Soyadı Değiştirme Davası (2026)

Soyadı değiştirme davası, soyadlarından memnun olmayan veyahut çeşitli hukuki ve kişisel sebeplerle değiştirmek isteyen kişilerin açabileceği bir dava türüdür. Soyadı, bireyin kimlik ve kişisel haklarının bir parçası olup, hukuki düzlemde de önemli bir yere sahiptir.

Soyadı Değiştirme Davası (Soy İsim Tashihi) Nedir? 

İsim değişikliği davası, bir kişinin mevcut ismini veyahut soy ismini değiştirmek amacıyla mahkemeye başvurmasını ifade eder. Türk Medeni Kanunu’nun 27. maddesi, “isim değişikliği haklı sebeplere dayanmalıdır” diyerek bu davanın temel hukuki dayanağını ortaya koymaktadır. Bu dava, sadece isim değişikliği için açılabileceği gibi, soyadı değişikliği için de açılabilir.

Hangi Durumlarda Soyadı Değiştirme Davası Açılabilir? 

Aşağıdaki sebeplerden birinin mevcudiyeti halinde isim veyahut soy isim değişikliği davası açılabilir,:

1. İsim, kişinin psikolojik rahatsızlık yaşamasına neden oluyorsa.
2. İsim, toplumda alay konusu oluyorsa.
3. İsim, kişinin cinsiyetiyle uyumsuzsa.
4. Kişi, dini inancını değiştirmişse ve ismi eski inancını yansıtıyorsa.
5. İsmin başka bir dilde olumsuz anlamı varsa.
6. İsmin nüfus kayıtlarında yanlış yazılması veya eksik olması

7. Soyadın kişinin sosyal ve iş yaşamında olumsuzluklara yol açması.

Soyadı Değiştirme Davasını Kimler Açabilir?

Soyadı değişikliği davasını, ergin bireyler kendileri açabileceği gibi, reşit olmayan kişiler için ebeveynleri veya yasal temsilcileri tarafından da dava açılabilir. Evli kadınlar, eski soyadlarını kullanmak istediklerinde ya da eşlerinin soyadlarının değişmesini talep ettiklerinde de soyadı değişikliği talebinde bulunabilirler.

Evli bir erkeğin soyadını değiştirmesi yalnızca kendisini değil, aile bireylerini de doğrudan etkiler. Kocasının soyadını taşıyan eşin soyadı da bu değişiklikle birlikte otomatik olarak güncellenir. 18 yaş altındaki çocuklar ile evlatlık edinilmiş bireyler de ebeveynin soyadı değişikliğinden aynı şekilde etkilenir. Mahkeme kararının nüfusa işlenmesiyle tüm aile bireylerinin kayıtları yeni soyadıyla güncellenir. Bu nedenle soyadı değişikliği kararı alınmadan önce aile bireylerinin de sürece dahil edilerek bilgilendirilmesi önem taşımaktadır.

Soyadı Değişikliği Davası Nasıl Açılır?

Soyadın değiştirilmesi için bireylerin Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açmaları gerekir. Davacı, soyadı değişikliği talebini içeren bir dilekçe ile yetkili mahkemeye başvurmalıdır. Dilekçede soyadın neden değiştirilmek istendiği açık ve net bir şekilde belirtilmelidir. Zira Kanunda açıkça soyadı değişikliği talebinin haklı bir nedene dayanması gerektiği belirtilmiştir. Kanunda sebepler açıkça ve tahdidi olarak soyadı değiştirmek için gerekli nedenler açıkça sayılmamışsa da Yargıtay kararlarına göre haklı neden sayılan haller mevcuttur.

Soyadın toplum içinde gülüce sebep olması veya alay konusu olması, soyadın kişinin sosyal ve iş yaşamında olumsuzluklara yol açması, soyadın kötü bir anlam taşıması, aile bütünlüğünü koruma amacıyla soyadın değiştirilmek istenmesi, evlatlık edinme veya soybağının düzenlenmesi nedeniyle değişiklik ihtiyacı, kültürel veya dini nedenlerle soyadın uyumsuzluk yaratması bu hallerden bazılarıdır.

Soyadı değişikliği davasında haklı sebebin varlığına ilişkin iddialar tanıkla ispat edilebilmektedir. Kişilik haklarına ilişkin bir iddia olması sebebiyle dava dilekçesi en az 2 tanığın bildirilmesi ve  yargılama süresinin uzamasına sebebiyet vermemek adına ilgili tanıkların ilk celsede hazır edilmesi gerekmektedir.

Soyadı değişikliği her durumda dava yolunu gerektirmez. 2017 yılında yürürlüğe giren 7039 sayılı Kanun ile toplumda aşağılayıcı veya küçük düşürücü kabul edilen bazı soyadları mahkeme kararına gerek olmaksızın doğrudan İlçe Nüfus Müdürlüğü’ne başvurularak idari yolla değiştirilebilmektedir. E-Devlet üzerinden de başvuru yapılabilir. Soyadınızın bu kapsama girip girmediğinden emin değilseniz dava açmadan önce bir avukattan görüş almanız önerilir.

Soyadı Değiştirme Davası Ne Kadar Sürer?

Davanın süreci, mahkemenin yoğunluğunu ve sunulan delillerin yeterliliğini de içeren çeşitli faktörlere bağlıdır. Ortalama olarak 4 ila 6 ay arasında bir süre içinde sonuçlanabilir. Ancak karar istinaf edilirse dava süreci uzayabilir.

Soyadı Değişikliği Tescil Süreci

1. Gerekçeli Kararın Yazılması ve Tebliği : Kararın verilmesinden itibaren 1 ay içerisinde gerekçeli kararın yazılması zorunludur. Gerekçeli kararın yazılmasının ardından, tebliğ işlemi için talep gönderilir.

2. Kesinleşme Süresi : Gerekçeli kararın tebliğ alınmasından itibaren, 2 haftalık kesinleşme süresi beklenir. Bu süreçte istinaf başvuru süresi işler ve şerh konulmaz.

3. İlan Talebi ve Süreci : Medeni Kanun’un 27. maddesi gereği, kararın ilana çıkarılması için talep gönderilir. İlan süresi 15 gündür.

4. Kararın Kesinleştirilmesi ve Nüfusa Bildirilmesi : İlan süresinin bitiminde, kararın kesinleştirilmesi ve nüfus müdürlüğüne gönderilmesi için talep hazırlanır.

5. Nüfus Müdürlüğü İşlemleri:  Karar nüfus müdürlüğüne ulaştığında e-devlet üzerinden değişikliğin yapılmış olup olmadığını kontrol edilir. Değişiklik yapıldıysa,  nüfus müdürlüğünden randevu alınarak kimlik değiştirme işlemini gerçekleştirebilir.

Soyadı Değiştirme Davası Emsal Kararlar 

• Soyadının toplumda alay konusu olması sebebiyle açılan davada verilen karar:

İstanbul Anadolu 14. Asliye Hukuk Mahkemesi 2021/10 E., 2021/73 K. sayılı ve 21.01.2021 tarihli kararında;

“Adın değiştirilmesi ancak haklı sebeplere dayanılarak hakimden istenebilir (TMK md. 27/1). İsim; kişinin ayrılmaz bir parçası olup, bununla anılıp tanınması, onun sahibi olan kişi tarafından benimsenmesi ile anlam ifade eder. İsmini benimsemeyen kişinin değiştirmek istemesi en doğal hakkıdır. (Yargıtay 18. HD., 13.11.2014, E: 2014/9883, K: 2014/16110). Toplanan delillerden davacının … olan soy ismiyle dalga geçilmesi nedeniyle nefret eder hale geldiğini, bu nedenle davacının … olan soy isminin “….” olarak değiştirilmesini istedikleri anlaşılmakla, TMK’nın 27/1. maddesi uyarınca..” denilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

• Evlenen Kadının Önceki Soyadını Kullanmasına İzin verilmesi sebebine dayalı açılan davada verilen karar :

“Dava, evlenen kadının önceki soyadını kullanmaya izin davası olup, eşine ve nüfus müdürlüğüne yöneltilmiştir. TMK 187. maddesi hükmü ile “kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır….” şeklinde yasal bir düzenleme bulunmakta ise de; isteme ilişkin Türkiye Cumhuriyeti Devletini’nin tarafı olduğu Uluslararası Sözleşmeler ile Hukuk Genel Kurulu’nun 2014/2-889 Esas-12015/2011 Karar ve 30/09/2015 günlü kararı doğrultusunda

TMK’nın 187. maddesi, Soyadı Kanununun 4. maddesi, Soyadı Nizamnamesi’nin 17. maddesi ve Nüfus Hizmetleri Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 55. maddesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşme hükümleri ile çatışması nedeniyle Anayasa’nın 90. maddesinin 5. fıkrası gereğince sözleşme hükümlerinin esas alınması gerektiğine ilişkin içtihadı doğrultusunda, evli olan davacının kızlık soyadını kullanmak istemesinin kadın- erkek eşitliği ve cinsiyet ayrımcılığının ortadan kaldırılmasına dair temel insan hakları gereği olduğu sonuç ve kanaati ile davanın kabulüne ve davacının evlilik öncesi soyadını kullanmaya izin verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.”  denilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

NOT: Soyadının değiştirilmesi davası Asliye Hukuk Mahkemelerinde Nüfus Müdürlüğüne karşı açılmakta iken evlenen kadının önceki soyadını kullanmasına izin verilmesi sebebine dayalı davalar Aile Mahkemelerinde hem eş hem de Nüfus Müdürlüğüne karşı açılmalıdır. 

• Soyadın kişinin sosyal ve iş yaşamında olumsuzluklara yol açması sebebiyle açılan davada verilen karar : 

Büyükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2021/106 Esas, 2021/257 K. sayılı ve 01/04/2021 tarihli kararı ,

“Davacı vekili 16/02/2021 tarihinde sunduğu dava dilekçesi ile; müvekkilinin … olan soy adının özel ve iş yaşamında sorunlar yarattığını beyanla … olarak değiştirilmesini talep ve dava etmiştir. Davacının soyisim değişikliğinde engel hal bulunmayıp talebininde haklı olup kayden de engel bulunmadığından “….” olan soyisminin “….” olarak değişmesi yönündeki davasının nüfus temsilcinin katıldığı duruşmada kabülüne karar vermek gerekmiştir.” denilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

Soyadı Değiştirme Davası Dilekçe Örneği

BAKIRKÖY ( ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE

DAVACI     :

VEKİLİ       : Av. AYSEL İREM KAP & Av.FERDİ KURNAZ& Av. BERKAY BAŞCI

DAVALI    : Nüfus Müdürlüğü

KONU       : Davacı müvekkilin “…” soy isminin “….”  olarak değiştirilmesi  talebinden ibarettir.

AÇIKLAMALAR

1-Davacı müvekkilin halihazırda resmi kayıtlardaki soy ismi …’dir. Müvekkil, soy ismi nedeniyle çevresinde çeşitli şakalara maruz kalmakta ve bu durum toplumda kabul görmeme sebebiyle müvekkilin psikolojik rahatsızlığına sebebiyet vermektedir.

Müvekkilimizin halen taşımakta olduğu soyadı, zor telaffuz edilmesinin yanı sıra özellikle günlük konuşma dilinde taşıdığı farklı anlam/anlamlar bakımından, kendisini, üçüncü kişiler nezdinde çoğu zaman komik duruma düşürmekte ve sorun yaşamasına neden olmaktadır. Bu husus,  mahkemeniz nezdinde dinletilecek tanıkların beyanları ile teyit edilebilir.

Ayrıca, müvekkil soy ismi çoğu zaman başka şekilde anlaşıldığından müvekkil resmi işlemlerde müteaddit defalar soy adını tekrar etmek zorunda kalmaktadır.  Tüm bu sebepler ile müvekkilin halihazırda ‘…” olan isminin  “…”  olarak değiştirilmesini  talep etmek gerekmiştir.

2-Soy isim tashihine ilişkin yargı içtihatlarını da incelemek gerekirse, söz konusu içtihatlarda özel durumların değerlendirilmesi ve soy ismini benimsemeyen davacının tercihinin ön planda tutulmasının gerekliliği ile ilgili  kararlar ekseriyettedir.

Bu kapsamda Yargıtay 18. HD. 2007/7881-8649 Esas sayılı kararına göre, hangi hallerin haklı sebep teşkil ettiği konusu her bir davadaki özel koşullara göre mahkemece belirlenecektir. Bu belirleme yapılırken objektif koşullardan çok değiştirme isteminde bulunanın mahkemeye sunacağı özel nedenlerin dikkate alınması gerekir. Bu özel ve kişiye özgü nedenler; istemde bulunanın kişiliği, sosyal statüsü, yaşadığı çevre, aile ilişkileri de göz önünde bulundurularak hâkim tarafından değerlendirilmelidir. Ad ve soyadı kişiliğin ayrılmaz bir öğesidir. Kişi bununla anılır ve tanımlanır. Ad veya soyadı niteliği gereği onu taşıyan kişi tarafından benimsendiğinde anlam taşır. Adını benimsemeyen kişiliği ile özdeşleştirmeyen kimsenin, soyadını değiştirmek istemesi en doğal hakkıdır. Böyle bir durumda, ad ve soyad değiştirme istemlerini içeren davalarda davacının tercih ve arzusunun ön planda tutulması ve öncelikle dikkate alınması gerekir.

Aynı şekilde Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2017/6122 Esas, 2017/14423 Karar, 02.11.2017 tarihli kararına göre,

‘Türk Medeni Kanunu’nun öngördüğü “haklı sebep” bu kapsam içinde değerlendirildiğinde hâkimin bu konudaki takdiri ileri sürülen sebebin ve yeni alınmak istenen ad veya soyadının toplum değerlerine ve kanunun buyurucu hükümlerine ters düşmeyen, özellikle başkalarına veya çevreye zarar vermeyen, incitmeyen nitelikte bulunduğunun tespiti gerekir. Yargıtay uygulamalarında, kişinin toplum içerisinde bilinip tanındığı soyadı ile anılmayı ve onu kayden de taşımayı istemesinin haklı sebep teşkil edeceği kabul edilmiştir’ ifadelerine yer verilmiştir.

Bu kapsamda Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin 2007/7881-8649 sayılı dosyası kapsamında verilen kararda hangi hallerin haklı sebep teşkil ettiği konusu her bir davadaki özel koşullara göre mahkemece belirleneceği ifade edilmiştir. Bu belirleme yapılırken objektif koşullardan çok değiştirme isteminde bulunanın mahkemeye sunacağı özel nedenlerin dikkate alınması gerekir. Bu özel, kişiye özgü nedenler; istemde bulunanın kişiliği, sosyal statüsü, yaşadığı çevre, aile ilişkileri de göz önünde bulundurularak hâkim tarafından değerlendirilmelidir. Ad ve soyadı kişiliğin ayrılmaz bir ögesidir. Kişi bununla anılır ve tanımlanır. Ad veya soyadı niteliği gereği onu taşıyan kişi tarafından benimsendiğinde anlam taşır. Adını ve soyadını benimsemeyen kişiliği ile özdeşleştirmeyen kimsenin, adını ve soyadını değiştirmek istemesi en doğal hakkıdır. Böyle bir durumda, ad ve soyad değiştirme istemlerini içeren davalarda davacının tercih ve arzusunun ön planda tutulması ve öncelikle dikkate alınması gerekir.

HUKUKİ NEDENLER : Medeni Kanun, HMK ve sair yasal mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER :
1-Bilirkişi,
2-Tanık,
3-Yemin,
4-Yargıtay kararları ve sair yasal delil.

SONUÇ ve İSTEM : Yukarıda açıklanan ve resen dikkate alınacak hususlar değerlendirilerek müvekkilin halihazırda nüfus kayıtlarında “……”  olan soy isminin değiştirilerek  “…” olarak düzeltilmesini ve bu değişikliğin nüfusa kayıt ve tesciline karar verilmesini vekaleten  talep ederim.

Davacı Vekili
Av. AYSEL İREM KAP & Av.FERDİ KURNAZ& Av. BERKAY BAŞCI

NOT: Soyadı değiştirme davası dava dilekçesi örneği genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup örnek mahiyetindedir. Kişinin hangi nedenle soy ismini değiştirmek istediği, talebi, bu talebe dair tanıklarının olup olmadığı vb. hususlar  farklılık göstermekte olup dava dilekçesinin davanın temelini oluşturduğu hususu gözetildiğinde hukuki yardım alınması önem arz etmektedir.