetlerinin düzenli ve güvenilir biçimde yürütülmesini ve kamu kurumlarındaki çalışma düzenini korumaya çalışmaktır.

Memura Verilebilecek Disiplin Cezaları Nelerdir?

Memurlara verilebilecek disiplin cezaları 657 sayılı kanunda hafiften ağıra doğru beş grupta düzenlenmiştir. Bunlar uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma cezalarıdır.

Disiplin cezası keyfi biçimde uygulanamaz. Bu kapsamda fiilin gerçekleşip gerçekleşmediği, hangi disiplin cezasının gerektiği ve uygulanan cezanın fiille orantılı olup olmadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Ayrıca sayılan işbu sınıflandırma 657 sayılı Kanun kapsamındaki devlet memurları bakımından geçerli olup hakim, savcı, askeri personel gibi bazı kamu görevlileri bakımından özel disiplin kanunları ve farklı yaptırım türleri uygulanabilmektedir. 

Memur Disiplin Cezası Nasıl İptal Edilir?

Memura verilen disiplin cezasının kaldırılabilmesi için iki temel yol bulunmaktadır. Bunlar idari itiraz ve idare mahkemesinde açılacak iptal davasıdır. İdari itiraz, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu bir yol değildir. Memur, kanunda itiraz imkanı tanınan hallerde ilgili disiplin kuruluna başvurabileceği gibi doğrudan iptal davası yoluna da gidebilir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna; kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı ise yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtirazın kabul edilmesi halinde verilen ceza hafifletilebilir veya tamamen kaldırılabilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası bakımından ise kanunda herhangi bir idari itiraz yolu öngörülmemiş olup bu cezaya karşı doğrudan dava yoluna gidilmesi gerekir.

İdari itiraz veya iptal davası yoluna gidilmesi, disiplin cezasının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Cezanın uygulanması nedeniyle telafisi güç veya imkansız zararların ortaya çıkması ihtimali varsa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa iptal davası ile beraber yürütmenin durdurulması talebinde bulunulabilir.  

Memur Disiplin Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?

657 sayılı Kanun kapsamında verilen disiplin cezasına karşı itiraz, yetkili disiplin merciine hitaben yazılı dilekçe ile yapılır. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna; kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı ise yüksek disiplin kuruluna başvurulur. Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı Kanun’da ayrıca bir idari itiraz yolu öngörülmemiştir. Bu cezaya karşı doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir.

İtiraz dilekçesinde disiplin cezasının tarih ve sayısı, tebliğ tarihi, cezaya konu edilen fiil ve itiraz sebepleri açıkça belirtilmelidir. Fiilin işlenmediği, yeterli delil bulunmadığı, savunma hakkının kısıtlandığı, soruşturmanın tarafsız yürütülmediği, zamanaşımı süresinin geçtiği, fiilin yanlış değerlendirildiği veya verilen cezanın ölçüsüz olduğu yönündeki iddialar mevcut delillerle birlikte ortaya konulmalıdır. Ceza kararı, savunma istem yazısı, verilen savunma ve itirazı destekleyen diğer belgelerin dilekçeye eklenmesi incelemenin sağlıklı yürütülmesi bakımından önemlidir.

İtiraz dilekçesi yetkili mercie ulaştırılmak üzere kurumun evrak birimine teslim edilebilir. Başvurunun süresinde yapıldığının ispatlanabilmesi için evrak kayıt numarası veya teslim belgesi mutlaka alınmalıdır. İtiraz süresi, disiplin cezasının memura tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gündür. Süresinde itiraz edilmeyen disiplin cezası idari yönden kesinleşir; ancak şartları varsa cezaya karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.

İtiraz mercii, dilekçe ile ceza kararının ve eklerinin kendisine ulaşmasından itibaren otuz gün içinde karar vermek zorundadır. İtirazın kabul edilmesi halinde ceza hafifletilebilir veya tamamen kaldırılabilir; itiraz nedeniyle memura daha ağır bir disiplin cezası verilemez. İtirazın reddedilmesi halinde ise ret kararına karşı süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Disiplin Cezasına İtiraz Süresi Kaç Gündür?

657 sayılı Kanun uyarınca disiplin cezasına itiraz süresi, kararın memura tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gündür. Sürenin hesabında tebliğ günü dikkate alınmayıp süre, tebliğ tarihini izleyen günden işlemeye başlar. Sürenin son günü resmi tatile rastlarsa itiraz, tatili izleyen ilk iş gününe kadar uzar.

Yedi günlük itiraz süresi; uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları bakımından geçerlidir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı 657 sayılı Kanun’da idari itiraz yolu düzenlenmediğinden, bu cezaya karşı süresi içinde doğrudan iptal davası açılmalıdır. Özel personel kanunlarına tabi kamu görevlileri bakımından ise farklı itiraz süreleri öngörülmüş olabilir.

Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezası idari yönden kesinleşir. Ancak yedi günlük itiraz süresinin geçirilmesi, tek başına iptal davası açma hakkını ortadan kaldırmaz. Tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi henüz dolmamışsa memur doğrudan idare mahkemesine başvurabilir.

Memur Disiplin Cezası İptal Davası Nasıl Açılır?

Memur disiplin cezasının iptali, cezayı veren kamu idaresine karşı görevli ve yetkili idare mahkemesinde dava açılarak talep edilir. Dava, disiplin amiri veya kurul üyelerine şahsen değil, disiplin cezasını tesis eden idari makam veya kuruma yöneltilmelidir. İdari itiraz yolu zorunlu olmadığından memur, itiraz hakkını kullanmadan da süresi içinde doğrudan iptal davası açabilir.

Dava dilekçesinde tarafların kimlik ve adres bilgileri, dava konusu disiplin cezasının tarih ve sayısı, kararın tebliğ tarihi, olayların özeti, hukuka aykırılık sebepleri ve talep sonucu açıkça gösterilmelidir. Disiplin cezası kararı ile tebliğ belgesi başta olmak üzere savunma istem yazısı, verilen savunma, soruşturma raporu ve elde bulunan diğer belgeler dilekçeye eklenmelidir.

İptal davası açılması disiplin cezasının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Cezanın uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğacağı ve işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ortaya konulabiliyorsa dava dilekçesinde ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Bu iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Disiplin Cezası İptal Davası Açma Süresi Ne Kadardır?

Disiplin cezasına karşı iptal davası açma süresi, ceza kararının memura yazılı olarak tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gündür. Süre takvim günü olarak hesaplanır; son gün resmi tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü sona erer.

Memur, 657 sayılı Kanun gereği cezaya karşı idari itirazda bulunmuşsa, bu hususta karar verilene kadar dava açma süresi durur, itiraz sonucunun tebliği ile beraber süre tekrardan işlemeye başlar. İtiraz mercinin otuz gün içinde cevap vermemesi halinde ise başvurunun reddedildiği kabul edilerek dava açma süresi tekrardan işlemeye başlar.

Disiplin Cezasının İptali Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Memur hakkında verilen disiplin cezasının iptali davalarında görevli mahkeme, kural olarak idare mahkemesidir. Dava adli yargı mahkemelerinde veya sulh ceza hakimliklerinde açılamaz..

Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması gibi memurluk görevi ile ilişik kesmeyen disiplin cezalarında yetkili mahkeme, memurun görev yaptığı yerdeki idare mahkemesidir.

Bunun yanında devlet memurluğundan çıkarma cezasında ise memurun görevden çıkarılmadan önce son görev yaptığı yerdeki idare mahkemesi yetkilidir. Cezanın Ankara’da bulunan bakanlık veya genel müdürlük tarafından verilmesi, tek başına Ankara İdare Mahkemeleri’ni yetkili hale getirmez.

Memur Disiplin Cezası İptal Davası

Memur disiplin cezası iptal davası; hukuka aykırı olduğu ileri sürülen uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya devlet memurluğundan çıkarma cezasının ortadan kaldırılması amacıyla açılan idari davadır.

İdare mahkemesi, disiplin cezasını yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden inceler. Bu kapsamda fiilin gerçekleşip gerçekleşmediği, delillerin yeterliliği, savunma hakkına uyulup uyulmadığı, soruşturmanın yetkili ve tarafsız kişilerce yürütülüp yürütülmediği, zamanaşımı süreleri ve cezanın ölçülü olup olmadığı değerlendirilir.

Mahkeme, idarenin yerine geçerek memura başka bir disiplin cezası veremez veya verilen cezayı doğrudan hafifletemez. İnceleme sonucunda işlemi hukuka uygun bulursa davayı reddeder, hukuka aykırılık tespit ederse disiplin cezasının iptaline karar verir. İptal kararıyla birlikte cezanın memurun özlük dosyasından çıkarılması ve cezadan kaynaklanan parasal ve özlük haklarının iade edilmesi gerekir.

Uyarma Cezasının İptali

Uyarma cezası, memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesidir. Amir tarafından yapılan sözlü uyarı veya hatırlatma, 657 sayılı Kanun kapsamında uyarma cezası niteliğinde değildir.

Uyarma, en hafif disiplin cezası olmasına ve doğrudan maaş kesintisine yol açmamasına rağmen memurun özlük dosyasına işlenir ve sonraki disiplin uygulamalarında tekerrür hükümleri bakımından sonuç doğurur. Bu nedenle uyarma cezaları da idari itiraz ve iptal davasına konu edilebilir.

Uyarma cezasına karşı süresi içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir veya doğrudan iptal davası açılabilir. Ayrıca cezanın uygulanmasından itibaren beş yıl geçtikten sonra bu süre içindeki davranışları olumlu olan memur, atamaya yetkili amirden cezasının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Özlük dosyasından silme talebinin hukuka aykırı cezanın iptali davasından farklı bir yol olduğu unutulmamalıdır.

Kınama Cezasının İptali

Kınama cezası, memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazılı olarak bildirilmesidir. Uyarma cezasından farklı olarak burada yalnızca daha dikkatli olması istenmez, davranışının kusurlu olduğu resmen tespit edilir.

Kınama cezası doğrudan aylık kesintisine yol açmasa da özlük dosyasına işlenir ve tekerrür hâlinde daha ağır ceza uygulanmasına neden olabilir. Ayrıca özel mevzuata göre görevde yükselme, ödül veya teşvik gibi konularda dolaylı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle kınama cezası da disiplin kuruluna itiraz veya iptal davasına konu edilebilir.

Kınama cezasının uygulanmasından itibaren beş yıl geçtikten sonra bu süre içindeki davranışları olumlu olan memur, atamaya yetkili amirden cezasının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Özlük dosyasından silme talebinin hukuka aykırı cezanın iptali davasından farklı bir yol olduğu unutulmamalıdır.

Aylıktan Kesme Cezasının İptali

Aylıktan kesme cezası, memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Ceza, verildiği tarihi takip eden aybaşında uygulanır. Kesinti oranının kanuni sınırlar içinde olması ve ceza kararında açıkça gösterilmesi gerekir.

Bu ceza yalnızca mali kayıp doğurmaz. Aylıktan kesme cezası alan memur, beş yıl boyunca daire başkanı ve dengi veya daha üst kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz.

Cezanın iptali halinde aylıktan yapılan kesintinin memura iade edilmesi gerekir. Kesilen tutarın yasal faiziyle ödenebilmesi için iptal davasında, parasal hakların iadesi ve faiz talebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir. Aylıktan kesme cezasının özlük dosyasından silinmesi ise uyarma ve kınamadan farklı olarak, cezanın uygulanmasından on yıl sonra talep edilebilir.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezasının İptali

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, fiilin ağırlığına göre memurun bulunduğu kademe ilerlemesinin bir ila üç yıl süreyle durdurulmasıdır. Bu ceza, memurun maaşı ve kariyer gelişimi üzerinde uzun süreli sonuçlar doğurur.

Öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği kadronun son kademesinde bulunan memura kademe durdurma cezası uygulanamayacağından, bunun yerine brüt aylığının 1/4’ü ile 1/2’si arasında kesinti yapılır. Cezaya sebebiyet veren durumun tekerrürü halinde ise kişinin devlet memurluğundan çıkarılması söz konusu olabilir.

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan memur, on yıl boyunca üst yönetim kadrolarına atanamaz. Cezanın iptal edilmesi halinde memurun kademe ilerlemesi yeniden düzenlenmeli, buna bağlı parasal ve özlük hakları kişiye iade edilmelidir.

Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezasının İptali

Devlet memurluğundan çıkarma, kişinin bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere görevden çıkarılmasıdır. En ağır disiplin cezası olması nedeniyle isnat edilen fiilin somut ve yeterli delillerle ortaya konulması, fiilin memurluktan çıkarma cezasını gerektirecek ağırlıkta bulunması ve ölçülü olması gerekir.

Memurun fiili işlemediğinin anlaşılması, delillerin yetersiz veya hukuka aykırı olması, fiilin yanlış nitelendirilmesi veya özel hayata ilişkin bir davranışın kamu görevi bağlantısının ortaya konulamaması gibi sebeplerle verilen ceza iptal edilebilir. Bu bakımdan soyut kanaatler veya varsayımlara dayanılarak bu cezanın uygulanması mümkün değildir.

657 sayılı Kanun’da bu cezaya karşı idari itiraz yolu öngörülmediğinden, kararın tebliğinden itibaren doğrudan iptal davası açılmalıdır. Dava sırasında şartları varsa yürütmenin durdurulması istenebilir. Cezanın iptali halinde memurun görevine döndürülmesi, özlük haklarının yeniden düzenlenmesi ve yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle ödenmesi gerekir.

Memur Disiplin Cezasının İptal Sebepleri Nelerdir?

Disiplin cezası idari bir işlem olduğundan yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarının tamamı yönünden hukuka uygunluk denetimine tabidir. Bu unsurların herhangi birindeki hukuka aykırılık, disiplin cezasının tamamen iptal edilmesine neden olur.

Disiplin cezalarının başlıca iptal nedenleri şunlardır:

Sayılan fiiller sınırlı olmamakla birlikte disiplin cezasının iptalini gerektiren başlıca sebeplerdir. Açılacak iptal davasında yalnızca cezanın hukuka aykırı olduğu belirtilmemeli, soruşturma dosyasındaki bilgi ve belgelerle bağlantı kurularak hukuka aykırılıkların neler olduğu somut biçimde açıklanmalıdır.

Savunma Alınmadan Verilen Disiplin Cezası İptal Edilir mi?

Anayasa’nın 129. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 130. maddesi uyarınca, memura savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemez. Savunma alınmadan verilen ceza, temel bir usul güvencesinin ihlal edilmesi nedeniyle iptal edilebilir.

Soruşturma sırasında memura isnat edilen fiil açıkça bildirilmesi ve savunmasını hazırlaması için en az yedi gün süre verilmelidir. Verilen süre içerisinde memur, savunmasını hazırlayarak dosyaya sunabilir. Ancak memurun usulüne uygun şekilde savunmaya davet edildiği ve yeterli süre verildiği halde haklı bir neden olmaksızın savunma yapmaması halinde memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Bu durumda yalnızca savunma verilmemiş olması nedeniyle disiplin cezası hukuka aykırı hale gelmez.

Disiplin Soruşturmasında Savunma Hakkının Kısıtlanması

Soruşturma içerisinde memura savunma hakkının yalnızca şeklen tanınması yeterli değildir. Memurun hangi fiille suçlandığını, bu fiilin ne zaman ve nasıl gerçekleştiğinin ileri sürüldüğünü, isnadın dayandığı temel delilleri ve hangi disiplin hükmünün uygulanmasının düşünüldüğünü açık ve net şekilde anlayabilmesi gerekir.

Savunma için verilen sürenin yedi günden az olması, isnadın anlaşılır olmaması, savunmaya esas bilgi ve delillerin bildirilmemesi, memurun savunma sunmasının engellenmesi veya sunduğu savunmanın hiç değerlendirilmemesi gibi nedenler savunma hakkının kısıtlanması şeklinde değerlendirilebilir.

Devlet memurluğundan çıkarma cezasında memurun soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme ve yüksek disiplin kurulunda kendisini şahsen veya vekil aracılığıyla savunma hakkı ayrıca düzenlenmiş olup memura bu hakların kullandırılmaması halinde de savunma hakkının kısıtlanması gündeme gelebilir.

Disiplin Soruşturmasında Zamanaşımı Cezanın İptaline Neden Olur mu?

Disiplin cezasının kanunda belirlenen zamanaşımı süreleri geçirildikten sonra verilmesi, cezanın hukuka aykırı hale gelmesine ve bu sebeple iptaline neden olabilir.

657 sayılı Kanun’a göre fiilin öğrenilmesinden itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları bir ay içinde disiplin soruşturmasına; devlet memurluğundan çıkarma cezasında ise altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmalıdır. Bunun yanında fiilin işlendiği tarihten itibaren kural olarak iki yıl içinde disiplin cezasının verilmesi gerekmektedir. Bu sürelerin geçmesi halinde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Bununla birlikte süresi içinde verilmiş bir disiplin cezasının mahkemece iptal edilmesi halinde idareye belirli koşullarla yeniden ceza verme imkanı tanınmıştır. Bu kapsamda mahkeme kararının idareye tebliği ile birlikte kalan zamanaşımı süresi içinde; sürenin dolmuş veya altı aydan az kalmış olması halinde ise en geç altı ay içinde, kararın gerekçesine uygun yeni bir işlem tesis edilebileceği hüküm altına alınmıştır.

Yetkisiz Disiplin Amiri Tarafından Verilen Ceza İptal Edilir mi?

Disiplin cezası, kanun ve yönetmeliklerle yetkilendirilmiş makam tarafından verilmelidir. Yetkisiz bir amir veya kurul tarafından verilen ceza, işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olması nedeniyle iptal edilebilir. Yetki kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan bu aykırılık, mahkeme tarafından resen dikkate alınır.

657 sayılı Kanun’a göre uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından verilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, yetkili disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir veya bazı hallerde vali tarafından uygulanır. Devlet memurluğundan çıkarma cezası ise amirin bu yöndeki isteği üzerine memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir.

Sayılan sebeplerle cezanın yalnızca kişinin hiyerarşik üstü tarafından verilmiş olması yeterli değildir. Karar veren kişinin mevzuat uyarınca disiplin amiri sıfatına ve ilgili cezayı verme yetkisine sahip olması gerekir.

Disiplin Soruşturmasında Tarafsızlık İlkesinin İhlali

Disiplin soruşturması, arzu edilen sonuca ulaşmak amacıyla değil olayın gerçek yönünü ortaya çıkarmak için tarafsız ve objektif biçimde yürütülmelidir. Bu kapsamda memurun lehine ve aleyhine olan deliller beraberce toplanmalı ve değerlendirilmelidir.

Soruşturmacı veya cezayı veren makam ile memur arasında kişisel bir husumet bulunması, bu kişinin olayın doğrudan tarafı ya da şikayetçisi olması, soruşturma tamamlanmadan suçluluk yönünde kanaat açıklanması veya delillerin tek taraflı şekilde değerlendirilmesi tarafsızlık ilkesini ihlal edebilir. Tarafsızlık ilkesini ihlal eder bir durumun bulunması halinde bunun somut olay ve belgelerle ortaya konulması gerekir.

Tarafsızlık ilkesine aykırı yürütülen soruşturma sonucunda verilen disiplin cezası, hukuka uygun ve güvenilir bir incelemeye dayanmamakta olup bu sebeple cezanın iptal edilmesi mümkündür.

Eksik İnceleme ve Araştırma Nedeniyle Disiplin Cezasının İptali

Disiplin cezası verilmeden önce yürütülecek soruşturma ile olayın bütün yönleriyle araştırılması, memurun lehine ve aleyhine olacak delillerin beraberce toplanıp değerlendirilmesi gerekmektedir. Yalnızca şikayetçinin anlatımına veya memurun aleyhindeki belgelere dayanılarak, savunmada belirtilen hususlar araştırılmadan verilecek ceza eksik inceleme niteliğindedir.

Bu kapsamda olayı gören kişilerin dinlenmemesi, kamera görüntüsü, yazışma, görev kaydı veya diğer önemli belgelerin incelenmemesi, çelişkili ifadelerin giderilmemesi ve memurun savunmada sunduğu delillerin değerlendirme dışı bırakılması bu kapsamdadır. Disiplin raporunda fiilin kim tarafından, ne zaman ve nasıl işlendiği somut ve hukuken geçerli delillerle ortaya konulmalıdır.

Eksikliğin, isnat edilen fiil ve verilen cezanın niteliğini etkileyebilecek önemde olması halinde disiplin cezasının iptal edilmesi mümkündür. Ancak sonuca etkisi bulunmayan ve yalnızca küçük eksiklik niteliğindeki hususlar cezanın iptali için tek başına yeterli olmayabilir.

Disiplin Cezasında Fiil ile Ceza Arasında Orantılılık İlkesi

Memura uygulanan disiplin cezası, işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı olmalıdır. Fiilin gerçekleşme biçimi, memurun kusur derecesi, eylemin kamu hizmetine etkisi ve ortaya çıkan sonuç beraberce değerlendirilmeli ve ceza buna göre ölçülü biçimde tesis edilmelidir. Hafif nitelikteki bir davranışın daha ağır bir disiplin suçu kapsamında değerlendirilmesi, ölçülülük ilkesine aykırılık teşkil edebilir.

Fiil yanlış nitelendirilmesi veya fiilin ağırlığıyla açıkça orantısız bir ceza verilmesi halinde işlem iptal edilebilir. Ancak mahkeme, idarenin yerine geçerek orantılılık ilkesine uygun şekilde daha hafif bir ceza belirleyemez. Mahkemenin görevi yalnızca cezanın orantılı olup olmadığının belirlenmesi ve bunun sonucunda hukuka aykırılık varsa işlemin iptal edilmesi ile sınırlıdır.

Memurun Lehine Olan Deliller Araştırılmadan Disiplin Cezası Verilebilir mi?

Disiplin soruşturmasında yalnızca memurun aleyhindeki değil, lehindeki delillerinde toplanarak değerlendirmeye dahil edilmesi gerekmektedir. Memurun gösterdiği tanıkların dinlenmemesi, sunduğu belgelerin incelenmemesi veya savunmasını doğrulayabilecek kayıtların araştırılmaması soruşturmayı eksik hale getirir.

Araştırılmayan delillerin olayın sonucunu etkileyebilecek nitelikte olması halinde, işbu soruşturmaya dayanılarak verilen disiplin cezasının iptal edilmesi mümkündür. Ancak işlemin genel durumunu etkilemeyen önemsiz delillerin araştırılmaması, tek başına işlemin iptalini gerektirecek ağırlıkta değerlendirilmeyebilir.

Aynı Fiil Nedeniyle İki Defa Disiplin Cezası Verilebilir mi?

Aynı fiil nedeniyle memura birden fazla disiplin cezası verilmesi mümkün değildir. “Ne bis in idem” olarak adlandırılan bu ilke uyarınca tek bir fiil, birden fazla disiplin hükmünü ihlal ediyorsa kural olarak en ağır cezayı gerektiren hüküm uygulanır. Tek bir fiilin parçalara ayrılarak birden fazla ceza tesis edilmesi halinde işlem hukuka aykırı hale gelebilir.

Bununla birlikte aynı eylem hakkında hem ceza soruşturması hem de disiplin soruşturması yürütülmesi, bu iki sürecin hukuki amaç ve sonuçları farklı olduğundan bu kapsama girmemektedir.

Disiplin Cezası İptal Edilirse Ne Olur?

Disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesiyle birlikte işlem, kural olarak tesis edildiği andan itibaren tüm hukuki ve mali sonuçlarıyla beraber ortadan kalkar. Bu kapsamda iptal kararı ile beraber ceza kaydı düzeltilmeli; aylıktan kesilen tutar, kademe ilerlemesi ve diğer özlük hakları memura iade edilmelidir. Memurluktan çıkarma cezasının iptalinde ise kişinin göreve iadesi ile mahrum kaldığı özlük ve parasal hakların iadesi gerekir.

Cezanın iptal edilmesi her halde disiplin sürecinin tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Özellikle yetki, savunma veya giderilebilir başka bir usuli eksiklik sebebiyle iptal kararı verilmesi halinde idare, kararın gerekçesine uyarak yeniden işlem tesis edebilir. Bun karşılık mahkemece fiilin gerçekleşmediği veya disiplin suçunun oluşmadığı gibi bir tespitin yapılması halinde aynı fiile dayanılarak tekrar işlem tesis edilmesi hukuka aykırı olur.

Disiplin Cezası Alan Memur Ne Yapmalı?

Disiplin cezası alan memur öncelikle kararın tebliğ tarihini belgelemeli ve soruşturma dosyasındaki belgeleri incelemelidir. Soruşturma onayı, savunma istemi, ifadeler, deliller, soruşturma raporu ve ceza kararındaki gerekçe birlikte değerlendirilmelidir. Ceza yalnızca fiilin işlenmediği iddiasıyla değil; yetki, zamanaşımı, savunma hakkı, eksik inceleme, yanlış hukuki nitelendirme ve ölçülülük yönlerinden de incelenmelidir.

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna; kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı ise bu idari itiraz yolu bulunmaz.

Memur, idari itirazdan bağımsız olarak disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Genel dava açma süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür. İşlemin uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğacak olması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması halinde dava süresince işlemin yürütmesinin durdurulması talep edilebilir.

Memur Disiplin Cezası İptal Davası Dilekçe Örneği

……….. İDARE MAHKEMESİ’NE

YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLİDİR

DAVACI: [Adı ve soyadı, T.C. kimlik numarası, adres]

DAVALI: [Disiplin cezasını tesis eden kamu idaresi]

DAVA KONUSU: Davalı idarenin …. tarihli ve ……….. sayılı işlemiyle verilen ………….   cezasının iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kalınan özlük ve parasal haklarıma istinaden 10.000 TL’nin yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebidir.

TEBLİĞ TARİHİ: …….

AÇIKLAMALAR

1- Davalı idare bünyesinde evrak kayıt memuru olarak görev yapmaktayım. Hakkımda yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, 12.03.2026 tarihinde mazeretsiz ve izinsiz olarak göreve gelmediğim ileri sürülerek brüt aylığımın 1/30’u oranında aylıktan kesme cezası verilmiştir. Söz konusu karar 15.06.2026 tarihinde tarafıma tebliğ edilmiş olup işbu davayı yasal süresi içerisinde açmaktayım.

2- Dava konusu disiplin cezası hukuka aykırıdır. İsnada konu tarihte görevimi terk etmiş veya mazeretsiz şekilde işe gelmemiş değilim. Birim amirimin bilgisi ve yönlendirmesi doğrultusunda kuruma bağlı ilçe hizmet binasında gerçekleştirilen arşiv aktarımı çalışmalarına katıldım. Bu nedenle asıl görev yerimdeki giriş kayıtlarında ismimin bulunmaması, o gün kamu görevini yerine getirmediğim anlamına gelmemektedir.

3- Soruşturma sırasında, ilçe hizmet binasında görev yaptığımı gösteren günlük çalışma çizelgesini ve birim amirim tarafından gönderilen görevlendirme mesajlarını sundum. Ayrıca aynı çalışmada yer alan iki personelin tanık olarak dinlenmesini talep ettim. Buna rağmen sunduğum belgeler hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamış ve bildirdiğim tanıkların ifadelerine başvurulmamıştır.

​4- Hakkımdaki ceza yalnızca asıl görev yaptığım hizmet binasına ait turnike kayıtlarına dayandırılmıştır. İlçe hizmet binasının ziyaretçi kayıtları, çalışma çizelgeleri ve kurum içi yazışmalar incelenmemiştir. Olayın sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikteki bu deliller toplanmadan karar verilmesi, disiplin soruşturmasının eksik inceleme ve araştırmaya dayandığını göstermektedir.

​5- Savunmamda açıkladığım hususların neden kabul edilmediği ceza kararında gösterilmemiştir. Kararda yalnızca asıl görev yerimdeki giriş kayıtlarında ismimin bulunmadığı belirtilmiş; başka bir hizmet binasında görev yaptığım yönündeki savunmam ile sunduğum belgeler tartışılmamıştır. Bu nedenle dava konusu işlem, somut ve yeterli bir gerekçeden yoksundur.

​6- Kaldı ki göreve gelmeme fiilinin oluşabilmesi için memurun herhangi bir haklı ve geçerli nedeni bulunmaksızın görevini yerine getirmemesi gerekir. Oysa isnada konu tarihte kurumun bilgisi dahilinde başka bir hizmet binasında çalıştığımdan, disiplin cezasına dayanak gösterilen fiilin unsurları oluşmamıştır. Aynı gün kamu hizmetini fiilen yerine getirmiş olmama rağmen yalnızca turnike kayıtları esas alınarak cezalandırılmam hukuka ve hakkaniyete aykırıdır.

​7- Dava konusu cezanın uygulanması, aylığımdan kesinti yapılmasının yanında özlük dosyam ve mesleki ilerlemem bakımından da olumsuz sonuçlar doğuracaktır. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanmaya devam etmesi halinde telafisi güç zararların ortaya çıkacak bulunması nedeniyle yürütmenin durdurulması gerekmektedir.

HUKUKİ NEDENLER: T.C. Anayasası, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve ilgili diğer mevzuat.

DELİLLER: Disiplin cezası kararı, tebliğ belgesi, soruşturma onayı, soruşturma raporu ve ekleri, savunma istem yazısı, savunma dilekçem, varsa idari itiraz dilekçesi ve itiraz üzerine verilen karar, tanık anlatımları, kurum kayıtları, yazışmalar, görüntü ve ses kayıtları, özlük dosyası ile her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Dava konusu işlemin uygulanması nedeniyle telafisi güç zararlar doğacak olması ve işlemin açıkça hukuka aykırı bulunması karşısında, öncelikle yürütmesinin durdurulmasına,

2. Davalı idarenin …. tarihli ve ……….. sayılı işlemiyle verilen ………….   cezasınıniptaline,

3. Dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığım özlük ve parasal haklarıma istinaden 10.000 TL’nin, hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tarafıma ödenmesine,

4. Yargılama giderleri ile varsa vekalet ücretinin davalı idare üzerine bırakılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

Tarih

Davacı
İmza

EKLER:

1. Disiplin cezası kararı

2. Tebliğ belgesi

3. Savunma ve itiraz dilekçeleri

4. İtiraz üzerine verilen karar

5. Diğer bilgi ve belgeler

SIKÇA SORULAN SORULAR

Ceza Davasında Beraat Eden Memura Disiplin Cezası Verilebilir mi?

Evet. Ceza yargılaması ile disiplin soruşturmasının amaçları farklı olduğundan beraat kararı, tek başına disiplin cezası verilmesini engellemez. Ancak beraat kararında fiilin gerçekleşmediği veya memur tarafından işlenmediği kesin olarak belirlenmişse idare bu tespiti görmezden gelerek aynı fiil nedeniyle ceza veremez.

HAGB Kararı Memur Hakkında Disiplin Cezasına Dayanak Olabilir mi?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü gibi kabul edilemez ve tek başına memurun suçlu olduğunun delili sayılamaz. Bununla birlikte ceza dosyasındaki bilgi ve deliller disiplin soruşturmasında bağımsız olarak değerlendirilebilir; fiil ayrıca kanıtlanmışsa disiplin cezası verilebilir.

Takipsizlik Kararı Alan Memura Disiplin Cezası Verilebilir mi?

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, aynı olay hakkında disiplin cezası verilmesini kendiliğinden engellemez. İdare, ceza soruşturmasından bağımsız olarak delilleri değerlendirerek fiilin disiplin suçu oluşturup oluşturmadığını belirleyebilir. Ancak yalnızca soyut iddialara dayanılarak ceza verilemez.

WhatsApp Yazışmaları Disiplin Soruşturmasında Delil Olabilir mi?

WhatsApp yazışmaları hukuka uygun şekilde elde edilmiş, doğruluğu belirlenebilir ve soruşturulan fiille ilgiliyse delil olarak kullanılabilir. Ekran görüntülerinin değiştirildiği veya bağlamından koparıldığı ileri sürülüyorsa yazışmaların gerçekliği ve bütünlüğü araştırılmalıdır. Hukuka aykırı erişim yoluyla ele geçirilen özel yazışmaların disiplin cezasına dayanak yapılması ise hukuka aykırılık oluşturabilir.

Sosyal Medya Paylaşımı Nedeniyle Memura Disiplin Cezası Verilebilir mi?

Sosyal medya paylaşımı; memurun görevinden kaynaklanan yükümlülüklerini, tarafsızlığını veya kamu hizmetinin düzenini somut biçimde etkiliyorsa disiplin cezasına neden olabilir. Ancak yalnızca eleştirel veya idareyi rahatsız eden bir açıklama yapılması ceza için yeterli değildir; paylaşımın bağlamı, ulaştığı kişiler, memurun görevi ve uygulanan cezanın ölçülülüğü değerlendirilmelidir.

Göreve Gelmeme Nedeniyle Memura Verilen Disiplin Cezası İptal Edilir mi?

Göreve gelmeme fiili özürsüz ve izinsiz olarak gerçekleşmişse disiplin cezası verilebilir. Bu durumda uygulanacak ceza devamsızlığın süresine göre değişir. Geçerli bir mazeretin bulunması, devamsızlık günlerinin yanlış hesaplanması, fiilin yeterli delille kanıtlanmaması veya süreye uygun olmayan ceza verilmesi hâlinde işlem iptal edilebilir.

Amirine Hakaret veya Saygısızlık Nedeniyle Verilen Disiplin Cezası İptal Edilir mi?

Hakaret veya saygısızlık fiili somut ve yeterli delillerle kanıtlanmışsa disiplin cezası verilebilir. Ancak eleştiri ile hakaret birbirinden ayrılmalı; kullanılan sözler, olayın bağlamı, tanık anlatımları ve varsa karşılıklı davranışlar birlikte değerlendirilmelidir. Fiilin kanıtlanamaması veya yanlış nitelendirilmesi hâlinde ceza iptal edilebilir.

Disiplin Cezası İptal Edilirse Kesilen Maaş Geri Alınabilir mi?

Evet. Aylıktan kesme cezasının iptal edilmesi hâlinde kesilen tutarın memura iade edilmesi gerekir. Yasal faiz isteniyorsa bu talebin dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi uygun olur.