Varant İşlemlerinde SPK İşlem Yasağı, İdari Para Cezası ve Cezai Sorumluluk

(2026)

Varant işlemleri nedeniyle Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) incelemesine konu olan yatırımcıların karşılaştığı ilk yaptırım çoğu zaman borsalarda geçici işlem yasağıdır. Bunu idari para cezası ve bazı durumlarda Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu izleyebilir.

Bu yazıda varant ve dayanak varlık işlemlerinde hangi fiillerin yaptırıma konu olduğu, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) uyarınca uygulanan işlem yasağı, idari para cezaları ve cezai yaptırımlar ile bunlara karşı başvurulabilecek savunma ve dava yolları ele alınmaktadır.

Varant Nedir Ve Neden Ayrı Bir Denetim/Ceza Rejimine Tabidir?

Varant, sahibine belirli bir vadede veya vadeye kadar, önceden belirlenen fiyattan dayanak varlığı alma veya satma hakkı veren, ancak bu yönde bir yükümlülük getirmeyen bir sermaye piyasası aracıdır.

Uygulamada Borsa İstanbul’da işlem gören varantların büyük bölümü aracı kuruluş varantıdır ve VII-128.3 sayılı Varantlar ve Yatırım Kuruluşu Sertifikaları Tebliği’ne tabidir.

Aracı Kuruluş Varantı İle Ortaklık Varantı Ayrımı

Aracı kuruluş varantları, SPK tarafından yetkilendirilmiş yatırım kuruluşları veya bankalar tarafından ihraç edilir ve Borsa İstanbul Yapılandırılmış Ürünler ve Fon Pazarı’nda işlem görür.

Ortaklık varantları ise anonim ortaklıkların kendileri tarafından ihraç edilir ve yatırımcıya ortaklığın paylarını edinme hakkı tanır. Bu yazıda ağırlıklı olarak aracı kuruluş varantları ele alınmaktadır.

Kaldıraç, Piyasa Yapıcı ve Düşük Likidite

Varantları manipülasyon incelemeleri bakımından özel kılan üç özellik bulunmaktadır:

• Kaldıraç: Dayanak varlıktaki küçük bir fiyat değişimi, varant fiyatında çok daha yüksek oranlı bir değişime yol açar. Bu nedenle dayanak varlıkta yapılan sınırlı hacimli işlemler bile varantta önemli kazanç veya kayıp yaratabilir.
• Piyasa yapıcı: Varant fiyatı büyük ölçüde ihraççı tarafından atanan piyasa yapıcının verdiği alış-satış kotasyonlarıyla oluşur. Piyasa yapıcının kotasyonlarına karşı tekrarlayan işlemler, SPK gözetiminde sıklıkla sorgulanan bir işlem kalıbıdır.
• Düşük likidite: Birçok varantta günlük işlem hacmi sınırlıdır. Tek bir yatırımcının işlemleri, varantın toplam hacminin önemli bir kısmını oluşturabilir ve bu durum gözetim sistemlerinde alarm üretebilir.

Varantların sınırlı bir vadesi vardır ve zaman değeri vade sonuna yaklaştıkça erir. Beklentinin gerçekleşmemesi hâlinde yatırılan sermayenin tamamı kaybedilebilir.

Varant İşlemlerinde Hangi Fiiller Yaptırıma Konu Olur?

Yaptırıma konu fiiller, işlemi yapanın sıfatına göre iki gruba ayrılabilir: yatırımcıların alım-satım işlemleri ve ihraççı, piyasa yapıcı ile aracı kurumların yükümlülük ihlalleri.

Uygulamada SPK bültenlerinde en sık yer alan grup yatırımcıların alım-satım işlemlerine ilişkin gruptur.

Varant Fiyatını veya Hacmini Etkileyen Alım-Satım İşlemleri

Varant fiyatına, fiyat değişimine veya arz-talebine ilişkin yanıltıcı izlenim uyandırabilecek işlemler, SPK incelemelerinin temel konusunu oluşturur. Uygulamada özellikle şu işlem kalıpları sorgulanmaktadır:

• Piyasa yapıcının kotasyonlarına karşı kısa aralıklarla tekrarlanan alım-satımlar
• Aynı kişiye ait veya birlikte hareket eden hesaplar arasında gerçekleşen karşılıklı işlemler
• Seans kapanışına yakın saatlerde kapanış fiyatını etkileyen emirler
• Gerçekleşme amacı taşımayan, kısa sürede girilip iptal edilen emirler
• Düşük likiditeli varantlarda toplam hacmin belirleyici kısmını oluşturan işlemler

Bu işlemlerin her biri tek başına hukuka aykırı değildir. Belirleyici olan, işlemin makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanabilip açıklanamadığıdır.

Dayanak Varlık Üzerinden Varant Fiyatını Etkileme

Varant fiyatı dayanak varlığın fiyatına bağlıdır. Dayanak payda veya endekste yapay fiyat hareketi yaratılarak buna bağlı varantlarda kazanç sağlanması, çapraz piyasa manipülasyonu olarak değerlendirilir. Kaldıraç etkisi nedeniyle dayanakta görece küçük işlemler, varantta yüksek oranlı menfaat sağlayabilir.

İçsel Bilgiyle Varant İşlemi

Dayanak varlığı ihraç eden ortaklığa ilişkin, henüz kamuya açıklanmamış ve fiyatı etkileyebilecek bir bilgiye dayanılarak varant işlemi yapılması, SPKn m.106 kapsamında bilgi suistimali suçunu oluşturabilir. Kaldıraçlı yapısı nedeniyle varant, içsel bilginin kullanılması için elverişli bir araç olarak görülmekte ve incelemelerde ayrıca dikkate alınmaktadır.

İhraççı ve Piyasa Yapıcı Kaynaklı Aykırılıklar

• İhraç belgelerindeki aykırılıklar: İhraççı bilgi dokümanı, sermaye piyasası aracı notu ve özette dayanak varlık, kullanım fiyatı, vade veya riskler hakkında yanlış ya da eksik bilgiye yer verilmesi.
• İzinsiz veya limit aşımıyla ihraç: SPK onayı alınmadan ya da onaylanan ihraç tavanı aşılarak varant satılması.
• Piyasa yapıcılık yükümlülüklerinin ihlali: Haklı bir gerekçe olmaksızın kotasyon verilmemesi, alış-satış fiyat aralığı (spread) ve miktar kurallarına uyulmaması.
• Kamuyu aydınlatma ihlali: Erken itfa, uyarlama (adjustment) veya dayanak varlığın kottan çıkması gibi gelişmelerin Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) zamanında ve doğru duyurulmaması.

Aracı Kurumun Uygunluk Testi ve Risk Bildirimi Yükümlülüğü

Varantlar karmaşık ve yüksek riskli araçlar olduğundan, aracı kurumların müşteriye varant işlemi yaptırmadan önce uygunluk testi uygulaması ve ilgili risk bildirim formunu imzalatması gerekir. Bu yükümlülüklere uyulmaması hâlinde aracı kuruma idari para cezası uygulanabilir; zarara uğrayan yatırımcı bakımından da kurumun hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir.

Piyasa Bozucu Eylem (m.104) ile Piyasa Dolandırıcılığı (m.107) Arasındaki Fark

Aynı varant işlemleri, niteliğine göre ya idari yaptırım gerektiren piyasa bozucu eylem ya da hapis cezası öngörülen piyasa dolandırıcılığı suçu olarak değerlendirilebilir.

SPK bültenlerinde işlem yasağı kararlarının gerekçesinde çoğu zaman “104 veya 107/1. maddelerde sayılan fiiller” ifadesine yer verilmesi, bu ayırımın inceleme aşamasında henüz yapılmadığını gösterir.

SPKn m.104, ancak fiil suç oluşturmadığı takdirde uygulanır. Bu nedenle savunmada fiilin suç değil en fazla piyasa bozucu eylem niteliğinde olduğu ya da her ikisinin unsurlarının da gerçekleşmediği, işlemlerin makul bir ekonomik gerekçesinin bulunduğu ortaya konulabilir.

	Piyasa bozucu eylem	İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığı
Dayanak	SPKn m.104, VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği	SPKn m.107/1
Hukuki nitelik	Kabahat (idari ihlal).	Suç.
Temel unsur	Makul ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan ve piyasanın güven, açıklık ve istikrarını bozabilecek eylem.	Fiyat, fiyat değişimi veya arz-talep hakkında yanlış ya da yanıltıcı izlenim uyandırma amacıyla işlem yapma, emir verme, emir iptal etme veya değiştirme.
Kastın rolü	Yanıltıcı izlenim amacı aranmaz.	Özel kast (yanıltıcı izlenim uyandırma amacı) aranır.
Yaptırım	İdari para cezası.	Hapis ve adli para cezası.
Karar merci	SPK.	Asliye Ceza Mahkemesi (SPK’nın yazılı başvurusu üzerine).

SPK İşlem Yasağı Tedbiri

SPK, inceleme sonuçlanmadan, makul şüphe bulunan kişiler hakkında borsalarda geçici işlem yasağı uygulayabilir. Uygulamada bu yasaklar çoğunlukla 6 ay süreyle verilmekte ve SPK haftalık bülteninde kişinin adıyla ilan edilmektedir.

SPK İşlem Yasağı Hukuki Dayanağı: SPKn m.101/1 ve V-101.1 Sayılı Tebliğ

İşlem yasağı kararlarında genellikle SPKn m.101/1, m.128/1-(a) ve V-101.1 sayılı Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı İncelemelerinde Uygulanacak Tedbirler Tebliği’nin 5/1 ve 6/1. maddeleri birlikte dayanak gösterilmektedir.

Kararların gerekçesinde m.104 veya m.107/1’de sayılan fiillerin işlendiğine dair makul şüphe bulunduğu belirtilmektedir.

Geçici ve Sürekli İşlem Yasağı

• Geçici işlem yasağı: İnceleme devam ederken makul şüphe üzerine uygulanır. Suçun işlendiği henüz tespit edilmemiştir. Tedbir önleyici niteliktedir.
• Sürekli işlem yasağı: İnceleme sonucunda suç duyurusunda bulunulması veya kovuşturma aşamasına geçilmesi gibi durumlarda gündeme gelir ve ceza yargılamasının sonucuna kadar sürebilir.

Yasak süresince kişi Borsa İstanbul dahil tüm borsalarda işlem yapamaz. Yasağın ilan edilmesi, kişinin ticari itibarı bakımından da ciddi sonuçlar doğurabilir.

İşlem Yasağına Karşı Başvuru Yolları

İşlem yasağı bir idari işlemdir ve karşısında iptal davası açılabilir. Dava, kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesi’nde açılmalıdır. Yasağın uygulanması telafisi güç zararlara yol açabileceğinden, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilmelidir. Dava süreci aşağıda ayrıca açıklanmaktadır.

Varant İşlemlerinde İdari Para Cezaları

İdari para cezaları, SPKn m.103 (genel aykırılıklar) ve m.104 (piyasa bozucu eylemler) uyarınca, m.105’teki usul hükümlerine göre savunma alındıktan sonra doğrudan SPK kararıyla uygulanır. Varant yatırımcıları bakımından uygulamada en sık karşılaşılan dayanak m.104’tir.

2026 Yılı Alt ve Üst Sınırlar

Maktu idari para cezası sınırları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. 2026 yılı için uygulanan sınırlar şöyledir:

Dayanak	Kapsam	Alt sınır (TL)	Üst sınır (TL)
SPKn m.103/1	Kanun, Kurul düzenlemeleri ve kararlarına aykırılık	354.803,96	8.878.298,07
SPKn m.104	Piyasa bozucu eylemler	445.243,49	11.141.376,25

Elde Edilen Menfaat Üzerinden Cezanın Belirlenmesi

Aykırılık veya piyasa bozucu eylem sonucunda bir menfaat sağlanmış ya da bir zarar önlenmişse, verilecek ceza bu menfaatin veya zararın iki katından az olamaz. Bu nedenle varant incelemelerinde cezanın tutarını çoğu zaman kanunla belirlenen maktu miktarlar değil, SPK’nın hesapladığı menfaat belirler. Hesaplanan menfaatin hatalı olduğu düşünülüyorsa mutlaka SPK tarafından yapılan bu tespite itiraz edilmelidir.

Menfaat hesabının hangi işlemleri kapsadığı, gerçekleşmemiş kazançların dahil edilip edilmediği ve işlem maliyetlerinin düşülüp düşülümediği, savunmada ve davada ayrıca denetlenmesi gereken hususlardır.

Varant İşlemlerinde Cezai Yaptırımlar

Varant işlemleri nedeniyle gündeme gelebilecek başlıca sermaye piyasası suçları piyasa dolandırıcılığı, bilgi suistimali ve izinsiz sermaye piyasası faaliyetidir.

Suç	Dayanak	Öngörülen ceza
İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığı	SPKn m.107/1	3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 günden 10.000 güne kadar adli para cezası; adli para cezası elde edilen menfaatten az olamaz
Bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı	SPKn m.107/2	2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası
Bilgi suistimali	SPKn m.106	3 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası; adli para cezası elde edilen menfaatin iki katından az olamaz
İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti	SPKn m.109/2	2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 günden 10.000 güne kadar adli para cezası

Varant yatırımcıları bakımından uygulamada en sık gündeme gelen suç m.107/1’deki işlem bazlı piyasa dolandırıcılığıdır. Bu suçun oluşması için işlemlerin yanıltıcı izlenim uyandırma amacıyla yapıldığının ortaya konulması gerekir. Yalnızca yüksek hacim veya kısa süreli alım-satım bu amacı tek başına göstermez.

İdari Yaptırım İle Cezai Yaptırımın Birlikte Uygulanması

SPKn m.104 yalnızca fiil suç oluşturmadığı takdirde uygulandığından, aynı fiil için hem m.104 uyarınca idari para cezası hem de m.107 uyarınca mahkumiyet kural olarak birlikte söz konusu olmaz. Buna karşın işlem yasağı gibi tedbirler ceza soruşturmasıyla birlikte uygulanabilir. SPKn m.103 kapsamındaki farklı aykırılıklar için de ayrıca idari para cezası verilebilir.

Bu ikili yapı, aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama ilkesi (ne bis in idem) bakımından tartışma yaratmaktadır. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadında, idari ve cezai süreçlerin farklı amaçlara hizmet etmesi, öngörülebilir olması ve toplam yaptırımın orantılı kalması aranmaktadır.

Cezai ve Tazminat Yaptırımı Kime Uygulanır?

Sorumluluk, fiilin niteliğine ve failin sıfatına göre belirlenir. Tüzel kişiler bakımından idari ve hukuki sorumluluk, gerçek kişiler bakımından ise idari ve cezai sorumluluk gündeme gelir.

Yatırımcının Sorumluluğu Nedir?

Varant veya dayanak varlıkta işlem yapan yatırımcılar, verdikleri emir ve gerçekleştirdikleri işlemlerden şahsen sorumludur. Yatırımcılar hakkında m.101 uyarınca işlem yasağı, m.104 uyarınca idari para cezası ve m.106 ile m.107 kapsamında suç duyurusu söz konusu olabilir.

Hesabını başkasının kullanımına bırakan kişi de bu hesapta yapılan işlemler nedeniyle incelemeye dahil edilebilir. Uygulamada aynı aile veya çevredeki kişilerin hesapları, birlikte hareket edildiği gerekçesiyle sıklıkla aynı kararda yer almaktadır.

Piyasa Yapıcı Kurumun Sorumluluğu

Piyasa yapıcı, sürekli ve çift taraflı kotasyon verme, fiyat aralığı ve miktar kurallarına uyma yükümlülüğüne tabidir. Bu yükümlülüklerin ihlali hâlinde SPK tarafından idari para cezası, Borsa İstanbul tarafından ise ihtar, para cezası, piyasa yapıcılık yetkisinin askıya alınması veya üyeliğin iptali gibi disiplin yaptırımları uygulanabilir.

İhraççı Yatırım Kuruluşunun Sorumluluğu

İhraççı, ihraç belgelerindeki bilgilerin doğru ve eksiksiz olmasından sorumludur. Kamuyu aydınlatma yükümlülüklerinin ihlali veya ihraç tavanının aşılması hâlinde m.103 uyarınca idari para cezası uygulanabilir. Yanıltıcı ihraç belgeleri nedeniyle zarara uğrayan yatırımcılar bakımından ise SPKn m.10 kapsamında izahname ve ihraç belgesinden doğan hukuki sorumluluk gündeme gelir.

Yöneticilerin ve İşlem Yapan Personelin Sorumluluğu

Tüzel kişiye verilen yaptırımların yanı sıra, usulsüz işlemlere karar veren veya bunları uygulayan yöneticiler ve personel hakkında da şahsen idari para cezası verilebilir.

Suç teşkil eden fiillerde Türk Ceza Kanunu’nun iştirak hükümleri uygulanır. Fiile katkısına göre fail, azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumluluk doğar.

SPK İncelemesinde Savunma Süreci

Varant işlemlerine ilişkin incelemeler çoğunlukla piyasa gözetim sistemlerinin ürettiği alarmlarla başlar. İnceleme sonunda hazırlanan rapora dayanılarak ilgili kişiden savunma istenir ve Kurul kararı bu savunma değerlendirildikten sonra verilir. Bu nedenle savunma aşaması, yaptırımın niteliğini ve tutarını etkileyebilecek en önemli aşamadır.

Savunma İstem Yazısı ve Süre

Savunma istem yazısında, ilgili kişiye isnat edilen işlemler, incelenen dönem ve dayanılan hükümler belirtilir. Savunmanın yazıda belirtilen süre içinde verilmesi gerekir. Süresinde savunma verilmemesi, Kurulun mevcut tespitler üzerinden karar vermesine yol açabilir.

Varant Savunmasında Öne Çıkan Hususlar

• Makul ekonomik gerekçe: İşlemlerin hangi yatırım stratejisine dayandığı (kısa vadeli alım-satım, riskten korunma, dayanak varlıkla fiyat farkından yararlanma) somut olarak ortaya konulmalıdır.
• Piyasa yapıcının rolü: Varant fiyatının piyasa yapıcı kotasyonlarıyla oluştuğu, yatırımcının bu fiyatı tek başına belirleyemeyeceği ve işlemlerin mevcut kotasyonlara karşı gerçekleştiği değerlendirilmelidir.
• Likidite ve hacim oranı: Yatırımcının toplam hacimdeki payının yüksekliğinin, manipülatif bir amacın değil varantın düşük likiditesinin sonucu olup olmadığı incelenmelidir.
• Menfaat hesabı: SPK’nın hesapladığı menfaatin yöntemi, kapsamı ve işlem maliyetleri ayrıca kontrol edilmelidir; ceza tutarı doğrudan bu hesaba bağlıdır.
• Birlikte hareket iddiası: Farklı hesapların aynı karar içinde değerlendirilmesi hâlinde, hesaplar arasında gerçek bir ortak hareket bulunup bulunmadığı ayrı ayrı ele alınmalıdır.

Savunmanın işlem verileriyle desteklenmesi ve her varant için ayrı değerlendirme yapılması, genel ifadelerden oluşan bir savunmaya göre daha etkili sonuç verebilir.

SPK İdari Para Cezasına ve İşlem Yasağına Karşı Dava

SPK’nın idari para cezası ve işlem yasağı kararları idari yargı denetimine tabidir. Kararlara karşı tebliği izleyen günden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılması gerekir (İYUK m.7).

SPK’nın merkezi Ankara’da olduğundan bu davalarda yetkili mahkeme Ankara İdare Mahkemeleridir.

Yürütmenin Durdurulması

Dava açılması, idari para cezasının tahsilini ve işlem yasağının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Ceza, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca takip edilebilir. Bu nedenle dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması açıkça talep edilmelidir.

Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğması şartlarının birlikte gerçekleştiği kanaatindeyse yürütmeyi durdurur (İYÜK m.27).

Peşin Ödeme İndirimi

İdari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi hâlinde, Kabahatler Kanunu’nun genel hükümleri uyarınca cezanın dörtte biri indirilir. Peşin ödeme, iptal davası açma hakkını ortadan kaldırmaz. Kararın iptal edilmesi hâlinde ödenen tutarın iadesi talep edilebilir.

Cezai Soruşturma Süreci

Sermaye piyasası suçlarında soruşturma, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun genel kurallarından farklı olarak SPKn’daki özel usul hükümlerine tabidir.

SPK’nın Yazılı Başvurusu: Soruşturma Şartı

SPKn m.115 uyarınca, m.106 ve m.107 kapsamındaki suçlar için soruşturma yapılabilmesi, SPK’nın Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır. Bu başvuru olmadan savcılık re’sen soruşturma yürütemez ve kamu davası açılamaz. SPK suç duyurusu kararını, incelemeyle hazırlanan rapora dayanarak verir.

Etkin Pişmanlık Hükmü (SPKn m.107/3)

SPKn m.107/3, işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı suçu için özel bir pişmanlık düzenlemesi içerir. Buna göre fail, elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katı tutarı Hazineye öderse, ödemenin yapıldığı aşamaya göre cezasızlık veya ceza indirimi söz konusu olur. Soruşturma başlamadan yapılan ödeme cezasızlık sonucunu doğurabilirken, soruşturma veya kovuşturma evresinde hükümden önce yapılan ödeme cezada indirim sağlar.

Pişmanlık hükmü yalnızca m.107/1’deki işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı bakımından uygulanır, m.107/2’deki bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığını kapsamaz. Ödemenin zamanı ve tutarı sonucu doğrudan etkilediğinden, bu yola başvurulmadan önce menfaat tutarının ve süreçteki aşamanın dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Görevli Mahkeme

SPKn kapsamındaki suçlarda kovuşturma Asliye Ceza Mahkemelerinde yürütülür. SPK, kamu davasına katılan sıfatıyla dahil olabilir. Mahkumiyet hâlinde hapis ve adli para cezasının yanı sıra suçtan elde edilen kazançlar bakımından müsadereye de hükmedilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Varant Alıp Satmak Yasal Mı; Hangi Durumda Yaptırım Doğar?

SPK tarafından yetkilendirilmiş aracı kurumlar üzerinden varant alım-satımı yasaldır. Yaptırım; işlemlerin makul bir ekonomik gerekçeyle açıklanamaması, fiyat veya hacim hakkında yanıltıcı izlenim uyandırması ya da içsel bilgiye dayanması hâlinde gündeme gelir.

SPK’nın Varant İşlemleri Nedeniyle Verdiği İşlem Yasağı Ne Kadar Sürer?

Geçici işlem yasağı uygulamada çoğunlukla 6 ay süreyle verilmektedir. Suç duyurusunda bulunulması gibi durumlarda sürekli işlem yasağı gündeme gelebilir. Karara karşı 60 gün içinde iptal davası açılabilir.

Varant İşlemleri Nedeniyle Hapis Cezası Verilebilir Mi?

Evet. İşlemler m.107/1 kapsamında işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı olarak değerlendirilirse 3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülmektedir. Ancak ceza soruşturması ancak SPK’nın yazılı başvurusuyla başlayabilir ve suçun oluşması için yanıltıcı izlenim uyandırma amacının ispatı gerekir.

Piyasa Yapıcının Kotasyonlarına Karşı İşlem Yapmak Manipülasyon Sayılır Mı?

Tek başına sayılmaz. Varant işlemlerinin çoğu zaten piyasa yapıcının kotasyonlarına karşı gerçekleşir. Sorun, işlemlerin sıklığı, zamanlaması ve hacmi itibarıyla makul bir ekonomik gerekçeyle açıklanamadığı durumlarda ortaya çıkar.

Varant Fiyatındaki Ani Düşüş Manipülasyon Sayılır Mı?

Tek başına sayılmaz. Varantların kaldıraçlı yapısı ve zaman değerinin erimesi nedeniyle sert fiyat hareketleri olağandır. Manipülasyondan söz edilebilmesi için yanıltıcı işlem veya emirlerle yapay bir fiyat hareketi yaratıldığının tespit edilmesi gerekir.

SPK’nın Varant İşlemleri Nedeniyle Verdiği İdari Para Cezası Ne Kadar?

2026 yılında m.104 kapsamındaki piyasa bozucu eylemler için idari para cezası 445.243,49 TL ile 11.141.376,25 TL arasındadır. Menfaat sağlanmışsa ceza, bu menfaatin iki katından az olamaz.

Aynı İşlem İçin Hem İdari Para Cezası Hem Ceza Davası Olur Mu?

m.104 yalnızca fiil suç oluşturmadığı takdirde uygulandığından, aynı fiil için m.104 cezası ve m.107 mahkumiyeti kural olarak birlikte söz konusu olmaz. Ancak işlem yasağı gibi tedbirler ceza soruşturmasıyla birlikte uygulanabilir.

İdari Para Cezasına Karşı Dava Açmak Tahsilatı Durdurur Mu?

Kendiliğinden durdurmaz. Tahsilatın durması için dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilmeli ve mahkemeden bu yönde karar alınmalıdır.

Aracı Kurum Uygunluk Testi Yapmadan Varant İşlemine İzin Verdiyse Ne Olur?

Bu durum aracı kurum bakımından bir aykırılıktır ve idari para cezasına konu olabilir. Zarara uğrayan yatırımcı bakımından da kurumun hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir.