İlave tediye hesaplama aracı, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilere kanun gereği her yıl ödenen ilave tediye tutarını, işçinin günlük ücreti ve çalıştığı gün sayısına göre hesaplamak amacıyla kullanılır. Kamu işçilerine özgü bu hak, toplu iş sözleşmesiyle kararlaştırılan ikramiyelerden bağımsız olarak doğrudan kanundan kaynaklanır ve uygulamada eksik veya hiç ödenmediği durumlarda alacak davası konusu olabilir.
İlave Tediye Nedir?
İlave tediye, 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanun ile düzenlenen ve kamu işçilerine her yıl ödenen ek ödemedir. Kanuna göre, kapsamdaki işyerlerinde çalışan işçilere her yıl için 52 günlük çıplak ücret tutarında ilave tediye ödenir. İlave tediye, işçinin ücretine ek olarak verilen ve kanundan doğan bir alacaktır.
Kimler İlave Tediye Alabilir?
6772 sayılı Kanun’un 1. maddesine göre ilave tediyeden yararlanabilecek işçiler şunlardır:
- Genel ve katma bütçeli idarelerde (bugünkü ifadesiyle merkezi yönetim bütçesindeki kamu idarelerinde) çalışan işçiler,
- İl özel idareleri ve belediyelerde çalışan işçiler,
- Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıklarında çalışan işçiler,
- Sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kuruluşlarda çalışan işçiler,
- Kanunla veya kanunun verdiği yetkiyle kurulan banka ve kuruluşlarda çalışan işçiler.
İlave tediye hakkı yalnızca işçi statüsünde çalışanlar için geçerlidir. Memurlar, sözleşmeli personel ve geçici personel bu kapsamda değildir. Kamuda alt işveren aracılığıyla çalışan işçilerin ilave tediyeden yararlanıp yararlanamayacağı, kanunun kapsamı ve yargı içtihatları ışığında somut olaya göre değerlendirilmelidir. 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamuda sürekli işçi kadrosuna geçirilen işçiler ise kamu işçisi sıfatıyla ilave tediyeden yararlanır.
İlave Tediye Nasıl Hesaplanır?
İlave tediye, işçinin günlük çıplak ücreti üzerinden hesaplanır. Çıplak ücret; ikramiye, prim, sosyal yardım ve benzeri ek ödemeler dahil edilmeden, yalnızca temel ücreti ifade eder.
Yıllık ilave tediye = Günlük çıplak brüt ücret × 52
Yıl içinde tam çalışmayan işçiler için ilave tediye, çalıştığı süreyle orantılı olarak hesaplanır:
Orantılı ilave tediye = Günlük çıplak brüt ücret × 52 × (Çalışılan gün sayısı / 365)
Örnek: Günlük çıplak brüt ücreti 1.500 TL olan ve yılın tamamında çalışan bir kamu işçisinin yıllık ilave tediyesi 1.500 × 52 = 78.000 TL brüt olarak hesaplanır. Bu işçi yılın yarısında çalışmışsa ilave tediye yaklaşık 39.000 TL brüt olur. Brüt tutardan SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri yapılarak net tutar bulunur.
İlave Tediye Ne Zaman Ödenir?
Kanun, ilave tediyenin ödeme zamanlarının belirlenmesi yetkisini Cumhurbaşkanına vermiştir. Uygulamada ilave tediye her yıl iki taksit hâlinde ödenir ve ödeme tarihleri Cumhurbaşkanı kararıyla ilan edilir. Taksitlerin ödenmesi gereken tarihte işçi çalışmaya devam ediyorsa, o taksit için hak kazanılmış sayılır. İş sözleşmesi ödeme tarihinden önce sona eren işçilerin, çalıştıkları süreye ilişkin hakları ayrıca değerlendirilmelidir.
İlave Tediye ile İkramiye Arasındaki Fark
İlave tediye kanundan kaynaklanan bir haktır ve kamu işçilerinin tamamına uygulanır. İkramiye ise toplu iş sözleşmesi veya bireysel iş sözleşmesiyle kararlaştırılan bir ödemedir. Bir işçi aynı yıl için hem ilave tediye hem de toplu iş sözleşmesinden doğan ikramiye alabilir; ikramiyenin ödenmiş olması ilave tediye hakkını ortadan kaldırmaz.
İlave Tediye Alacağı ve Zamanaşımı
İlave tediyenin ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde işçi, işverenden bu alacağını talep edebilir. İlave tediye alacağı, ücret niteliğinde olduğundan beş yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı her bir taksit için ödeme tarihinden itibaren işlemeye başlar. Dava açılmadan önce, iş uyuşmazlıklarında zorunlu olan arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.
İlave Tediye Hesaplama Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- Hesaplamada giydirilmiş ücret değil, çıplak ücret esas alınır.
- Kamu işyerinde çalışmanın yanı sıra işçi statüsünde bulunulması şarttır.
- Ücretsiz izin, raporlu günler ve devamsızlık gibi çalışılmayan sürelerin orantılı hesaba etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
- Bordro kayıtları ve ödeme belgeleri, alacak hesabı için temin edilmelidir.
İlave Tediyeden Yapılan Kesintiler
İlave tediye, ücret niteliğinde bir ödeme olduğundan sosyal güvenlik primine, gelir vergisine ve damga vergisine tabidir. Ödeme, ilgili ayın bordrosunda ayrı bir kalem olarak gösterilir ve diğer ücret ödemeleriyle birlikte kümülatif gelir vergisi matrahına eklenir. Bu nedenle ilave tediyenin ödendiği ayda işçinin vergi dilimi yükselebilir ve net ödeme beklenenden düşük görünebilir. Prime esas kazanç üst sınırının aşılması hâlinde ise üst sınırı aşan kısım için prim kesilmez.
İlave tediye alacağına ilişkin davalarda mahkemeler, alacağı brüt olarak hükme bağlar; yasal kesintiler ödeme aşamasında yapılır. Alacak hesabında her taksitin ödenmesi gereken tarih ile o tarihteki günlük çıplak ücretin ayrı ayrı belirlenmesi gerekir. Bu nedenle bordrolar ve ilgili yıllara ait Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenen ödeme tarihleri, hesaplamanın temel verileridir.
İlave Tediye Hesaplama Çıplak Ücretin Tespiti
İlave tediye hesabındaki en kritik unsur, günlük çıplak ücretin doğru belirlenmesidir. Kamu işçilerinin ücretleri genellikle toplu iş sözleşmeleriyle belirlenir ve bordroda temel ücretin yanında kıdem zammı, vardiya zammı, ikramiye, sosyal yardım gibi pek çok kalem yer alır. İlave tediye yalnızca temel ücret üzerinden hesaplanır; diğer kalemler hesaba katılmaz. Toplu iş sözleşmesinde ilave tediyenin hesaplanmasına ilişkin özel bir düzenleme bulunup bulunmadığı da kontrol edilmelidir. Yıl içinde ücret artışı yapılmışsa, her taksit için ödeme tarihindeki çıplak ücret esas alınır.
Sıkça Sorulan Sorular
İlave tediye bordroda nasıl görünür?
İlave tediye, ödendiği ayın bordrosunda ayrı bir kalem olarak gösterilir ve yasal kesintiler bu kalem üzerinden ayrıca hesaplanır.
Yıl içinde işten ayrılan işçi ilave tediye alabilir mi?
İlave tediye, çalışılan süreyle orantılı olarak hesaplanır. Yıl içinde işten ayrılan işçinin hakkı, ödeme tarihleri ve çalıştığı süre dikkate alınarak değerlendirilir.
İlave tediye kaç günlük ücrettir?
Yıllık ilave tediye, işçinin 52 günlük çıplak ücreti tutarındadır ve genellikle iki taksitte ödenir.
Özel sektör işçileri ilave tediye alabilir mi?
İlave tediye yalnızca 6772 sayılı Kanun kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilere ödenir.
İlave tediye alacağı için ne zaman dava açılabilir?
Ödenmeyen ilave tediye için, ödeme tarihinden itibaren beş yıl içinde arabuluculuk sürecinin ardından dava açılabilir.
İlave tediye hesaplama aracının sonuçları bilgilendirme amaçlıdır. Kamu işçilerinin alacak hakları ve arabuluculuk süreçlerinde iş hukuku alanında destek alınması önerilir.
İlgili araç: İşçilik Alacakları Hesaplama Aracı. Hesaplama Araçları sayfamızdan diğer araçlara ulaşabilirsiniz.