KAMU İHALESİNDEN YASAKLAMA KARARINA KARŞI İTİRAZ VE DAVA (2026)

Kamu İhalelerinden Yasaklama Kararları ve Sebepleri

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca kamu ihalelerinden yasaklama kararları, ihale sürecinde saydamlığı, rekabeti ve güvenilirliği zedeleyen hukuka aykırı fiillerin tespiti halinde uygulanan idari yaptırımlardır. Söz konusu yaptırımlar, ilgili bakanlıklar veya idareler tarafından tesis edilerek Resmî Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girmektedir. Kamu ihalelerinden yasaklanmayı gerektiren başlıca fiiller ve durumlar şu şekilde sıralanmaktadır:

• İhaleye Fesat Karıştırma: Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma veya rüşvet suretiyle ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırılması veya buna teşebbüs edilmesi.

• Rekabeti Ve İhale Kararını Etkileme: İsteklileri tereddüde düşürecek, katılımı engelleyecek, istekli adaylarına anlaşma teklif edecek veya rekabeti bozacak davranışlarda bulunulması.

• Sahte Belge Ve Teminat Kullanımı: İhale sürecinde sahte belge veya sahte teminat düzenlenmesi, kullanılması veya bunlara teşebbüs edilmesi.

• Mükerrer Teklif Verme: Alternatif teklif verme halleri dışında, doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif verilmesi.

• Yasaklı Olduğu Halde İhaleye Katılma: Kanunun 11. maddesi uyarınca ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye iştirak edilmesi.

• Sözleşme Yapmaktan Kaçınma: Üzerine ihale bırakıldığı halde mücbir sebepler dışında usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmaması.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu Kapsamında İhalelerden Yasaklama

4734 Sayılı Kanun’un 58. maddesi kapsamında düzenlenen yasaklama kararları, fiilin niteliğine göre 1 yıldan 2 yıla kadar tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılımı engelleyecek şekilde verilir. Üzerine ihale bırakıldığı halde sözleşme imzalamayanlar için ise bu süre 6 aydan 1 yıla kadar uygulanmaktadır. Yasaklama kararlarını verme yetkisi ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili/bağlı bulunulan bakanlığa aittir.

Yasaklama kararlarının şahıs ve sermaye şirketlerine sirayeti kanunda özel olarak düzenlenmiştir. Yasaklanan tüzel kişinin şahıs şirketi olması durumunda tüm ortaklar; sermaye şirketi olması durumunda ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar da yasaklama kapsamına alınmaktadır. Yasaklı kişilere ait sicil kayıtları Kamu İhale Kurumu tarafından tutulmaktadır.

4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu Kapsamında İhalelerden Yasaklama

4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 26. maddesi uyarınca, sözleşmenin uygulanması aşamasında yasak fiil ve davranışlarda bulunduğu tespit edilen yükleniciler hakkında 1 yıldan az olmamak üzere 2 yıla kadar tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Karar, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili/bağlı bulunulan bakanlık tarafından tesis edilmekte ve Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmektedir.

Yasaklama kararları, yalnızca ilgili yüklenici tüzel kişi veya gerçek kişiyle sınırlı kalmamakta; şahıs şirketlerinde tüm ortaklara, sermaye şirketlerinde ise sermayenin yarısından fazlasına sahip olan ortaklara da sirayet etmektedir. Söz konusu yaptırımlar Kamu İhale Kurumu tarafından izlenerek sicile işlenmektedir.

Kamu İhalelerinden Yasaklanmayı Gerektiren Fiil Ve Davranışlar

4735 Sayılı Kanun’un 25. maddesi kapsamında sözleşmenin yürütülmesi sürecinde yasaklanan ve ihalelerden men edilme sonucunu doğuran başlıca fiil ve davranışlar şunlardır:

• Sözleşmeye Fesat Karıştırma: Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap veya rüşvet suretiyle sözleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırılması veya buna teşebbüs edilmesi.

• Sahte Belge Kullanımı: Sözleşme sürecinde sahte belge düzenlenmesi, kullanılması veya bunlara teşebbüs olunması.

• Hileli Ve Kusurlu İmalat: Sözleşme konusu işin ifası veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanılması; fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı yahut kusurlu imalat yapılması.

• İdareye Zarar Verme: Taahhüt yerine getirilirken idareye zarar verilmesi, bilgi ve deneyimin idarenin zararına kullanılması.

• Taahhüdün Yerine Getirilmemesi: Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdün yerine getirilmemesi.

• Usulsüz Sözleşme Devri: Sözleşmenin, kanunun 16. maddesinde öngörülen usul ve şartlara aykırı olarak devredilmesi veya devralınması.

İhale Sürecindeki Yasak Fiil ve Davranışlar Nedeniyle Yasaklama

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenen ihale sürecindeki yasak fiil ve davranışlar, ihalenin hazırlık, teklif sunma ve değerlendirme aşamalarında dürüstlük ve rekabet ilkelerini ihlal eden eylemleri kapsamaktadır. Bu fiilleri gerçekleştiren veya gerçekleştirmeye teşebbüs eden aday, istekli veya istekli olabilecekler hakkında, Kanun’un 58. maddesi uyarınca 1 yıldan 2 yıla kadar kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Söz konusu yaptırım, ihaleyi gerçekleştiren idarenin ilgili veya bağlı bulunduğu bakanlık tarafından tesis edilerek Resmî Gazete’de yayımlanır.

İhale sürecinde gerçekleşen sahte belge sunulması, hileli teklif verilmesi veya ihaleye fesat karıştırılması gibi fiiller neticesinde verilen yasaklama kararları, ilgililerin siciline işlenmektedir. Ayrıca, üzerine ihale bırakıldığı halde usulüne uygun şekilde geçici teminatı gelir kaydetmeyip sözleşme imzalamaktan kaçınan istekliler hakkında ise 6 aydan 1 yıla kadar yasaklama yaptırımı uygulanmaktadır.

Sözleşme Aşamasındaki Aykırılıklar Nedeniyle İhaleden Yasaklama

4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 25. maddesinde belirtilen ve sözleşmenin imzalanmasından taahhüdün tamamlanmasına kadar geçen süreçte ortaya çıkan aykırılıklar, sözleşme aşamasındaki yasaklama sebeplerini oluşturmaktadır. Yüklenicinin hileli imalat yapması, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine aykırı olarak yerine getirmemesi, idareye zarar vermesi veya usulsüz devir yapması hallerinde Kanun’un 26. maddesi gereğince 1 yıldan 2 yıla kadar ihalelerden yasaklama kararı uygulanır.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararının Kapsamı Ve Yasaklılık Süresi

Kamu ihalelerinden yasaklama kararları, ihale veya sözleşme sürecinde yasak fiil ve davranışta bulunan gerçek veya tüzel kişilerin, tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmasını engelleyen idari yaptırımlardır. Yasaklama süresi, fiilin niteliğine göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar kapsamında kural olarak 1 yıldan 2 yıla kadar belirlenmektedir. Üzerine ihale bırakıldığı halde usulüne uygun olarak sözleşme imzalamaktan kaçınan istekliler için ise bu süre 6 aydan 1 yıla kadar uygulanmaktadır.

Şirketler Hakkında Kamu İhalelerinden Yasaklama Kararı

Kamu ihalelerinden yasaklanmayı gerektiren fiillerin bir tüzel kişi tarafından işlenmesi halinde yasaklama kararı doğrudan ilgili şirket hakkında tesis olunur. Yasaklama kararı alınan şirket, yaptırım süresince kamu ihalelerine katılamayacağı gibi, mevcut ihale süreçlerinde değerlendirme dışı bırakılmakta ve üzerine ihale bırakılamamaktadır.

Sözleşme yürütülürken şirket hakkında yasaklama kararı verilmesi durumunda ise kural olarak mevcut sözleşmenin feshi gündeme gelmekte ve kesin teminatı gelir kaydedilmektedir. Şirketler hakkında tesis edilen bu yaptırımlar Kamu İhale Kurumu tarafından merkezi sicil kayıtlarında tutulmakta ve idarelerce ihaleler öncesinde kontrol edilmektedir.

Şirket Ortakları Ve Yöneticileri Hakkında İhaleden Yasaklama

4734 ve 4735 sayılı Kanunlar gereğince yasaklama kararlarının şahıs ve sermaye şirketlerinin ortakları ile yöneticilerine sirayeti özel kurallara bağlanmıştır. Yasaklanan tüzel kişinin şahıs şirketi olması halinde tüm ortaklar; sermaye şirketi olması durumunda ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında da ihalelerden yasaklama kararı verilir.

Ayrıca, temsil ve ilzama yetkili yöneticilerin veya idarecilerin fiillerinden dolayı şirket hakkında yasaklama uygulanması durumunda, söz konusu kişilerin doğrudan veya şahıs ortağı oldukları yahut sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları diğer şirketler de yasaklılık kapsamına girmektedir.

Ortak Girişim Ve İş Ortaklıklarında İhaleden Yasaklama

Ortak girişim ve iş ortaklıkları tarafından ihale veya sözleşme sürecinde yasaklanan fiil ve davranışların işlenmesi halinde, yasaklama kararı kural olarak ortaklığı oluşturan bütün gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında ayrı ayrı uygulanır. Tesis edilen idari yaptırım, iş ortaklığını oluşturan pilot ortak yahut özel ortak ayrımı gözetilmeksizin tüm üyelerin kamu ihalelerine katılımını engeller.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararının Şirket Ortaklarına Etkisi

Hakkında yasaklama kararı verilen tüzel kişinin sermaye şirketi olması halinde yaptırım, şirket sermayesinin yarısından fazlasına sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklara da doğrudan sirayet eder. Sermayenin yarısından fazlasına sahip ortağın yasaklı hale gelmesi durumunda, bu ortağın yarıdan fazla hisse ile katıldığı diğer şirketler de kamu ihalelerine katılamaz.

Şahıs şirketlerinde ise ortaklık payına bakılmaksızın tüm ortaklar yasaklama kararının kapsamına dahil edilir. Yasaklılık süresi boyunca bu kişilerin tek başlarına veya başka bir tüzel kişilik bünyesinde hakim ortak sıfatıyla kamu ihalelerine teklif vermeleri engellenmiştir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararının Verilme Süresi

4734 ve 4735 Sayılı Kanunlar uyarınca, ihale veya sözleşme sürecinde yasak fiil ve davranışın tespit edildiği tarihten itibaren ihaleyi yapan idare tarafından idari süreç başlatılır. İdarece yapılan inceleme ve bilgi/belge toplama aşamasını müteakip en geç 45 gün içinde yasaklama kararının verilmesi ve kararın verilmesini takip eden 15 gün içinde Resmî Gazete’de yayımlanmak üzere gönderilmesi zorunludur.

Yasaklama kararı, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren geçerlilik kazanarak uygulanmaya başlar. Mevzuatta öngörülen bildirim ve yayımlama sürelerine uyulmaması idari düzeni ilgilendirmekte olup, süresinde yayımlanmayan kararların yürürlüğü ilan tarihine kadar askıda kalır.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararının Resmî Gazete’de Yayımlanması

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 58. ve 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 26. maddeleri uyarınca, yetkili bakanlık veya idare tarafından tesis edilen ihalelerden yasaklama kararları Resmî Gazete’de yayımlanmak üzere en geç 15 gün içinde gönderilmektedir. Yasaklama yaptırımı, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı gün itibarıyla hukuki sonuç doğurmakta ve yürürlüğe girmektedir.

Resmî Gazete’de yayımlanan ilan, aleniyet ilkesi gereğince tüm kamu kurum ve kuruluşları bakımından bağlayıcılık taşımaktadır. Yasaklı kişilere ait sicil kayıtları Kamu İhale Kurumu tarafından merkezi sistemde izlenmekte ve ilan edilen karar doğrultusunda ilgili gerçek veya tüzel kişilerin kamu ihalelerine teklif vermesi engellenmektedir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararına Karşı İtiraz Ve Başvuru Yolları

Kamu ihalelerinden yasaklama kararı, bakanlık veya ilgili idare tarafından doğrudan tesis edilen bir idari yaptırım niteliği taşıdığından, bu karara karşı Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulamaz. Kararın iptali talebiyle doğrudan idari yargı yoluna başvurulması gerekmektedir.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında, yasaklama kararının iptali amacıyla idare mahkemelerinde iptal davası açılabilmektedir. Dava açma süresi, kararın ilgilisine tebliğ edildiği veya Resmî Gazete’de yayımlanarak öğrenildiği tarihten itibaren 60 gündür. Dava sürecinde telafisi güç veya imkansız zararların doğmaması adına yürütmenin durdurulması talebinde bulunulabilmektedir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararına Karşı İptal Davası

Kamu ihalelerinden yasaklama kararlarına karşı iptal davası, kararı tesis eden bakanlık veya idarenin bulunduğu yer idare mahkemesinde açılmaktadır. 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince idari dava açma süresi, yaptırım kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı veya ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gündür.

İptal davası açılması, yasaklama kararının uygulanmasını kendiliğinden durdurmamaktadır. Bu nedenle, ticari faaliyetlerin aksamaması ve telafisi güç veya imkansız zararların önlenmesi amacıyla dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talebinin açıkça ileri sürülmesi gerekmektedir. Yürütmenin durdurulması kararı verilmesi halinde, yasaklılık statüsü dava sonuna kadar askıya alınmaktadır.

İhaleden Yasaklama Kararının İptal Nedenleri

İdare mahkemelerince yasaklama kararlarının iptaline karar verilirken idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden hukuka uygunluğu denetlenmektedir. Tesis edilen idari yaptırımın hukuka aykırı sayılarak iptal edilmesine yol açan başlıca nedenler şunlardır:

• Sorumluluğun Unsur Eksiği: Yasak fiil veya davranışın işlendiğine dair somut, kesin ve inandırıcı delillerin idarece dosyaya sunulamaması.

• Kusursuzluk Ve Mücbir Sebep: Taahhüdün yerine getirilememesinde yükleniciye kusur atfedilemeyecek durumların veya mücbir sebeplerin varlığı.

• Şekil Ve Usul Hataları: İlgiliye savunma hakkı tanınmadan veya mevzuatta öngörülen emredici usul kurallarına uyulmadan işlem tesis edilmesi.

• Cezada Orantısızlık: İşlenen eylemin niteliği ile uygulanan yaptırım süresi ve kapsamı arasında ölçülülük ilkesine aykırılık bulunması.

• Yanlış Şahıs Veya Şirkete Sirayet: Yasaklama kararının, kanundaki şartları taşımayan ortaklara veya tüzel kişilere hukuka aykırı şekilde genişletilmesi.

Süresinde Verilmeyen İhaleden Yasaklama Kararının İptali

4734 Sayılı Kanun’un 58. ve 4735 Sayılı Kanun’un 26. maddelerinde, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihten itibaren idarece en geç 45 gün içinde yasaklama kararının verilmesi esasa bağlanmıştır. Danıştay içtihatlarında söz konusu 45 günlük süre, idare açısından hak düşürücü nitelikte kabul edilmektedir.

Yasaklama fiilinin öğrenilmesinden veya tespitinden itibaren 45 günlük yasal süre geçirildikten sonra tesis edilen yasaklama kararları usul yönünden sakatlanmaktadır. Dava açılması halinde idare mahkemeleri, idarenin süre aşımını esasa girmeden bir iptal sebebi olarak değerlendirmekte ve hukuka aykırı tesis edilen yaptırım kararını iptal etmektedir.

Yetkisiz Makam Tarafından Verilen İhaleden Yasaklama Kararının İptali

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 58. ve 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 26. maddeleri uyarınca ihalelerden yasaklama kararı verme yetkisi; ihaleyi yapan veya sözleşmeyi uygulayan bakanlık ile ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa aittir. Bakanlık bulunmayan veya bağlı/ilişkili bakanlığı bulunmayan idarelerde ise yasaklama kararı ilgili idarenin en üst yöneticisi tarafından tesis edilmektedir.

Danıştay içtihatları çerçevesinde yetkili makamlarca verilmesi gereken yasaklama kararlarının, yetki devri sınırları aşılarak veya alt makamlar (örneğin il idare kurulları, encümenler veya ihale komisyonları) tarafından verilmesi işlemi yetki unsuru yönünden hukuka aykırı kılmaktadır. Açılan iptal davalarında idare mahkemeleri, yetkisiz organ veya makam tarafından tesis edilen yasaklama kararlarını sakat kabul ederek doğrudan iptaline karar vermektedir.

Fiilin Yasaklama Kapsamında Olmaması Nedeniyle İptal Davası

Kamu ihalelerinden yasaklama kararı verilebilmesi için isnad edilen eylemin 4734 Sayılı Kanun’un 17. ve 58. maddeleri ile 4735 Sayılı Kanun’un 25. ve 26. maddelerinde tahdidi (sınırlı) olarak sayılan yasak fiil ve davranışlar arasında yer alması zorunludur. Tipiklik ilkesi gereği, kanunda sayılan durumlar dışında kalan veya tipikliğe uymayan eylemler nedeniyle idari yaptırım uygulanamaz.

İstekli veya yüklenicinin fiilinin kanundaki tanımlara uymaması, basit sözleşme aykırılıklarından ibaret olması yahut edimin ifasındaki gecikmenin yasaklamayı gerektirecek nitelikte bulunmaması durumlarında tesis edilen yasaklama kararları hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Açılan davalarda fiilin kanuni tanıma uymadığı tespiti halinde idari işlem iptal sebebidir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararında Ölçülülük Ve Orantılılık

İdari yaptırımların tesisinde anayasal prensip olan ölçülülük ve orantılılık ilkelerine uyulması, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanması esastır. Yasaklama kararının amacı kamu menfaatini korumak olmakla birlikte, ceza ile fiil arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekmektedir.

Yükleniciden kaynaklanmayan gecikmelerde, idarenin kusurunun veya mücbir sebeplerin bulunduğu hallerde yahut kamu zararına yol açmayan hafif kusurlu davranışlarda en ağır idari yaptırım olan ihalelerden yasaklama kararının uygulanması orantılılık ilkesini ihlal etmektedir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararına Karşı Yürütmenin Durdurulması

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca, kamu ihalelerinden yasaklama kararının iptali talebiyle açılan davalarda yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. İhalelerden yasaklama kararları, ticari itibarı zedeleyen ve basiretli tacirin faaliyetlerini durduran nitelikte olduğundan, idare mahkemelerince telafisi güç zarar şartının oluştuğu kabul edilmektedir.

Yürütmenin durdurulması talebi hakkında mahkemece, idarenin savunması alındıktan sonra veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savunma alınmaksızın karar verilebilmektedir. Mahkeme tarafından yürütmenin durdurulması yönünde hüküm kurulması halinde, dava konusu yasaklama kararının hukuki etkileri teminat aranmaksızın durmakta ve işlem tesis edilmeden önceki hukuki duruma dönülmektedir.

Yasaklama Kararının Yürütmesi Durdurulduğunda İhalelere Katılım

İdare mahkemesi tarafından verilen yürütmenin durdurulması kararı, 2577 Sayılı Kanun’un 28. maddesi gereğince idareye tebliğ edildiği andan itibaren hiçbir işleme gerek kalmaksızın uygulanmak zorundadır. Yürütmenin durdurulması kararı ile birlikte yasaklama işleminin hukuki icrailiği askıya alındığından, ilgili gerçek veya tüzel kişi kamu ihalelerine katılma hakkını yeniden kazanmaktadır.

Kararın Kamu İhale Kurumuna ve ilgili idareye tebliği üzerine Kamu İhale Kurumu, merkezi sicil kayıtlarında yer alan yasaklılık kaydını kaldırmakta ve durumu kamuoyuna duyurmaktadır. Yürütmesi durdurulan yasaklama kararı nedeniyle isteklilerin veya yüklenicilerin idari şartnameler kapsamında “yasaklı olmadığına dair” beyan sunmaları ve kamu ihalelerine teklif vermeleri hususundaki hukuki engeller tamamen ortadan kalkmaktadır.

Kamu İhalesinden Yasaklama Davasında Görevli Ve Yetkili Mahkeme

Kamu ihalelerinden yasaklama kararları bakanlıklar, valilikler, belediyeler veya diğer kamu kurumları tarafından tesis edilen tek taraflı idari yaptırımlar olduğundan, bu kararlara karşı açılacak iptal davalarında idare mahkemeleri görevlidir. Söz konusu davalar adli yargıda veya Kamu İhale Kurumu nezdinde görülememektedir.

Yetkili mahkeme ise 2577 Sayılı Kanun’un 32. maddesinde yer alan genel yetki kuralı uyarınca, yasaklama kararını tesis eden idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir. Yasaklama kararının bir bakanlık tarafından verilmiş olması durumunda Ankara İdare Mahkemeleri; valilik, belediye veya üniversite gibi yerel idarelerce tesis edilmiş olması halinde ise ilgili idarenin bulunduğu yargı çevresindeki idare mahkemesi yetkili kılınmaktadır.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararına Karşı Dava Açma Süresi

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca kamu ihalelerinden yasaklama kararına karşı açılacak iptal davalarında genel dava açma süresi 60 gündür. Bu süre, yasaklama kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı veya kararın ilgilisine tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlamaktadır.

Yasaklama kararının tebliğ edilmediği ve sadece Resmî Gazete’de ilan edildiği durumlarda, yayımlanma tarihi tebliğ hükmünde sayılarak 60 günlük hak düşürücü süre bu tarihten itibaren hesaplanmaktadır. Süre aşımı halinde idare mahkemeleri tarafından davanın süre reddiyle sonuçlandırılması esastır.

İhaleden Yasaklama Kararının İptalinin Devam Eden İhalelere Etkisi

İdare mahkemelerince verilen yürütmenin durdurulması veya iptal kararları, 2577 Sayılı Kanun’un 28. maddesi gereğince geriye dönük hukuki sonuç doğurmaktadır. Yasaklama kararının iptal edilmesiyle birlikte istekli veya yüklenici, işlemi tesis edilmemiş sayılacağı bir hukuki konuma erişmektedir.

Görülen iptal veya yürütmeyi durdurma kararı üzerine, yasaklılık kaydı nedeniyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan veya sözleşme imzalamaktan kaçınılan isteklilerin devam eden ihalelerdeki statüleri yeniden değerlendirilir. İhalenin henüz sonuçlanmadığı durumlarda ilgili firma teklif değerlendirme sürecine dahil edilmektedir. İhalenin kesinleşerek bir başkasına verilmiş olması durumunda ise idarenin işlemi tazminat sorumluluğuna dönüştürülmektedir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararı Nedeniyle Uğranılan Zararların Tazmini

Hukuka aykırı şekilde tesis edilen yasaklama kararları nedeniyle ticari faaliyetleri engellenen, ihalelere katılamayan ve maddi/manevi zarara uğrayan kişiler, idareye karşı tam yargı davası açma hakkına sahiptir. 2577 Sayılı Kanun’un 12. maddesi gereğince tam yargı davası, iptal davası ile birlikte açılabileceği gibi iptal davasının kesinleşmesinden itibaren de açılabilmektedir.

Hukuka aykırı yasaklama kararı neticesinde yoksun kalınan kâr, yatırılan teminatların haksız gelir kaydedilmesi nedeniyle oluşan kayıplar ve ticari itibarın zedelenmesinden kaynaklanan manevi zararlar idarece tazmin edilmek zorundadır. Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.

Kamu İhalelerinden Yasaklama Kararlarında Danıştay Kararları

Danıştay 13. Dairesinin 02/04/2024 Tarihli, E. 2019/1465 K. 2024/1606 Sayılı Kararı

Danıştay 13. Dairesi’nin E. 2019/1465 K. 2024/1606 sayılı kararına konu olayda; ihale üzerinde bırakılan sermaye şirketinin, döviz kurundaki ani artışlar, ithalata getirilen ek mali yükümlülükler ve ürünü yurt dışından temin eden firma ile yaşanan tedarik güçlüklerini gerekçe göstererek mücbir sebep iddiasıyla sözleşme imzalamaması üzerine, şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı hakkında 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 58. maddesi uyarınca 6 ay süreyle kamu ihalelerinden yasaklama kararı tesis edilmiştir. Davacı tarafından sözleşme imzalamama fiilinin mücbir sebebe dayandığı, idarenin 45 günlük yasaklama süresini aştığı ve dayanak Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 67/3. maddesinin Kanun’a aykırı olduğu iddialarıyla yasaklama işleminin ve ilgili Yönetmelik hükmünün iptali ile maddi ve manevi tazminat talep edilmiştir.

Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından yapılan hukuki incelemede; basiretli bir tacirin ekonomik dalgalanmaları ve belirsizlikleri önceden öngörerek hareket etmesi gerektiği, döviz kurundaki artışlar ile ithalata getirilen ek yükümlülüklerin sözleşmeyi usulüne uygun imzalamaya engel bir mücbir sebep teşkil etmediği vurgulanmıştır. Ayrıca idarelerin yasaklama kararı verirken uymakla yükümlü olduğu 45 günlük yasal sürenin başlangıcında, bilgi ve belgelerin yasaklamaya yetkili makama (ilgili Bakanlığa) ulaştığı tarihin esas alınacağı belirtilerek usul yönünden de aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. Bu doğrultuda, dayanak Yönetmelik hükmünün Kanun’a uygun olduğu, mücbir sebep olmaksızın sözleşme imzalamayan şirket ortağı hakkındaki yasaklama işleminin hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle davanın ve tazminat istemlerinin reddine oybirliğiyle karar verilmiştir.

Danıştay 13. Dairesinin 09/10/2023 Tarihli, E. 2023/2151 K. 2023/3915 Sayılı Kararı

Danıştay 13. Dairesi’nin E. 2023/2151 K. 2023/3915 sayılı kararına konu olayda; Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı idarece gerçekleştirilen laboratuvar kimyasalı alımı ihalesi sonucunda yüklenici şirket tarafından teslim edilen malın Teknik Şartname’ye uygun olmadığından bahisle sözleşme feshedilmiş ve şirket hakkında 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 26. maddesi uyarınca 1 yıl süreyle kamu ihalelerinden yasaklama kararı verilmiştir. Yüklenici şirket tarafından red gerekçesinin Teknik Şartname’de yer almayan hususlara dayandırıldığı ve fesih öncesi usulüne uygun ihtar çekilmediği iddialarıyla açılan iptal davasında, İlk Derece Mahkemesince dava konusu yasaklama işlemi hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş; Bölge İdare Mahkemesince de idarenin istinaf başvurusu reddedilmiştir.

Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından yapılan temyiz incelemesinde; fesih işleminden önce yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde sözleşmenin feshedileceğini bildiren usulüne uygun bir ihtar yazısının yükleniciye gönderilmediği, ret tutanaklarına konu “manuel kullanım” kriterinin ihale Teknik Şartnamesi’nde düzenlenmediği ve teslim edilen ürünlerin hangi yönlerden şartnameye aykırı olduğunun bilimsel ve teknik verilerle şüpheden uzak şekilde ortaya konulamadığı tespit edilmiştir. İhale dokümanında yer almayan hususlara dayanılarak tesis edilen fesih ve buna bağlı yasaklama işlemlerinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesinin iptal kararı oybirliğiyle onanmıştır.

Danıştay 13. Dairesinin 23/05/2023 Tarihli, E. 2022/1525 K. 2023/2708 Sayılı Kararı

Danıştay 13. Dairesi’nin E. 2022/1525 K. 2023/2708 sayılı kararına konu olayda; Erzurum’da “Atlama Kulesi İnşaatı” ihalesini üstlenen ve işin geçici ile kesin kabullerini sorunsuz tamamlayan yüklenici şirket ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı hakkında, kesin kabulden yaklaşık 1,5 yıl sonra (15/07/2014) pistlerin bulunduğu alanda meydana gelen heyelan ve yıkımlar gerekçe gösterilerek 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 26. maddesi uyarınca 2 yıl süreyle kamu ihalelerinden yasaklama kararı verilmiştir. İdare Mahkemesince Anayasa Mahkemesi’nin ihlal kararı üzerine yeniden yapılan yargılamada, yüklenici firmanın fen ve sanat kurallarına aykırı hareket ettiği, basiretli bir tacir gibi hareket ederek projedeki aksaklıkları idareye bildirmediği ve beton kalitesinin proje değerinden düşük olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, Bölge İdare Mahkemesince de istinaf başvurusu reddedilmiştir.

Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından yapılan temyiz incelemesinde; kamu ihalelerinden yasaklama kararının bir “idari yaptırım/ceza” niteliğinde olduğu ve idari cezalarda Anayasa’nın 38. maddesinde düzenlenen “suç ve cezaların kanuniliği” ile “hukuki güvenlik” ilkelerinin kesinlikle uygulanması gerektiği vurgulanmıştır. Yükleniciye 4735 sayılı Kanun’un 25/1-c maddesi uyarınca yaptırım uygulanabilmesi için işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme kullanıldığı ya da fen ve sanat kurallarına aykırı, kusurlu imalat yapıldığı hususunda somut, şüpheden uzak ve açık tespitlerin bulunması gerektiği belirtilmiştir. Kabulleri yapılmış bir işte varsayımsal değerlendirmelerle veya sonradan oluşan heyelan gibi doğa olaylarıyla yükleniciye doğrudan idari ceza uygulanamayacağı gözetilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Danıştay 13. Dairesinin 11/04/2018 Tarihli, E. 2018/945 K. 2018/1337 Sayılı Kararı

Danıştay 13. Dairesinin 11/04/2018 tarihli, E. 2018/945 K. 2018/1337 sayılı kararında; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen gölet ihalesinde sahte belge/teminat sunduğu gerekçesiyle 2 yıl süreyle kamu ihalelerinden yasaklanan davacı şirketin açtığı iptal davasında, Bölge İdare Mahkemesince verilen istinaf başvurusunun reddi kararının temyizen incelenmesi istemi değerlendirilmiştir. Daire, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinde Bölge İdare Mahkemesi kararlarına karşı temyiz yolunun sınırlı (tahdidi) olarak sayıldığını; m. 46/1-d’de düzenlenen “belli bir ticari faaliyetin icrasının engellenmesi” kuralının ticari faaliyetin tümüyle durdurulması anlamına geldiğini vurgulamıştır.

Türk Ticaret Kanunu uyarınca şirketlerin ana sözleşmeleri dışındaki alanlarda da faaliyette bulunabileceği, kamu ihalelerinden yasaklanmanın şirketin özel sektördeki ihalelere katılmasına veya diğer ticari faaliyetlerini sürdürmesine engel teşkil etmediği ifade edilmiştir. Bu doğrultuda kamu ihalelerinden yasaklama işlemlerinin ticari faaliyeti bütünüyle engellemediği ve kanundaki temyiz edilebilecek haller arasında yer almadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın kesin nitelikte olduğu sonucuna varılmış ve davacının temyiz isteminin oybirliğiyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

İdare Hukuku hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararına İtiraz Edilebilir Mi?

Kamu ihalelerinden yasaklama kararları, bakanlıklar veya idareler tarafından tesis edilen idari yaptırımlar olduğundan, bu kararlara karşı Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulamaz. Karara karşı doğrudan idari yargı makamlarına iptal davası açılması gerekmektedir.

İhaleden Yasaklama Kararına Karşı İptal Davası Açılabilir Mi?

Kamu ihalelerinden yasaklama kararlarına karşı idare mahkemelerinde iptal davası açılabilmektedir. İlgililer, kararın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla yaptırımın iptalini talep etme hakkına sahiptir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararı Hangi Durumlarda Verilebilir?

İhale veya sözleşme sürecinde hile, rüşvet, sahte belge kullanımı, rekabeti engelleme, ihaleye fesat karıştırma, mücbir sebep olmaksızın sözleşme imzalamama veya taahhüdü yerine getirmeme gibi kanunda tahdidi olarak sayılan yasak fiil ve davranışların gerçekleşmesi durumunda verilir.

İhaleden Yasaklama Kararı Kaç Yıl Süreyle Verilebilir?

4734 ve 4735 Sayılı Kanunlar uyarınca yasaklama süresi, fiilin niteliğine göre kural olarak 1 yıldan 2 yıla kadar belirlenmektedir. Üzerine ihale bırakıldığı halde usulüne uygun olarak sözleşme imzalamaktan kaçınan istekliler için ise bu süre 6 aydan 1 yıla kadar uygulanmaktadır.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararı Hangi Makam Tarafından Verilebilir?

Yasaklama kararı, ihaleyi yapan veya sözleşmeyi uygulayan bakanlık ile ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık tarafından verilir. Bakanlık bulunmayan veya bağlı bakanlığı olmayan idarelerde ise yetki ilgili idarenin en üst yöneticisine aittir.

Şirket Hakkında Verilen İhaleden Yasaklama Kararı Ortaklara Uygulanabilir Mi?

Yasaklanan tüzel kişinin şahıs şirketi olması halinde tüm ortaklar; sermaye şirketi olması durumunda ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar yasaklama kapsamına alınmaktadır.

Şirket Ortağı Hakkında Ayrıca Yasaklama Kararı Verilebilir Mi?

Kanuni şartları taşıyan şahıs şirketi ortakları ile sermaye şirketlerinde sermayenin yarısından fazlasına sahip ortaklar hakkında, tüzel kişiyle birlikte eş zamanlı ve doğrudan yasaklama kararı tesis edilmektedir.

Ortak Girişimin Bir Ortağı Hakkında Verilen Yasaklama Diğer Ortaklara Uygulanabilir Mi?

İhale veya sözleşme sürecindeki ortak ihlal durumunda yasaklama kararı tüm ortaklara uygulanır. Ancak ortaklardan birinin münferit ve bağımsız bir kusurundan kaynaklanan hallerde, diğer ortakların fiile iştirak etmediği tespit edilirse yaptırım yalnızca ilgili ortakla sınırlandırılabilmektedir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararının Resmî Gazete’de Yayımlanması Zorunlu Mudur?

Kamu ihalelerinden yasaklama kararlarının Resmî Gazete’de yayımlanması yasal bir zorunluluktur. Yaptırım kararları Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren hukuki sonuç doğurmakta ve yürürlüğe girmektedir.

Süresinde Verilmeyen İhaleden Yasaklama Kararı İptal Edilebilir Mi?

Yasaklamayı gerektiren fiilin tespitinden itibaren kanunda öngörülen 45 günlük yasal süre geçirildikten sonra verilen yasaklama kararları hak düşürücü süre aşımı nedeniyle hukuka aykırı hale gelmekte ve iptal edilmektedir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararına Karşı Yürütmenin Durdurulması İstenebilir Mi?

İptal davası dilekçesinde, kararın uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğacağı ve işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması talep edilebilmektedir.

Yürütmenin Durdurulması Kararı Verildiğinde Yeniden İhaleye Katılım Sağlanabilir Mi?

Mahkemece yürütmenin durdurulması kararı verildiğinde yasaklılık statüsü askıya alınır. İlgili gerçek veya tüzel kişi, karar idareye tebliğ edildiği andan itibaren kamu ihalelerine yeniden teklif verebilir.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararına Karşı Hangi Mahkemede Dava Açılmalıdır?

Dava, yasaklama kararını tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılmalıdır. Kararın bir bakanlık tarafından verilmesi halinde Ankara İdare Mahkemeleri yetkilidir.

İhaleden Yasaklama Kararına Karşı Dava Hangi Sürede Açılmalıdır?

Yasaklama kararına karşı dava açma süresi, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı veya ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gündür.

Kamu İhalesinden Yasaklama Kararı İptal Edildiğinde Yasaklılık Kaydı Kaldırılabilir Mi?

Mahkemenin iptal kararı veya yürütmeyi durdurma kararı üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından merkezi sicildeki yasaklılık kaydı kaldırılmaktadır.

Haksız İhaleden Yasaklama Kararı Nedeniyle Tazminat Talep Edilebilir Mi?

Hukuka aykırı yasaklama kararı nedeniyle ticari zarara uğrayan, ihalelere katılamayan veya itibarı zedelenen kişiler, idareye karşı açacakları tam yargı davası ile maddi ve manevi tazminat talep edebilmektedir.