BABAM İKİNCİ EŞİNE EV ALMIŞ MİRAS

Baba sağlığında evi ikinci eşinin üzerine yaptıysa veya ev ikinci eş adına satın alındıysa, bu durum mirasçıların haklarını ortadan kaldırmaz. Ancak taşınmazın kimin parasıyla alındığı, devrin gerçek bir satış mı yoksa bağış niteliğinde mi olduğu ve saklı payın ihlal edilip edilmediği hususları izlenecek hukuki süreç bakımından önem arz etmektedir. Uygulamada bu tür işlemler çoğu zaman “mal kaçırma” iddiasına konu olmakta ve muris muvazaası veya tenkis davası gündeme gelmektedir.

Bu yazıda özellikle şu sorulara yanıt verilmektedir:

• Babam evi ikinci eşin üzerine yaptıysa geri alınabilir mi?
• Tapu ikinci eşin üzerindeyse dava açılabilir mi?
• Bu işlem mal kaçırma sayılır mı?
• Saklı pay ihlali varsa ne yapılabilir?
• Üvey anne evi satabilir mi?
• İkinci eşin miras payı nedir?

Somut olayın niteliğine göre mirasçıların hangi hukuki yollara başvurabileceği aşağıda ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Babam İkinci Eşine Ev Almış Miras Durumu Ne Olur?

Babanın sağlığında bir taşınmazı ikinci eş adına satın alması veya tapuyu ikinci eşin üzerine devretmesi, o taşınmazın miras dışında kaldığı anlamına gelmez. Eğer taşınmaz baba tarafından ikinci eşe bağışlanmışsa ya da satış gösterilmiş ancak hiçbir bedel alınmamışsa bu durumda diğer mirasçıların muris muvazaası sebebiyle tapu iptal ve tescil davası ama hakkı vardır. Bu durumda mahkeme, işlemin gerçek iradesini araştırır, mal kaçırma amacı tespit edilirse tapu kaydı iptal edilerek taşınmaz terekeye dahil edilir.

Öte yandan işlem gerçek bir satış ise ve ikinci eş bedeli kendi malvarlığından ödemişse, bu durumda taşınmaz miras dışında kalır. Ancak yine de saklı paylı mirasçıların hakları ihlal edilmişse tenkis davası gündeme gelebilir. Başka bir ifadeyle eğer ev, evlilik devam ederken alınmışsa ve ikinci eşin şahsi malvarlığından bu evin alınması için katkısı varsa bu durumda bu alacak (katılma alacağı denir) hesaplanır ve bu pay ödenir. Ardından bu miktar düşüldükten sonra miras bütün mirasçılar arasında bölüşülür. Yani ikinci eş, miras payından ayrı olarak evlilik süresince kazanılan mallar üzerinden kendi katkısı varsa ayrıca katılma alacağı talep edebilir. Bu durum, çocuklara kalacak miras miktarını azaltabilir.

Ayrıca evlilik süresince edinilmiş mallar söz konusuysa, mal rejimi hükümleri devreye girer. Edinilmiş mallara katılma alacağı, miras payından önce hesaplanır ve paylaşımın ekonomik sonucunu değiştirebilir.

Babamın İkinci Eşi Evi Babam Sağken Satmış Miras Durumu Ne Olur?

Baba sağken ev ikinci eş adına satın alınmışsa ve ikinci eş bu evi üçüncü bir kişiye satmışsa dahi mirasçıların bu durumda haklarını talep etmesi mümkündür.

Böyle bir durumda baba sağken ev ikinci eş adına kayıtlıyken üçüncü bir kişiye devredilmişse, alıcının iyi niyetli olup olmadığı belirleyicidir. Eğer taşınmazı satın alan kişi, işlemin gerçekte mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıdığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa, hukuken iyiniyetli sayılmaz. Örneğin satış bedelinin piyasa değerinin çok altında olması, aile içi yakın ilişki, danışıklı işlem emareleri veya bedelin gerçekte ödenmemiş olması gibi durumlar alıcının kötüniyetli olduğunu gösterebilir. Bu hâlde mirasçılar, muris muvazaasına dayanarak tapu iptal ve tescil davası açabilir ve taşınmazın yeniden terekeye dönmesini talep edebilir.

Buna karşılık, taşınmazı devralan kişi tapu siciline güvenerek, gerçek bir bedel ödeyerek ve mal kaçırma amacından habersiz şekilde alım yapmışsa iyiniyetli kabul edilir. Türk hukukunda tapu siciline güven ilkesi gereği, iyiniyetli üçüncü kişinin mülkiyeti korunur ve tapu iptali mümkün olmaz. Bu durumda mirasçılar taşınmazın aynen iadesini isteyemez ancak taşınmazın satış bedeli üzerinden tazminat talebinde bulunabilir.

Babanın İkinci Eşi Hangi Şartlarda Mirasa Ortak Olur?

İkinci eşin mirasçı olabilmesi için resmi nikâhın bulunması ve ölüm anında evliliğin devam ediyor olması gerekir. Sadece dini nikâh miras hakkı doğurmaz. Boşanma kararı kesinleşmişse mirasçılık sona erer.

Boşanma davası devam ederken eşlerden birinin ölmesi hâlinde ise kural olarak evlilik ölümle sona ermiş sayılır ve sağ kalan eş mirasçı kabul edilir. Ancak mirasçılar talep ederse, boşanma davası kusur tespiti bakımından sürdürülebilir. Mahkeme tarafından sağ kalan eşin ağır kusurlu olduğu tespit edilirse, mirasçılık hakkı kaldırılabilir.

Baba İkinci Eşi ile Ayrıysa İkinci Eşin Miras Hakkı Ne Olur? 

Fiili ayrılık, eşlerin hukuken evli olmalarına rağmen birlikte yaşamamaları durumunu ifade etmektedir. Türk hukukunda fiili ayrılık, tek başına evliliği sona erdiren bir neden olarak kabul edilmemektedir. Bu nedenle, fiilen ayrı yaşayan eşlerin mirasçılık hakları devam etmektedir. Sağ kalan ikinci eşin, fiili ayrılık süresince miras hakkını kaybetmediği kabul edilmektedir.

Babanın İkinci Eşi Dini Nikâhlıysa Mirasa Ortak Olur Mu?

Hayır olmaz. Dini nikâh, hukuki anlamda evlilik olarak kabul edilmediğinden, medeni hukuk bakımından herhangi bir sonuç doğurmamaktadır. Bu nedenle, yalnızca dini nikâh ile kurulan birliktelikler mirasçılık hakkı sağlamaz. Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik ancak resmi nikâh ile kurulmuş sayılır. 

Baba Sağken Malları İkinci Eşe Devrettiyse Ne Yapılır?

Baba sağken malvarlığını mirasçılardan mal kaçırmak maksadıyla ikinci eşe devretmişse bu durumda diğer mirasçılar aşağıdaki hukuki yollara başvurabilir.  

1-Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Davası

Gerçekte bağış olan bir işlem satış gibi gösterilmişse, muris muvazaası sebebiyle tapu iptal ve tescil davası açılabilir. Murisin mal kaçırma niyeti orta konulursa tapu devri işlemi iptal edilir.

Bu davada zamanaşımı yoktur. Murisin vefatından sonra her zaman açılabilir.

2-Tenkis Davası

Saklı payı ihlal edilen mirasçı ihlal edilen saklı payı için tenkis davası açabilir. Tenkis davası için hak düşürücü süreler vardır:

• Tasarrufu öğrenmeden itibaren 1 yıl,

• Her halde murisin vefatından itibaren 10 yıl.

Babanın İkinci Eşi Ne Kadar Miras Alır?

Miras payı, birlikte mirasçı olunan zümreye göre değişir. Çocuk varsa ikinci eş mirasın (terekenin) 1/4’ünü alır. Çocuk yok ancak murisin (babanın) annesi ve babası hayattaysa ikinci eşin miras payı 1/2’dir. Altsoy ve anne-baba da yoksa mirasın tamamı sağ kalan eşe geçer. Çocukların ilk evlilikten veya ikinci evlilikten olması pay oranını değiştirmez.

Örnek: tereke 1.000.000 TL ve 3 çocuk varsa; eş 250.000 TL alır, kalan 750.000 TL çocuklara eşit bölünür (kişi başı 250.000 TL).

Türk Medeni Kanunu’na göre kan bağı bulunan çocuklar, miras payları bakımından eşit konumda kabul edilmekte ve evlilik içi veya evlilik dışı doğmuş olmaları miras hakkını etkilememektedir. Sağ kalan eşin miras payı ise kan bağına değil, evlilik ilişkisine dayanmaktadır.

Çocukların ilk evlilikten veya sonraki evlilikten doğmuş olması miras payları bakımından herhangi bir farklılık yaratmaz. Kan bağı bulunan tüm çocuklar eşit mirasçıdır. Dolayısıyla miras paylaşımında “ilk evlilikten çocuk” – “ikinci evlilikten çocuk” ayrımı yapılmaz.

Miras paylaşımı yapılırken Türk Medeni Kanunu’nda benimsenen zümre sistemi esas alınır. Altsoy bulunduğu sürece miras, sağ kalan eş ile birlikte bu zümre içinde paylaştırılır. Ancak uygulamada çoğu zaman gözden kaçırılan önemli bir husus vardır: Miras payları hesaplanmadan önce terekenin doğru şekilde tespiti gerekir. Bunun için öncelikle miras bırakanın borçları belirlenir, ardından varsa mal rejimi tasfiyesi yapılır.

Özellikle edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu evliliklerde, sağ kalan eş miras payından önce katılma alacağı talep edebilir. Bu tasfiye işlemi tamamlandıktan sonra kalan tereke üzerinden miras oranları uygulanır. Bu nedenle teorik olarak sağ kalan eş 1/4 alır denilse de eğer katılma alacağı varsa katılma alacağına ek olarak miras payından 1/4 alır.

Çocuk Yoksa İkinci Eşin Miras Payı

Miras bırakanın altsoyunun (çocuklarının) bulunmaması hâlinde, sağ kalan eşin miras payı Türk Medeni Kanunu’nda ayrıca düzenlenmiştir. Bu durumda ikinci eşin mirasçılık sıfatı devam eder ve alacağı pay, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre belirlenir.

Eğer miras bırakanın anne ve babası hayatta ise, sağ kalan eş terekenin yarısına (1/2) hak kazanır. Kalan yarı ise anne ve baba arasında eşit şekilde paylaştırılır. Anne veya babadan biri hayatta değilse, onun payı kendi altsoyuna (örneğin kardeşlere) geçer.

Miras bırakanın ne altsoyu ne de anne ve babası hayatta değilse, mirasın tamamı sağ kalan eşe geçer. Bu durumda ikinci eş tek başına mirasçı olur.

Ancak uygulamada yine dikkat edilmesi gereken husus, miras paylarının hesaplanmasından önce terekenin netleştirilmesidir. Miras bırakanın borçları düşülmeli ve evlilik süresince edinilmiş mallar açısından mal rejimi tasfiyesi yapılmalıdır. Sağ kalan eşin katılma alacağı bulunuyorsa, bu alacak miras payından önce hesaplanır.

Sonuç olarak, çocuk bulunmayan hâllerde ikinci eşin miras payı önemli ölçüde artmakta; üstsoy ile birlikte mirasçı olması durumunda yarı pay almakta, üstsoy da yoksa mirasın tamamına hak kazanmaktadır. Ancak kesin oran ve ekonomik sonuç, somut olayın malvarlığı yapısına göre belirlenmelidir.

Üvey Anne Evi Satabilir Mi?

Babanın vefatından sonra miras kalan taşınmaz üzerinde mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti oluşur. Bu durumda ikinci eş (üvey anne), tek başına taşınmazın tamamını satamaz. Satış işleminin yapılabilmesi için tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir. Ancak ikinci eş, miras payı oranında hak sahibidir ve elbirliği mülkiyetinden paylı mülkiyete geçiş tamamlandıktan sonra kendi payını devredebilir.

Eğer mirasçılar arasında anlaşma sağlanamazsa, herhangi bir mirasçı ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açarak taşınmazın aynen bölünmesini veya satış yoluyla paraya çevrilmesini talep edebilir. Satış kararı verilirse taşınmaz açık artırma ile satılır ve bedel mirasçılar arasında paylaştırılır.

Babanın İkinci Eşinin Saklı Pay Hakkı Var mı?

Evet. Resmi nikâhla evli olan sağ kalan eş, Türk Medeni Kanunu uyarınca saklı paylı mirasçıdır. Bu durum ikinci eş açısından da aynen geçerlidir. Evliliğin ölüm anında devam ediyor olması hâlinde, ikinci eş yalnızca yasal mirasçı olmakla kalmaz; aynı zamanda saklı pay korumasından da yararlanır.

Sağ kalan eşin saklı pay oranı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre belirlenir. Altsoy ile birlikte mirasçı olması hâlinde, eşin saklı payı yasal miras payının tamamıdır. Örneğin çocuklarla birlikte mirasçı olan eşin yasal payı 1/4 ise, bu oran aynı zamanda saklı payıdır ve vasiyetname ile azaltılamaz.

Bu nedenle miras bırakan, ikinci eşini mirastan tamamen çıkaramaz ancak saklı pay dışında kalan tasarruf edilebilir kısım üzerinde işlem yapabilir. Saklı payın ihlal edilmesi hâlinde ise sağ kalan eş, tenkis davası açarak ihlalin giderilmesini talep edebilir.

Sonuç olarak, ikinci eşin saklı pay hakkı kanunla korunmuş olup, miras bırakanın tek taraflı iradesiyle ortadan kaldırılamaz. Bu düzenleme, sağ kalan eşin ekonomik güvenliğini teminat altına almayı amaçlamaktadır.

Saklı Pay İhlal Edilirse Ne Olur?

Miras bırakanın yaptığı bağışlar veya vasiyetname ile yaptığı tasarruflar, saklı paylı mirasçıların kanunen güvence altına alınmış payını ihlal ediyorsa, bu durumda tenkis davası açılabilir.

Tenkis davasının amacı, saklı payı aşan tasarrufların yasal sınıra indirilmesidir. Mahkeme, miras bırakanın yaptığı kazandırmaları inceleyerek saklı payı aşan kısmı belirler ve bu kısmın mirasçılara iadesine veya bedelinin ödenmesine karar verir.

Sağ kalan eş de saklı paylı mirasçı olduğu için, saklı payının ihlal edilmesi hâlinde aynı şekilde tenkis davası açabilir.

Tenkis davası için hak düşürücü süreler bulunmaktadır. Saklı payın ihlal edildiğini öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her hâlde mirasın açılmasından (ölümden) itibaren 10 yıl içinde dava açılmalıdır. Bu sürelerin kaçırılması hâlinde dava hakkı ortadan kalkar.

Miras bırakanın yaptığı tasarruflar farklı şekillerde saklı payı ihlal edebilir. Örneğin, sağlığında bir taşınmazı ikinci eşe bedelsiz devretmesi, banka hesaplarındaki birikimleri bağış yoluyla tek bir mirasçıya bırakması ya da vasiyetname ile malvarlığının büyük kısmını bir kişiye özgülemesi saklı pay dengesini bozabilir. Bu tür durumlarda mahkeme, yapılan kazandırmaların gerçek niteliğini ve toplam tereke içindeki oranını inceleyerek saklı payı aşan kısmı belirler. Amaç, işlemi tamamen ortadan kaldırmak değil, yalnızca saklı payı ihlal eden bölümü yasal sınıra çekmektir. Bu nedenle her somut olayda, yapılan tasarrufun türü, tarihi ve ekonomik değeri birlikte değerlendirilir.

Vasiyetname ile İkinci Eş Mirastan Çıkarılabilir mi?

Resmi nikâhla evli olan ikinci eş, saklı paylı mirasçıdır. Bu nedenle miras bırakan, vasiyetname düzenleyerek ikinci eşi kural olarak mirastan tamamen çıkaramaz. Saklı paya dokunan tasarruflar geçerli değildir ve tenkis davasına konu olur. Ancak miras bırakan, saklı pay dışında kalan tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbesttir. Bu nedenle ikinci eşin yasal miras payı, saklı pay sınırına kadar azaltılabilir fakat tamamen ortadan kaldırılamaz. Örneğin, eş çocuklarla birlikte mirasçı ise yasal payı 1/4’tür ve bu oran aynı zamanda saklı pay niteliğindedir. Bu durumda vasiyetname ile eşin payı bu oranın altına düşürülemez.

Mirastan ıskat (mirasçılıktan çıkarma) durumu istisnadır. Mirastan ıskat (mirasçılıktan çıkarma) durumunda ikinci eş tamamen mirasçılıktan çıkarılabilir ve hiç miras payı alamaz. Kanunda sınırlı hâllerde mirastan çıkarma mümkündür. Miras bırakan, eşin kendisine veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini ağır şekilde ihlal etmesi gibi sebeplerle mirastan çıkarma yapabilir. Ancak bu sebepler açıkça belirtilmeli ve ispat edilebilir olmalıdır. Aksi hâlde çıkarma geçersiz sayılır ve eş saklı payını talep edebilir.

Vasiyetname ile Miras Payı Azaltılabilir mi?

Evet ancak mirasçıların saklı paylarına riayet edilmesi gerekir. Saklı payı ihlal eden tasarruflar için tenkis davası açılabilir. Vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için kanunda öngörülen şekil şartlarına uygun düzenlenmesi gerekir.

Babanın İkinci Eşinin Miras Kalan Evde Oturma ve Evi Kullanma Hakkı

Babanın ikinci eşi terekeye dâhil aile konut üzerinde intifa hakkı veya oturma (sükna) hakkı talep edebilir. Bu hak, mülkiyet hakkından bağımsız olup miras paylaşımından önce gündeme gelebilir. Mahkeme, somut olayın özelliklerine göre aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesine karar verebilir. Bu özgüleme, miras payına mahsup edilerek veya gerekli görülürse mahsup edilmeksizin tesis edilebilir. Ancak bu haktan yararlanabilmek için evliliğin ölüm anında devam ediyor olması gerekir.

Uygulamada, diğer mirasçıların evi satmak istemesi veya sağ kalan eşi konuttan çıkarmaya çalışması sık karşılaşılan bir durumdur. Ancak eşin barınma hakkı, özellikle aile konutu niteliğindeki taşınmazlarda hukuki koruma altındadır.

Miras Kalan Evde Aile Konutu Şerhi Varsa Ne Olur?

Aile konutu şerhi, eşlerin birlikte yaşadığı konutun korunması amacıyla tapu siciline işlenen bir şerhtir. Bu şerh sayesinde taşınmaz üzerindeki tasarruflar sınırlandırılır ve eşin rızası olmadan satış gibi işlemler yapılamaz.

Miras hukuku bakımından aile konutu şerhinin varlığı, sağ kalan eşin konut üzerindeki hukuki konumunu güçlendirir. Şerh, doğrudan mülkiyet hakkı sağlamaz ancak miras paylaşımı sürecinde, aile konutunun sağ kalan eş lehine özgülenmesi talebinde önemli bir dayanak oluşturur.

Profesyonel Desteğin Önemi

“Babam ikinci eşine ev almış, bu evi geri alabilir miyiz?”, “Tapu ikinci eşin üzerindeyse dava açabilir miyiz?”, “Bu işlem mal kaçırma sayılır mı?” veya “Evi sattıysa ne yapabiliriz?” gibi sorulara doğru cevap verilmesi, yasal süreler için gerekli başvuruların yapılması hak kayıplarının önüne geçilmesi için büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda miras hukuku alanında deneyimli bir avukattan hukuki danışmanlık alınması hak kayıplarının önüne geçilmesi adına mirasçıların menfaatine olacaktır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1-Babanın İkinci Eşi Mirasa Ortak Olur Mu?

Babanın ikinci eşi, resmi nikâh ile evli ise mirasa ortak olur.

2-Annem Öldü Babam Yeniden Evlendi Miras Paylaşımı Nasıl Olur?

Baba hayattaysa miras paylaşımı yapılmaz. Baba vefat ettiğinde ise ikinci eş ile çocuklar birlikte mirasçı olur. Çocuk varsa eş 1/4, kalan 3/4 çocuklar arasında eşit bölünür.

3-Babam İkinci Eşine Ev Almış Mirasa Dahil Olur Mu?

Bu durumda evin kimin parasıyla alındığı belirleyicidir. Eğer ev ikinci eşe bağışlanmışsa ya da satış gösterilmesine karşın bir ödeme yok ve gerçekte mal kaçırma amacı varsa babanın vefatı sonrasında mirasçılar tapu iptal ve tescil davası açarak mirasçılıktan doğan haklarını talep edebilir.

4-Eşimin İlk Evlilikten Olan Çocuğunun Miras Hakkı Var Mı?

Kan bağı bulunan çocuklar mirasçıdır. İlk evlilikten olması miras hakkını etkilemez.

5-Baba Ölünce Üvey Anneden Bize Miras Kalır Mı?

Hayır kalmaz. Sadece üvey annenin mirası kendi yasal mirasçılarına geçer.

6-İlk Evlilikten Çocuklar Varken İkinci Eş Miras Alır Mı?

İlk evlilikten çocukların bulunması, ikinci eşin mirasçılık sıfatını ortadan kaldırmaz. Sağ kalan eşin miras payı mirasın 1/4’üdür.  Kalan 3/4 ise, çocuklar arasında eşit şekilde paylaştırılır.

7-Resmi Nikâh Yoksa İkinci Eş Mirasçı Olur Mu?

Resmi nikâh bulunmayan ikinci eş, mirasçı olmaz. Dini nikah miras hakkı doğurmaz.

8-Babanın İkinci Eşi Evde Oturma Hakkına Sahip Mi?

Sağ kalan ikinci eş, aile konutu niteliğindeki taşınmazlarda belirli şartlar altında oturma hakkına sahiptir.

9-İkinci Eşin Çocukları Babamdan Miras Alır Mı?

İkinci eşin önceki evliliğinden çocukları, babayla kan bağı bulunmadığı sürece yasal mirasçı sayılmaz ve mirastan pay alamaz. Ancak babayla ikinci eşin kendi çocukları olduysa bu durum bu çocuğun babayla kan bağı bulunduğu için mirasçı sayılır ve mirastan pay alır.

10-Boşanma Davası Sürerken Baba Ölürse İkinci Eş Mirasçı Olur Mu?

Boşanma davası kesinleşmeden eşlerden biri ölürse, evlilik hukuken devam ettiği için sağ kalan eş mirasçı kabul edilmektedir. Ancak vefat eden eşin mirasçıları isterlerse boşanma davasına devam edebilirler.