İhbar süresi hesaplama aracı, belirsiz süreli bir iş sözleşmesinin feshinde işçinin kıdemine göre uygulanması gereken bildirim süresini, bu sürenin sona ereceği tarihi ve bildirim süresi içinde verilmesi gereken asgari iş arama izni süresini hesaplamak amacıyla kullanılır. İhbar süresi, hem işverenin hem de işçinin iş sözleşmesini sona erdirmek istediğinde uyması gereken bir yükümlülüktür.
İhbar Süresi Nedir?
İhbar süresi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinde “süreli fesih” başlığı altında düzenlenmiştir. Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. Bildirimin yapıldığı tarihten itibaren kanunda belirtilen süre geçtikten sonra iş sözleşmesi sona erer. Bu süre, işçinin yeni bir iş bulmasına, işverenin ise yeni bir işçi temin etmesine imkân tanımayı amaçlar.
İhbar süresi yalnızca belirsiz süreli iş sözleşmelerinde uygulanır. Belirli süreli iş sözleşmeleri sürenin bitiminde kendiliğinden sona erdiğinden, bu sözleşmelerde ihbar süresi söz konusu olmaz. Ayrıca haklı nedenle derhâl fesih hâllerinde (İş Kanunu m. 24 ve 25) ihbar süresine uyulması gerekmez.
Kıdeme Göre İhbar Süreleri
İş Kanunu’nun 17. maddesine göre ihbar süreleri şöyledir:
İşi altı aydan az sürmüş işçi için: Bildirimin karşı tarafa yapılmasından başlayarak 2 hafta,
İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş işçi için: 4 hafta,
İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş işçi için: 6 hafta,
İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için: 8 hafta.
Bu süreler asgari sürelerdir ve iş sözleşmeleriyle artırılabilir. Ancak kanuni sürelerin altında bir ihbar süresi kararlaştırılamaz.
İhbar Tazminatı Nedir?
İş Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. Bu tazminata ihbar tazminatı denir. İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek iş sözleşmesini derhâl de feshedebilir. İhbar tazminatı yükümlülüğü karşılıklıdır; işçi de belirsiz süreli iş sözleşmesini ihbar süresine uymadan sona erdirirse işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.
İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İhbar tazminatı, işçinin giydirilmiş brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş ücret; çıplak ücrete ek olarak düzenli şekilde ödenen yol, yemek, prim, ikramiye ve benzeri ödemelerin eklenmesiyle bulunur.
Günlük giydirilmiş brüt ücret = Aylık giydirilmiş brüt ücret / 30
İhbar tazminatı = Günlük giydirilmiş brüt ücret × İhbar süresi (gün)
Örnek: 2 yıl 4 ay çalışan ve aylık giydirilmiş brüt ücreti 48.000 TL olan bir işçinin ihbar süresi 6 haftadır (42 gün). Günlük giydirilmiş brüt ücret 48.000 / 30 = 1.600 TL olduğundan ihbar tazminatı 1.600 × 42 = 67.200 TL brüt olarak hesaplanır. Bu tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; SGK primi kesilmez.
İhbar Süresi İçinde İş Arama İzni
İş Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca, bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermek zorundadır. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz. İşçi isterse bu izinleri toplu olarak kullanabilir; ancak toplu kullanım hâlinde izin, işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlamalıdır. İşverenin iş arama iznini vermemesi veya eksik vermesi hâlinde, işçinin bu süreye ilişkin ücreti ödenir.
Kötüniyet Tazminatı ile İlişkisi
İş güvencesi kapsamında olmayan işçilerin iş sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılarak feshedilmesi hâlinde, işçiye bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı ödenir (İş Kanunu m. 17/6). Bu tazminat, ihbar tazminatından ayrı olarak talep edilebilir. İş güvencesi kapsamındaki işçiler ise feshin geçersizliği iddiasıyla işe iade yoluna başvurabilir.
İhbar Tazminatı Hesaplamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
İhbar süresi, fesih bildiriminin karşı tarafa ulaştığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Bildirimin yazılı yapılması ispat açısından önemlidir.
İhbar süresi içinde işçinin çalışmaya devam etmesi durumunda bu süreye ait ücreti normal olarak ödenir.
İhbar tazminatı alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir.
Dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.
İhbar süresi içinde işçinin hastalanması gibi durumlarda sürenin işleyişi ayrıca değerlendirilmelidir.
İhbar Süresinin Hesaplanmasında Kıdemin Belirlenmesi
İhbar süresinin belirlenmesinde esas alınan kıdem, işçinin işe başladığı tarihten fesih bildiriminin karşı tarafa ulaştığı tarihe kadar geçen süredir. Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen çalışmalar birleştirilir. İşçinin aralıklı olarak aynı işverende çalışması hâlinde, önceki dönemlerde kıdem veya ihbar tazminatı ödenmiş olup olmadığına göre sürelerin birleştirilip birleştirilmeyeceği değerlendirilir. Kıdemin eşik sürelere yakın olduğu durumlarda, birkaç günlük fark ihbar süresinin bir üst kademeye geçmesine neden olabileceğinden hesaplama dikkatle yapılmalıdır.
İhbar süresi içinde iş sözleşmesi devam ettiğinden, işçinin bu dönemde de tüm hakları sürer. Bu süre içinde ücret artışı yapılması hâlinde, ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı da artan ücret üzerinden hesaplanır. Bildirim süresi içinde işçinin kıdemi bir üst kademeye ulaşırsa, kıdem tazminatı hesabında da bu süre dikkate alınır.
Fesih Bildiriminin Şekli
İş Kanunu’nun 19. maddesi uyarınca işveren, fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Bildirimin yazılı yapılması, ihbar süresinin başlangıç tarihinin ispatı açısından da önemlidir. Bildirim, işçiye elden imza karşılığı teslim edilebileceği gibi noter aracılığıyla da gönderilebilir. İşçinin bildirimi almaktan kaçınması hâlinde, bu durumun tutanakla tespit edilmesi önerilir. İşçinin istifası hâlinde de istifa iradesinin yazılı olarak bildirilmesi ve ihbar süresine uyulacağının belirtilmesi, olası ihbar tazminatı taleplerinin önüne geçer.
Sıkça Sorulan Sorular
Deneme süresinde ihbar süresi uygulanır mı?
Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir; işçinin çalıştığı günlere ait ücret ve diğer hakları saklıdır.
İşveren ihbar süresini çalıştırmadan peşin ödeyebilir mi?
İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek iş sözleşmesini derhâl feshedebilir. Bu durumda işçi ihbar süresi boyunca çalışmaz ve iş arama izni de söz konusu olmaz.
İstifa eden işçi ihbar süresine uymalı mı?
Belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı neden olmaksızın fesheden işçi de kanuni ihbar süresine uymalıdır. Uymazsa işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir.
Haklı fesih yapan işçi ihbar süresine uymalı mı?
Haklı nedenle iş akdini sonlandıran işçinin ihbar süresini beklemesi gerekmez. Haklı fesih durumları derhal fesih olarak değerlendirilir.
3 yıldan fazla çalışan işçinin ihbar süresi kaç haftadır?
İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için ihbar süresi 8 haftadır.
İhbar tazminatından hangi kesintiler yapılır?
İhbar tazminatından gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; SGK primi kesintisi yapılmaz.
İhbar süresi hesaplama aracının sonuçları bilgilendirme amaçlıdır. Fesih bildirimi, ihbar ve kıdem tazminatı ile işe iade süreçlerinde iş hukuku avukatından destek alınması önerilir.
İlgili araç: İhbar Tazminatı Hesaplama Aracı. Hesaplama Araçları sayfamızdan diğer araçlara ulaşabilirsiniz.