Vakıf Nasıl Kurulur? Vakıf Kurma Şartları ve Masrafları (2026)
Vakıf, bir malın ya da paranın bir amaca özgülendiği mal topluluğu kuruluşlarıdır. Vakıf, özgülenecek malvarlığı ve bu malvarlığının özgülendiği amaç şeklinde iki husustan oluşur. Vakıflar, Osmanlı’dan beri yaygın olarak ülkemizde yer alan kuruluşlardır. Yazımızda vakıf nasıl kurulur, vakıf kurma adımları, vakıf kurma şartları, vakıf kurma maliyetleri, vakıflarla ilgili diğer merak edilen hususlara değinilmiştir.
Vakıf Nedir?
Vakıf; gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve haklarını belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip mal topluluğudur. Bu tanım, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 101. maddesinde açıkça yer almaktadır.
Vakfı oluşturan iki temel unsur vardır: özgülenecek bir malvarlığı ve bu malvarlığının tahsis edileceği amaç. Vakıflar kişi topluluğu değil, mal topluluğudur; bu nedenle derneğin aksine tek bir kişiyle dahi kurulabilirler. Kurulan vakfın tüzel kişiliği, kurucusunun kişiliğinden tamamen bağımsızdır; vakıf kendi adına sözleşme yapabilir, taşınmaz edinebilir ve dava tarafı olabilir.
Vakıflar Osmanlı döneminden bu yana Türk hukuk ve sosyal hayatının ayrılmaz bir parçası olmuştur. Günümüzde eğitim, sağlık, kültür, çevre ve sosyal yardım alanlarında faaliyet gösteren binlerce vakıf, devletin üstlenemediği pek çok kamusal işlevi yerine getirmektedir.
Dernek Mi, Vakıf Mı? Farkları Nelerdir?
Vakıf ve dernek, her ikisi de kar amacı gütmeyen ve toplumsal fayda sağlamaya yönelik kuruluşlardır; ancak aralarında önemli hukuki ve yapısal farklılıklar bulunmaktadır. Aşağıdaki tablo bu farklılıkları özetlemektedir:
| Vakıf | Dernek | |
|---|---|---|
| Hukuki yapı | Mal topluluğu | Kişi topluluğu |
| Kurucu sayısı | En az 1 kişi | En az 7 gerçek kişi |
| Kuruluş yöntemi | Noterde resmi senet + mahkeme tescili | Kuruluş bildirgesiyle idari kayıt |
| Asgari sermaye | 2026 için 5.000.000 TL | Yok |
| Zorunlu organ | Yalnızca yönetim kurulu | Genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu |
| Gelir elde etme | Ticari işletme kurabilir | Kısıtlıdır |
| Kuruluş süresi | 6–15 ay (mahkeme süreci) | Birkaç hafta |
| Denetim makamı | Vakıflar Genel Müdürlüğü | Mülki idare amirlikleri |
Vakıf, sermaye gerektiren ve uzun vadeli kurumsal bir yapı hedefleyen kişiler için tercih edilirken; dernek, katılımcı yönetim yapısı ve daha hızlı kuruluş süreci arayanlar için daha uygundur. Sürdürülebilir bir mali temele sahip olmak istiyorsanız vakıf, geniş bir üye tabanıyla demokratik karar alma mekanizması kurmak istiyorsanız dernek tercih edilmelidir.
Vakıf Çeşitleri Nelerdir?
Türk hukukunda vakıflar, kuruluş biçimleri, statüleri ve amaçlarına göre birçok farklı türe ayrılmaktadır. Makalemizde ele aldığımız kuruluş süreci esas olarak yeni vakıflar için geçerlidir. Diğer vakıf türleri farklı hukuki rejimlere tabidir.
1-Yeni Vakıflar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde, 1967 yılı sonrasında kurulmuş olan vakıflardır. Bu vakıflar VGM’nin denetimine tabidir. Makalemizde ayrıntılı biçimde açıkladığımız kuruluş süreci yeni vakıflar için geçerlidir.
2-Mülhak Vakıflar
Osmanlı döneminde vakıf senediyle kurulmuş ve yönetimi kurucunun soyundan gelenlere bırakılmış olan vakıflardır. Vakıflar Genel Müdürlüğü bu vakıfları denetler ancak doğrudan yönetmez.
3-Mazbut Vakıflar
Yönetimi Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne bırakılan ya da devredilen eski vakıflardır. Mütevelli heyeti bulunmayan ya da yönetimi imkansız hale gelen vakıflar bu statüye alınır.
4-Cemaat Vakıfları
Türkiye’deki gayrimüslim azınlıklar (Rum, Ermeni, Yahudi toplulukları vb.) tarafından kurulmuş olan vakıflardır. Özel bir hukuki statüye tabi olup 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde yönetilirler.
5-Aile Vakıfları
Türk Medeni Kanunu’nun 372. maddesi uyarınca aile bireylerinin eğitim, öğrenim, donanım ve desteklenmesi amacıyla kurulan vakıflardır. Aile vakfı kurulabilmesi için amaçların aile fertlerini desteklemeye yönelik olması gerekir; soydan gelenlere kuşaktan kuşağa mülk aktarma amacıyla vakıf kurulamaz; bu tür özgülemeler kanunda açıkça yasaklanmıştır.
Aile vakfları kurumsal açıdan özellikle şu durumlarda tercih edilmektedir: varlıklı ailelerin servetini belirli değerler çerçevesinde kuşaklar arası aktarmak istedikleri haller, aile üyelerine burs ve eğitim desteği sağlamak istedikleri haller ve aile ismini kurumsal bir yapıyla yaşatmak istedikleri haller.
6-Kamuya Yararlı Vakıflar
Belirli kriterleri karşılayan ve yetkili makamca bu statüye alınan vakıflardır. Kamuya yararlı statüsü, bazı vergi avantajları sağlar; ancak bu statünün kazanılması için ek şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Makalemizin ilgili bölümünde bu konu ayrıca ele alınmıştır.
7-Esnaf Vakıfları
Belirli bir esnaf grubunun üyelerine yönelik sosyal yardım, eğitim ve dayanışma amacıyla kurulmuş olan vakıflardır.
Vakıf Kurmanın Avantajları
Vakıf kurmanın hukuki, mali ve kurumsal açıdan pek çok avantajı bulunmaktadır. Bu avantajları değerlendirerek vakıf kurma kararını bilinçli biçimde vermek gerekir.
1-Kurumsal Sürdürülebilirlik
Vakıflar, kurucusunun hayatından bağımsız olarak varlığını sürdürür. Kurucu öldükten sonra dahi vakıf faaliyetlerine devam eder; bu özellik vakıfları miras planlamasında da güçlü bir araç haline getirir.
2-Vergisel Avantajlar
Kamuya yararlı statüsü kazanan vakıflara Cumhurbaşkanlığı kararıyla vergi muafiyeti tanınabilir. Vergi muafiyetine sahip vakıflara yapılan bağış ve yardımlar, bağışçılar açısından gelir ve kurumlar vergisi matrahından indirilebilir. Bunun yanı sıra kamuya yararlı vakıflar çeşitli harç ve resim istisnalarından yararlanabilir.
3-Kurumsal İtibar ve Güven
Vakıf statüsü, kamuoyunda güçlü bir kurumsal kimlik ve güven algısı oluşturur. Devlet kurumları, uluslararası kuruluşlar ve büyük bağışçılar vakıflarla daha kolay iş birliği yapma eğilimindedir.
4-Varlık Koruma
Vakfa özgülenen malvarlığı, vakfın tüzel kişiliği çerçevesinde kurucunun kişisel borçlarından korunur. Bu özellik, özellikle ticari risk altındaki girişimciler için önemlidir.
5-Aile Serveti Planlaması
Aile vakıfları aracılığıyla servetin belirli değerler çerçevesinde kuşaklar arası aktarımı sağlanabilir. Vakıf, aile üyelerine burs, eğitim desteği ve yardım sağlayacak şekilde yapılandırılabilir.
Vakıf Nasıl Kurulur?
Vakfın kurulması resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla olur. Bu noktada uygulamada vakfın kurulması sürecinde vakıf senedinin hukuki niteliği önem taşımaktadır. Noter tarafından düzenlenecek vakıf senedi ile kurulacak vakfın özellikleri metinde belirlenecektir. Aşağıda ayrıntılı bir şekilde açıklayacağımız bu sürecin gerçekleşmesi sonrasında, vakfın tescili için yetkili ve görevli mahkemeye başvurulması gerekmektedir. Mahkemece gerekli araştırmaların yapılması sonrası vakfın tescil kararı verilebilecektir. Bununla beraber vakfın tüzel kişilik kazanması ise yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescille olacaktır.

Vakıf Kurma Şartları Nelerdir?
Vakıf kurmak için belirli şartların bir arada bulunması gerekmektedir. Bu şartları şu şekilde sıralayabiliriz:
1-Sermaye Şartı
Vakıf kurulabilmek için gerekli şartlardan biri vakfın kuruluş amacını gerçekleştirmeye yeterli sermayeye sahip olmasıdır. Bu sermayenin asgari tutarı her yıl Vakıflar Meclisi tarafından belirlenmektedir. Bununla beraber toplam sermaye tutarının, vakfın amacını gerçekleştirmeye yeter miktarda olması gerekmekte olup bu sebeple sermaye miktarı her bir vakıf ve vakfın amacı açısından ayrı ayrı belirlenecektir. Ayrıca bu mal varlığının, vakfın kuruluş amacına özgülenmesi gerekmektedir. Buna göre taşınır veya taşınmaz mallar ile gerçekleşmiş ya da gerçekleşeceği anlaşılan her türlü geliri veya ekonomik değeri olan haklar da bu sermayenin içine girebilecektir.
2-Amaç Şartı
Bir diğer gerekli unsur kurulacak vakfın, hukuka uygun, anlaşılır, sürekli ve belirli bir amaca sahip olmasıdır. Kurulacak vakıf, Anayasanın temel ilkelerine hukuka, ahlâka aykırı nitelikte olmamalıdır. Örneğin bir vakfın amacı eğitim, sağlık veya yardımlaşma olabilir. Vakıflar ticari kazanç amacıyla kurulamazlar. Yıl sonlarında kar dağıtımı yapamazlar. Bunlar şirketlere özgü hususlardır.
3-Vakıf Kurma İradesi
Vakıf kurma ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişi ya da kişiler, vakıf kurma iradesini kanunda belirlenen usuller çerçevesinde açıklamalıdır. Bu husus resmi senetle olabileceği gibi vakfedenin ölüme bağlı tasarrufu ile de olabilecektir.
4-Vakıf Kurma Ehliyeti
Vakıf kurabilmek için kişinin fiil ehliyetine sahip olması gerekir. Bu kural, gerçek ve tüzel kişiler açısından farklı biçimlerde uygulanmaktadır.
Gerçek kişiler bakımından: Resmi senetle ve miras sözleşmesiyle vakıf kurmak için kişinin tam ehliyetli olması şarttır; yani ergin, ayırt etme gücüne sahip ve hukuken kısıtlı bulunmamalıdır. Vasiyetname yoluyla vakıf kurmak için ise ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak yeterlidir; bu kişiler hukuken kısıtlı olsa bile vasiyetname ile vakıf kurabilir. Buna karşın sınırlı ehliyetsiz kişiler, yasal temsilcilerinin rızasını alsalar dahi resmi senetle vakıf kuramaz; kanun bu işlemi sınırlı ehliyetsizler açısından yasak işlemler kapsamında değerlendirmiştir.
Tüzel kişiler bakımından: Şirketler, dernekler ve diğer tüzel kişiler de vakıf kurabilir. Ancak tüzel kişinin vakıf kurabilmesi için kuruluş belgesinde (esas sözleşme, tüzük vb.) bu yetkinin açıkça yer alması ve yetkili organın bu yönde karar almış olması gerekir. Örneğin vakıf kuracak bir derneğin genel kurulunun bu konuda karar almış olması zorunludur.
Vakıf Kurma Şekli
Vakıf kurma iradesi kanunen 2 farklı yol ile açıklanabilir. Buna göre resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurma işlemi yapılabileceekitr.
1-Resmi Senetle Vakıf Kurmak
Vakıf, resmi senet düzenleme yolu ile kurulabilir. Burada vakıf kuracak kişi sağlığında hüküm ifade etmek üzere vakıf kurma iradesini açıklayacak ve noter vasıtası ile vakıf senedi düzenlenecektir. Vakıf kuracak kişinin fiil ehliyetine sahip olması gerektiği önemlidir. Vakıf senedi ve vakıf senedinde bulunması gereken unsurların aşağıda ayrıntılı açıklaması yer almaktadır.
2-Ölüme Bağlı Tasarruf İle Vakıf Kurmak
Ölüme bağlı tasarruf ile vakıf kurma yolunda ise vakfeden sağlığında, ölümünden sonra hüküm ifade etmek üzere vakıf kurma iradesini açıklayacaktır. Burada vakıf kurma iradesinin, vakfın amacının ve bu amaca özgülenen mal ve hakların yeterince açık bir şekilde belirlenmiş olması gerektiğine dikkat edilmelidir. Vakıf kurma iradesi vasiyetname ile açıklanacak olup vakıf kuracak kişinin vasiyetname düzenleme ehliyetine sahip olması yeterlidir. Ölüme bağlı tasarruf yoluyla kişi terekesindeki malvarlığını vakfedebilecektir.
Vakıf Senedi Nasıl Hazırlanır?
Vakıf senedi, vakıf kurma iradesinin yer aldığı yazılı belgedir. Buna göre vakıf senedi, içeriğinde bulunması gereken aşağıdaki unsurları taşımalıdır.
Vakıf senedinin gerekli şartları sağlaması ile birlikte düzenlenen vakıf senedinin noterde düzenlenmelidir. Vakıf senedi noterde onaylama şeklinde değil düzenleme şeklinde olmalıdır. Vakıf senedi, vakıfın tüm sınır ve faaliyetlerini içerdiğinden çok dikkatli hazırlanması gerekir.
1-Vakfın Adı
Vakfın adı ahlaka ve kanuna aykırı olmamalı ve kuruluş amacı ile benzer nitelikte olmalıdır. Bununla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının adı vakıf adı olarak kullanılamayacaktır.
2-Vakfın Amacı
Vakfın amacı vakıf senedinde açıkça belirlenmiş olmalıdır. Vakfın amacı; hukuka uygun, belirli, anlaşılabilir olmalı ve devamlılık arz etmelidir. Cumhuriyetimizin Anayasa ile kanunlarda belirlenen niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlâka, millî birliğe ve millî menfaatlere aykırı veya belli bir ırk, köken ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakıf kurulamaz. Vakfa özgülenecek malvarlığı ise vakfın amacını gerçekleştirmeye olanaklı olmalı, vakfın amaç veya devamını imkânsız veya yararsız hale getirmemelidir.
3-Vakfa Özgülenecek Mal Ve Hizmetler
Vakfın kuruluş şartlarından biri olan vakfın amacına özgülenecek mal varlığı vakıf senedinin en önemli unsurlarından biri olup vakfa özgülenecek mal ve hizmetler vakıf senedinde açıkça belirlenmiş olmalıdır. Bu asgari miktardan fazla nakdi bir para olabileceği gibi aynı değeri karşılar arsa, tarla, konut, araç vb. ayni mallar da olabilir.
4-Vakıf Organları
Vakfın tek zorunlu organı yönetim kurulu olup, diğer organlar isteğe bağlı bir şekilde oluşturulabilecektir. Yeni kurulacak vakıfların yönetim organlarında görev alanların çoğunluğunun Türkiye’de yerleşik bulunması gerekmektedir.
5-Vakıf Adresi
Vakıf senedinde vakfın yerleşim yeri açık ve ayrıntılı adres bilgisi şeklinde yazılmalıdır. Vakfın yerleşim yeri faaliyetlerini yürüttüğü merkezin bulunduğu yerdir.
6-Vakıf Senedinde Diğer Hususlar
Yukarıdaki konular dışında vakıf senedine özellik gösteren vakfın toplantı zamanları, tasfiyeye ilişkin hükümler, vakfın gelir ve giderleri gibi diğer hususlar hakkında da hüküm konabilir. Bu doğrultuda vakıf senedinde, bir konu sınırı bulunmamakta olup vakfın işleyişi ve faaliyetleri ile alakalı hususlar da ele alınabilir.
Burada önemli olan husus vakıf senedinde vakfın amacı ile bu amaca özgülenen malvarlığının yeterince açık bir şekilde belirlenmiş olmasıdır. Bu hususların net bir şekilde ifade edilmesi halinde, vakıf senedinde bulunması gereken diğer unsurlara ilişkin bir eksiklik olsa bile mahkemece yapılan başvuru reddedilmeyecek, mevcut eksikliklerin tamamlattırılmasına karar verilecektir.
7-Vakıf Senedinde Eksiklikler Olması Halinde Ne Olur?
Vakıf senedinde zorunlu unsurların eksiksiz bulunması önem taşımakla birlikte, uygulamada senedin bazı unsurlarında eksiklik bulunması durumunda dava otomatik olarak reddedilmez. Türk Medeni Kanunu’nun 106. maddesi uyarınca mahkeme, vakfın amacı ile bu amaca özgülenen malvarlığının yeterince açık ve belirli olması kaydıyla diğer eksikliklerin tamamlatılmasına karar verebilir.
Bu durumda mahkeme, vakfedene eksiklikleri gidermesi için süre tanır. Eksikliklerin süresi içinde giderilmesi halinde yargılama kaldığı yerden devam eder. Vakfeden hayatta değilse ve ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurulmuşsa bu tamamlatma işlemi mirasçılar aracılığıyla yürütülür.
Bununla birlikte belirtmek gerekir ki senedin usule aykırı biçimde hazırlanması, özellikle vakfın amacının kanuna veya ahlaka aykırı olması ya da özgülenen malvarlığının vakfın amacını gerçekleştirmeye açıkça yetmemesi durumunda tescil talebi reddedilecektir. Bu nedenle vakıf senedinin deneyimli bir avukat tarafından hazırlanması, hem ret riskini ortadan kaldırır hem de sürecin uzamasını önler.
Vakfın Tescil Süreci
Para Sermayesi İle Kurulacak Vakıflarda Banka Blokesi Yapılması
Vakfın kuruluş amaçlarına özgülenmesi gereken asgari mal varlığı 2026 yılı için 5.000.000-TL olarak belirlenmiştir. Buna göre 5.000.000,00 TL nakit ile vakıf kurmak isteyen kurucular, bu parayı vakıf kurma amacıyla bir bankaya depo etmesi, buna ilişkin dekontu ve evrakları davaya sunmak için alması gerekir.
Vakfın Tescili Davası Nedir?
Resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurma iradesinin açıklanmasının akabinde vakfın tescili için görevli ve yetkili mahkemede vakıf tescil davası açmak gerekmektedir. Mahkemeye başvuru resmi senedin düzenlenmesinden sonra vakfedenler tarafından, ölüme bağlı tasarrufta ise, ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hakiminin bildirimi üzerine ya da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından re’sen yapılacaktır. Mahkemece yargılama sürecinde vakfın amacı, amacının hukuka aykırı bir nitelik taşıyıp taşımadığı, amaca özgülenen malvarlığının yeterliliği, şekil ve ehliyet gibi unsurlar incelenecek ve bu inceleme sonucunda tescile yönelik bir karar verilecektir. Bu doğrultuda yargılama sürecinde mahkeme, Vakıflar Genel Müdürlüğüne yazı yazabilir, gerekli durumlarda vakfedeni dinleyebilir ve dosya açısından önem taşıyan bilirkişi incelemesi gibi diğer işlemleri yapabilir.
Vakıf Tescil Davası Görevli Ve Yetkili Mahkeme
Vakıf tescil davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi yetkili mahkeme ise vakıf kuran kişinin yerleşim yeri mahkemesidir.
Vakıf Kurmak İçin Açılan Davada Gerekli Evraklar
Vakıf kurmak için gerekli evraklar;
- Noterde düzenleme şeklinde hazırlanan vakıf senedi örneği,
- Nakdi sermaye ile kurulacaksa banka evrakları, ayni sermaye ile kurulacaksa tapu ya da araç bilgileri,
- Avukat Vekaletnamesi şeklindedir.
Vakfın Tescili Ve İlanı
Vakıf tescili davası sonrasında vakfın tesciline karar verilmesi sonucu mahkemece, resmi senet ile beraber verilen karar Vakıflar Genel Müdürlüğüne tebliğ edilir. Böylece tüzel kişilik kazanan vakıf yerleşim yeri mahkemesinde tutulan sicil defterine tescil edilir. Merkezi sicile kaydedilen vakıf, Resmî Gazetede ilan edilir.
Mal Ve Hizmetlerin Vakfa Geçmesi
Vakfın amacına özgülenen malların mülkiyeti ile haklar, vakfın tüzel kişiliğin kazanılmasıyla vakfa geçecektir. Bu doğrultuda vakfa özgülenen malvarlığı, vakfın tüzel kişilik kazanmasıyla başka bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden vakfa intikal edecektir.
Vakfın Tüzel Kişilik Kazanma Anı
Mahkeme tarafından kararın bir örneği Vakıflar Genel Müdürlüğüne gönderilir. Böylece tüzel kişilik kazanan vakıf yerleşim yeri mahkemesinde tutulan sicil defterine tescil edilir. Merkezi sicile kaydedilen vakıf, Resmî Gazetede ilan edilir.
Vakıf Kurma Maliyeti Ne Kadar? (2026)
Vakfın kuruluş amaçlarına özgülenmesi gereken asgari mal varlığı 2026 yılı için 5.000.000-TL olarak belirlenmiştir. Bununla beraber vakfın tescili için açılacak davanın masraflarının da karşılanması gerekmekte olup bu masraflar yaklaşık olarak 25-45 bin TL arası tutacaktır.
Vakıf Senedi Sonradan Nasıl Değiştirilir?
Vakıf senedinde sonradan değişiklik yapmak mümkün olup bu değişiklik, mahkeme kararı ile olacaktır. Yapılmak istenen değişiklik haklı sebeplerin varlığı halinde vakfın yönetimi ile ilgili olabileceği gibi vakıf senedinde yazılı amacın veya yine haklı sebeplerin varlığı halinde vakfın mal varlığı gibi hususlarda da olabilir. Bu durumda mahkeme vakfın, yönetim organı veya denetim makamının istemi üzerine diğerinin yazılı görüşünü aldıktan sonra gerekli değişikliklere izin verecektir. Burada denetim makamından kast edilen Vakıflar Genel Müdürlüğü olup, vakıf senedinde değişiklik yapmak için bu prosedürün işletilmesi gerekmektedir.
Vakıf İktisadi İşletmesi Nedir? Nasıl Kurulur?
Vakıflar kar amacı gütmez. Ancak amaçlarını gerçekleştirebilmek için gelire ihtiyaç duyarlar. Bu geliri elde edebilmek için vakıflar, vakıf iktisadi işletmesi kurabilir. Vakıf iktisadi işletmesi, vakfın amacını finanse etmek üzere ticari faaliyet yürüten bir yapıdır.
Vakıf İktisadi İşletmesinin Temel Özellikleri
Vakıf iktisadi işletmesi, vakıftan ayrı bir tüzel kişiliğe sahip değildir. Vakfın bünyesinde faaliyet gösterir. Gelir vergisi ve kurumlar vergisi mükellefiyeti doğabilir. İşletmenin amacı, vakfın amaçlarına hizmet etmektir. Bu nedenle elde edilen kârın tamamının vakfın amaçlarına harcanması zorunludur. Kâr dağıtımı yapılamaz.
Vakıf İktisadi İşletmesi Kurma Koşulları
Vakıf iktisadi işletmesi kurulabilmesi için öncelikle vakıf senedinde bu yönde bir hükmün bulunması ya da vakıf yönetim kurulunun bu konuda karar alması ve ardından Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne bildirimde bulunulması gerekmektedir. Kurulacak işletmenin, vakfın amacıyla bağdaşır nitelikte olması zorunludur.
Vakıf İktisadi İşletmesine Örnekler
Uygulamada sıkça karşılaşılan vakıf iktisadi işletmesi örnekleri şunlardır: eğitim vakfının işlettiği okul veya dershane, sağlık vakfının bünyesindeki özel hastane, kültür vakfının yürüttüğü yayınevi veya müze, çevre vakfının işlettiği organik tarım işletmesi.
Bu işletmelerin kazançları vakfın genel bütçesine aktarılmakta ve vakfın amaçlarının finansmanında kullanılmaktadır.
Vakıfların Şube Ve Temsilcilik Açması
Vakıfların şube ve temsilcilik açması mümkündür. Vakıf senedinde bu yönde bir hüküm varsa vakıflar amacını gerçekleştirebilmek için şube veya temsilcilik açabileceklerdir. Şube ve temsilcilikler, faaliyetlerini bağlı oldukları vakıf adına yürütürler ve faaliyetlerinde vakfı temsil ederler. Şube ve temsilciliklerin çalışma sınırları ve faaliyetleri vakıf merkezince düzenlenir.
Şube ve temsilcilikler; yazışmalarını merkez vakıf üzerinden yaparlar ve vakıf senedine uygun hareket ederler.
Yabancıların Türkiye’de Vakıf Kurması
Yabancı kişiler de mütekabiliyet koşulunun gerçekleşmesi halinde Türkiye’de vakıf kurabileceklerdir. Mütekabiliyet kavramından anlaşılması gereken vakıf kuracak kişinin vatandaşı olduğu ülke ile karşılıklık koşulunun gerçekleşmiş olması bir diğer deyişle vakıf kuracak kişinin vatandaşı olduğu ülkede de Türk vatandaşı kişilerin vakıf kurmasına izin verilmesi gerektiğidir. Dolayısı ile husus her bir ülke açısından ayrı ayrı değerlendirilecektir. Bununla beraber yeni kurulacak vakıfların yönetim organlarında görev alanların çoğunluğunun Türkiye’de yerleşik bulunması gerektiği hususunun yabancıların kuracakları vakıflarda da geçerli olduğu hususuna dikkat edilmelidir.
Yabancı Vakıfların Türkiye’de Şube Ya Da Temsilcilik Açması
Yabancı vakıfların Türkiye’de şube ya da temsilcilik açması için belirli koşulların yerine getirilmesi gerekmektedir. Öncelikle uluslararası alanda iş birliği yapılmasında yarar görülen bir hal bulunmalı aynı zamanda karşılıklı olmak koşulu da gerçekleşmelidir. Sonrasında Dışişleri Bakanlığı’nın görüşü alınmak suretiyle, İçişleri Bakanlığı’nın izni gerekmekte olup bu sürecin başarılı bir şekilde gerçekleşmesi sonucu yabancı dernekler Türkiye’de temsilcilik kurabilecek ve şube, üst kuruluşlar kurabilir, kurulmuş üst kuruluşlara katılabilir veya kurulmuş vakıflarla amaçlarına uygun işbirliği yapabilirler.
Kamuya Yararlı Vakıf Nedir? Kamuya Yararlı Vakıf Nasıl Olunur?
Kamuya yararlı vakıf olmak için:
- Vakfın en az 1 yıldır faaliyette olması,
- Derneğin amacının kamu yararı olması,
- Gelirlerin az az yarısını bu amaca yani kamu görevi niteliğindeki işlerin yapılmasına harcamış olması,
- Amacının gerçekleştirmek için yaptığı faaliyetlerin kamuya yarar sağlayacak ölçüde olması gerekir.
Kamuya yararlı vakıflar vergi istisnaları ve vergi muafiyetlerinden yararlanır.
Kamuya yararlı vakıf sayılabilmek için bu şartları sağladıktan sonra denetim makamına başvuru yapılması gerekir. Kamuya yararlı vakıf olmak isteyen vakıfların bu statüde olup olmadıkları deneyimli bir avukat tarafından kontrol edilmelidir.
Vakıf Vergi Muafiyeti Nasıl Alınır?
Vakıf vergi muafiyeti şartları:
- Sağlık, sosyal yardım, eğitim, bilimsel araştırma ve geliştirme, kültür ve çevre koruma ile ağaçlandırma konularını amaç edinmesi ve bu devlet ile kamu kurumlarının yükünü hafifletecek şekilde olması,
- Belli bir kişi, il, kitleye değil genele hizmet ediyor olması,
- Vakfın en az 1 yıldır faaliyette olması,
- Bilanço esasına göre defter tutması,
- Vergi muafiyeti talebinde bulunulan tarihte vakfın gelir getirici mal varlığı ve yıllık gelir tutarı asgari ölçülerin üzerinde olması,
- Elde ettiği brüt gelirin en az üçte ikisinin vakfın amaçlarına harcanacağının vakıf resmi senedinde yazılı olması ve son bir yılda veya son iki yılın ortalaması bazında bu koşullara uyulması (Cumhurbaşkanı/Bakanlar Kurulu Kararıyla vergi muafiyeti tanınan ve münhasıran devlet üniversitelerinin faaliyetlerinin devam ettirilmesi ve desteklenmesi amacıyla kurulan vakıfların, yıllık brüt gelirlerinin en az dörtte üçünün, bu amaçlar doğrultusunda üniversitelerin fiziki, teknik ve sosyokültürel imkânlarının geliştirilmesine, üniversitede görevli eğitim görevlileri ile üniversite öğrencilerine yönelik harcanması),
- Hazine ve Maliye Bakanlığı ve ilgili kuruluşlarca yapılacak inceleme sonucunda vergi muafiyeti verilmesi yönünde olumlu görüş bildirilmesi gerekmektedir.

Vakfın Sona Ermesi
Vakıflar kendiliğinden veya mahkeme kararı ile sona erebilmektedirler. Buna göre vakfın kurulma amacının gerçekleşmesi olanaksız hâle gelmekle beraber değiştirilmesine de imkan yoksa, vakıf kendiliğinden sona erer. Bu durumda vakıf mahkeme kararıyla sicilden silinir.
Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlâka, millî birliğe, kamu düzenine ve millî menfaatlere aykırı veya belli bir ırk, köken ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakıf kurulamayacaktır. Bu doğrultuda yasak amaç güttüğü veya yasak faaliyetlerde bulunduğu sonradan anlaşılan veya amacı sonradan yasaklanan vakfın amacının değiştirilmesine olanak bulunmazsa; vakıf, mahkeme yolu ile sona erdirilir.
Bununla beraber vakıf senedinde vakfın sona erme nedeni düzenlenmiş ise bu nedenin gerçekleşmesi ile beraber vakıf sona erer.
SONUÇ: Vakıf nasıl kurulur sorusunu detaylı şekilde açıkladık. Vakıf, vakıf senedinin düzenleme şeklinde noterde hazırlanması, özgülenecek mal para ise bloke yapılması ya da taşınmaz ise tapuda şerh koyulması, vakıf tescil davası ile tescil kararı alınması, bu kararın ilan edilmesi ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne gönderilmesi, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescili ile kurulur. Süreç karmaşık ve detay içerdiğinden deneyimli bir avukatla çalışmak para ve zaman kaybına engel olacaktır.
Sık Sorulan Sorular
1-Vakıf Nasıl Kurulur?
Vakıf, vakıf senedinin düzenleme şeklinde noterde hazırlanması, özgülenecek mal para ise bloke yapılması ya da taşınmaz ise tapuda şerh koyulması, vakıf tescil davası ile tescil kararı alınması, bu kararın ilan edilmesi ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne gönderilmesi, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescili ile kurulur.
2-Vakıf Kurma Şartları Nelerdir?
Vakıf düzenleme şeklinde vakıf senedi ile kurulur. Senette zorunlu unsurlar mutlaka yer almalıdır. Vakıf senedinde bulunması gereken zorunlu unsurlar ise; vakfın adı, vakfın amacı, vakfa özgülenecek ayni ve nakdi mallar, vakıf organları, vakıf adresi ve diğer unsurlardır.
3-2026 Vakıf Kurma Asgari Sermayesi Ne Kadar?
2026 yılı için vakıf kurma asgari sermayesi 5.000.000-TL olarak belirlenmiştir. Buna göre vakıf kurmak isteyen kimse en az 5.000.000,00 TL nakdi ya da ayni bir değeri özgülemeyi taahhüt etmelidir. Bu miktar en az olup daha yüksek bir miktar belirlenmesinin önünde bir engel yoktur. Bu paranın en geç dava açmadan önce bir bankaya vakıf kurma iradesiyle bloke edilmesi gerekir.
4-2026 Vakıf Kurma Masrafları Ne Kadar?
2026 yılı için belirlenen asgari sermaye tutarı 5.000.000-TL olup bununla beraber vakfın tescili için açılacak davanın masraflarının da karşılanması gerekmekte olup bu masraflar yaklaşık olarak 25-45 bin TL arası tutacaktır. Örneğin; özgülenen malın taşınmaz olması durumda tapu harç ve bedelleri de ek masraf olacaktır.
5-Yabancılar Türkiye’de Vakıf Kurabilir Mi?
Yabancı kişiler de karşılıklılık koşulunun gerçekleşmesi ile bir diğer deyişle vakıf kuracak kişinin vatandaşı olduğu ülkede de Türk vatandaşı kişilerin vakıf kurmasına izin verilmesi şartı ile Türkiye’de vakıf kurabileceklerdir.
6-Kimler Vakıf Kurabilir?
Bir veya birkaç gerçek veya tüzel kişi vakıf kurabilecek olup bununla beraber Türk vatandaşı olmayan yabancılar da belirli koşulların gerçeklemesi halinde vakıf kurabilecektir. Tüzel kişiler açısından, tüzel kişinin organlarının vakıf kurma konusunda yetkili olması gerektiğine dikkat edilmelidir.
7-Vakıf Gelirleri Nelerdir?
Vakıf gelirlerine örnek olarak vakfın amacı ile bağdaşan ayni ve nakdi bağış ve yardımlar ile kira ve faiz gelirlerini sayabiliriz. Ahlaka ve adaba aykırı olmayan ve yasaklanmamış her türlü kar amacı gütmeyen girişimlerden elde edilen bedeller vakıf geliri olabilir.
8-Vakıf Kurmak İçin Kaç Kişi Gereklidir? Tek Kişi Vakıf Kurabilir Mi?
Vakıf kurmak için bir veya birkaç kişinin vakıf kurma iradesini açıklaması ve diğer gerekli şartların gerçekleşmesi yeterli olup bu doğrultuda kanunen asgari bir sayı belirtilmediğinden bir kişinin varlığı ile de vakıf kurulabilecektir.
9-Şirketler Vakıf Kurabilir Mi?
Şirketler de vakıf kurabilir. Şirketler, yine aynı şartları (amaç, sermaye ve idare açıklaması) sağlayarak vakıf kurabilir.
10-Vakıf Kurma Sermayesi Ne Kadar?
Vakıf kurma sermayesi her yıl değişmekte olup 2026 yılı için asgari mal varlığı sermayesi 5.000.000-TL olarak belirlenmiştir. Bu tutar asgari olarak belirlenmekte olup burada önemli husus vakfın sermayesinin, vakfın kuruluş amacının gerçekleştirilmesine yetecek miktarda olmasıdır.
11-Vekaletname İle Vakıf Kurulabilir Mi?
Vakıf kurma işlemini kurucu bizzat yapabileceği gibi özel vekaletname ile vekil tayin ettiği kimse de kurucu adına yapabilir. Vekaletnamenin özel düzenlenmesi, vakıf senedinde gerekli hususları içermesi gerekmektedir.
12-Avukatla Vakıf Kurulabilir Mi?
Vakıf kurma işlemini kurucu bizzat yapabileceği gibi özel vekaletname ile vekil tayin ettiği avukat da kurucu adına yapabilir. Vekaletnamenin özel düzenlenmesi, vakıf senedinde gerekli hususları içermesi gerekmektedir. Vekil tayin edilen avukat ile vakıf kurulabilir.
13Vakıf Tescil Davası Masrafları Ne Kadar?
Vakıf tescil davası masrafları 2026 yılı için ortalama 25.000,00 TL ile 45.000,00 TL arasındadır. Vakıf tescil dava masrafları açılacak olan davanın türüne, davalı ve davacı sayısına, keşif ve bilirkişi gerekliliğine göre değişmektedir. Vakıf tescil dava masrafını buraya tıklayarak hesaplayabilirsiniz.
14-Vakıf Tescil Davası Ne Kadar Sürer?
Vakıf tescil davası ortalama 6 ay ile 15 ay arası sürmektedir. Davalı sayısı, keşif ve bilirkişi gerekip gerekmediği, uyuşmazlıkların sayısı, ispat araçları, mahkeme dosya yoğunluğu vb. hususlar davanın süresine etki etmektedir. Deneyimli bir kişiler hukuku avukatıyla sürecin yürütülmesi bu dava sürelerinin uzamasının önüne geçecektir.
15-Vakıf Tescil Davasında ve Vakıf Kurma İşlemlerinde Avukatın Önemi
Vakıf tescil davası yukarıda bahsedildiği üzere çok detaylı ve karmaşık bir dava türüdür. Uygulamada vakıf kuruluş süreçlerine hakim bir avukattan destek alınmadan takip edilen dosyalarda ve vakıf senetlerinde geri dönülmesi mümkün olmayan ciddi hatalar yapıldığına sıkça denk gelinmektedir. Alanında uzman avukattan destek almadan süreci yürütmek zaman ve para kaybına sebebiyet verecektir.

Vakıf Senedi Örneği
ÖRNEK -1: ÖZEL TIKLAYINIZ
ÖRNEK -2: GENEL TIKLAYINIZ
Vakıf Tescil Dava Dilekçesi Örneği

