Ulusal bayram ve genel tatil ücreti hesaplama aracı, resmî tatil günlerinde çalışan işçinin hak kazandığı ek ücreti, işçinin günlük ücreti ve çalıştığı tatil günü sayısı üzerinden hesaplamak amacıyla kullanılır. Uygulamada “UBGT alacağı” olarak da bilinen bu alacak, özellikle sağlık, güvenlik, perakende, üretim ve hizmet sektörlerinde sıkça gündeme gelir ve işçilik alacağı davalarının önemli kalemlerinden birini oluşturur.
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri
2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’a göre ulusal bayram ve genel tatil günleri şunlardır:
- Ulusal bayram: 28 Ekim saat 13.00’ten itibaren başlayıp 29 Ekim günü devam eden Cumhuriyet Bayramı.
- Genel tatiller: 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos günleri.
- Dini bayramlar: Arife günü saat 13.00’ten itibaren başlamak üzere Ramazan Bayramı üç buçuk gün, Kurban Bayramı dört buçuk gün.
Böylece bir yılda toplam on beş buçuk gün ulusal bayram ve genel tatil günü bulunmaktadır. Bu günlerin bir kısmı hafta sonuna denk gelebileceğinden, fiilî tatil günü sayısı yıldan yıla değişir.
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti Nasıl Alınır?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 44. maddesi uyarınca, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleriyle kararlaştırılır. Sözleşmede hüküm bulunmaması hâlinde bu günlerde çalışılması için işçinin onayı gerekir.
İş Kanunu’nun 47. maddesi ise bu günlerin ücretini düzenler. Buna göre İş Kanunu kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmasalar bile o günün ücreti tam olarak ödenir. Tatil yapmayarak çalışan işçilere ise ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.
UBGT Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Aylık ücretle çalışan bir işçinin aylık ücretine tatil günlerinin ücreti zaten dâhildir. Bu nedenle işçi tatil günü çalıştığında, aylık ücretine ek olarak çalıştığı her tatil günü için bir günlük ücret daha alır. Böylece o gün için toplamda iki günlük ücret almış olur.
UBGT alacağı = Günlük brüt ücret × Çalışılan tatil günü sayısı
Günlük ücret, aylık brüt ücretin 30’a bölünmesiyle bulunur. Hesaplamada çıplak brüt ücret esas alınır.
Örnek: Aylık brüt ücreti 36.000 TL olan bir işçinin günlük brüt ücreti 1.200 TL’dir. Bu işçi bir yıl içinde 12 ulusal bayram ve genel tatil gününde çalışmışsa, UBGT alacağı 1.200 × 12 = 14.400 TL brüt olarak hesaplanır. Yarım günlük tatillerde (arife günleri ve 28 Ekim) çalışma için yarım günlük ücret dikkate alınır.
Tatil Günü Çalışmasının İspatı
UBGT alacağı davalarında, işçinin tatil günlerinde çalıştığını ispat yükü işçiye aittir. Bu ispat; işyeri puantaj kayıtları, giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve tanık beyanlarıyla yapılabilir. İşverenin imzalı bordrolarda UBGT ödemesi gösterilmişse, bu ödemenin yapıldığı kabul edilir; işçinin daha fazla gün çalıştığını iddia etmesi hâlinde bunu yazılı delille ispat etmesi gerekebilir.
Tanık beyanına dayalı hesaplamalarda mahkemeler, işçinin bazı tatil günlerinde izinli, raporlu veya mazeretli olabileceğini gözeterek hakkaniyet indirimi uygulayabilir. Bu indirim, hesaplanan alacağın belirli bir oranında yapılır.
Bayram Günlerinin Hafta Tatiline Denk Gelmesi
Ulusal bayram veya genel tatil gününün hafta tatili gününe denk gelmesi hâlinde, işçiye o gün için ayrıca bir ücret ödenip ödenmeyeceği yargı uygulamasında değerlendirilmiş bir konudur. İşçinin bu günde çalışması hâlinde hem hafta tatili hem de genel tatil çalışmasından doğan haklar ayrıca değerlendirilir. Bu tür durumlarda hesaplamanın dosyaya özgü yapılması önerilir.
UBGT Ücreti Hesaplama Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- UBGT alacağı, ücret niteliğinde olduğundan beş yıllık zamanaşımına tabidir.
- Dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.
- Vardiyalı çalışma düzeninde, işçinin hangi tatil günlerinde nöbette olduğunun vardiya çizelgeleriyle belgelenmesi önemlidir.
- Tatil günü çalışmasının karşılığında serbest zaman verilmesi, ek ücret ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
- İş sözleşmesinde UBGT ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna ilişkin hükümlerin geçerliliği tartışmalıdır ve ayrıca değerlendirilmelidir.
Toplu İş Sözleşmesi ve İşyeri Uygulamaları
Kanunda öngörülen bir günlük ilave ücret asgari bir haktır. Toplu iş sözleşmeleri veya bireysel iş sözleşmeleriyle ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçilere daha yüksek ücret ödenmesi kararlaştırılabilir. Örneğin bazı toplu iş sözleşmelerinde bayram çalışması için iki veya üç günlük ilave ücret öngörülür. Bu durumda alacak hesabı, sözleşmedeki daha lehe hüküm esas alınarak yapılır.
Kısmi süreli çalışan işçiler de tam süreli çalışanlarla aynı esaslara göre ulusal bayram ve genel tatil ücretine hak kazanır; ancak ücret, çalışma süresiyle orantılı olarak hesaplanır. Hastane, otel, güvenlik ve üretim tesisi gibi kesintisiz faaliyet gösteren işyerlerinde, işçilerin hangi tatil günlerinde çalıştığının vardiya planlarıyla düzenli olarak kayıt altına alınması, hem işverenin ödeme yükümlülüğünü doğru yerine getirmesi hem de olası uyuşmazlıkların önlenmesi açısından önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
UBGT alacağı kaç yıl geriye dönük istenebilir?
Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir. Bu nedenle arabuluculuk başvurusu veya dava tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem için talepte bulunulabilir.
UBGT alacağı için hakkaniyet indirimi neden yapılır?
Tanık beyanına dayanılarak hesaplanan alacaklarda, işçinin bazı tatil günlerinde izinli, raporlu veya mazeretli olabileceği ihtimali gözetilerek mahkemece hesaplanan tutardan belirli oranda indirim yapılabilir. Yazılı kayıtlarla ispat edilen çalışmalarda ise genellikle bu indirim yapılmaz.
Resmî tatilde çalışana kaç kat ücret ödenir?
Aylık ücretli işçi, tatil günü çalışırsa aylık ücretine ek olarak çalıştığı her gün için bir günlük ücret daha alır. Böylece o gün için toplam iki günlük ücret almış olur.
Bir yılda kaç gün resmî tatil vardır?
Bir yılda toplam on beş buçuk gün ulusal bayram ve genel tatil günü bulunmaktadır.
İşçi resmî tatilde çalışmayı reddedebilir mi?
Sözleşmede tatil günlerinde çalışılacağına ilişkin hüküm bulunmuyorsa, bu günlerde çalışmak için işçinin onayı gerekir.
Arife günü çalışma nasıl hesaplanır?
Arife günleri saat 13.00’ten itibaren tatil olduğundan, bu günlerdeki çalışma için yarım günlük ek ücret hesaplanır.
Ulusal bayram ve genel tatil ücreti hesaplama aracının sonuçları bilgilendirme amaçlıdır. UBGT ve diğer işçilik alacaklarının dosyaya özgü hesaplanması için iş hukuku alanında destek alınması önerilir.
İlgili araç: Fazla Mesai Ücreti Hesaplama Aracı. Hesaplama Araçları sayfamızdan diğer araçlara ulaşabilirsiniz.