Lisanssız Yazılım Kullanma Suçu (2026)

Lisanssız yazılım kullanma suçu, bilgisayar programlarının hak sahibinin izni olmaksızın çoğaltılması veya hukuka aykırı şekilde ticari amaçlarla bulundurulması nedeniyle gündeme gelen fikrî mülkiyet suçlarından biridir. Özellikle AutoCAD, SolidWorks, Adobe ve Microsoft gibi ücretli yazılımların lisanssız kullanılması, hem bireysel kullanıcılar hem de işletmeler açısından cezai ve hukuki sorumluluk doğurabilmektedir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71. maddesi kapsamında lisanssız yazılım kullanmanın cezası, suçun oluşma şartları, şirket sahipleri ile çalışanların sorumluluğu, bilgisayarlara el konulması, yazılım firmalarının tazminat talepleri ve konuya ilişkin güncel Yargıtay kararları bu yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Lisanssız Yazılım Kullanmak Suç mu?

Günümüzde teknik çizim, grafik tasarım, müzik prodüksiyon veya ofis işlerine kadar birçok iş bilgisayar programlarıyla yürütülüyor. Bu gibi işler için ücretli bir programa ihtiyaç duyan kullanıcılar bazen lisans satın almak yerine internette paylaşılan korsan sürümleri tercih ediyor. Bu sürümler hem iş yerlerinde hem de evde, kişisel projeler için kullanılıyor.

Ücretli bir programın korsan kopyasını bilerek indirip bilgisayara kurmak suç oluşturur. Bu işlem, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında yazılımın izinsiz çoğaltılmasıdır. Örneğin ücretli bir çizim programının korsan sürümünü evde yalnızca kendi çizimlerini yapmak için bilerek kuran kişi de bu fiilden sorumlu tutulur.

Lisanssız Yazılım Kullanmanın Cezası Nedir?

Lisanssız yazılımın izinsiz çoğaltılması veya kullanılması halinde, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71. Maddesi kapsamında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür. Mahkeme bu iki cezadan birini seçer. Cezayı belirlerken fiilin nasıl işlendiğini, ihlalin konusunu ve ortaya çıkan zararın ağırlığını değerlendirir.

İzinsiz çoğaltma, yazılımın hak sahibinin izni olmadan kopyalanmasıdır. Örneğin ücretli bir çizim programını korsan olduğunu bilerek indirip bilgisayarına kuran kişi, programın izinsiz bir kopyasını oluşturmuş olur. Bu suç için ticari kullanım şartı aranmaz. Yani programı evde ve yalnızca hobi için kullansa da suç oluşur.

Yalnızca bulundurma halinde ise suçun oluşması için kişinin kopyanın korsan olduğunu bilmesi ve onu kişisel kullanım amacı dışında elinde tutması gerekir. Örneğin korsan olduğunu bildiği bir çizim programını müşteri projelerinde kullanmak üzere bilgisayarında tutan kişi, programı kendisi kurmamış olsa bile bulundurma fiilinden sorumlu olur.

Lisanssız Yazılım Kullanma Suçu Hangi Kanunda Düzenlenmiştir?

Lisanssız yazılım kullanımına ilişkin temel ceza hükmü, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK) 71. Maddesinde yer alır. Bir yazılımı izinsiz şekilde çoğaltmak veya korsan kopyalarını dağıtmak, bu madde kapsamında yazılım üzerindeki mali hakların ihlalidir ve cezai sorumluluk doğurmaktadır.

FSEK m.2 uyarınca bilgisayar yazılımları da eser olup kanun kapsamında koruma altındadır. Kanunun 22. Maddesinde eserin hangi fiiller ile çoğaltılabileceği belirtilmiş olup bu madde uyarınca çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Programın kurulması veya çalıştırılması için geçici bir kopya oluşturulması da bu hakkın kapsamına girer. Böylece 22. madde hangi işlemlerin çoğaltma sayıldığını, 71. madde ise izinsiz çoğaltmanın cezasını belirler.

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Kapsamında Yazılım Korsanlığı

Yazılım korsanlığı, bir bilgisayar programının hak sahibinin izni dışında kopyalanması, değiştirilmesi veya başkalarına dağıtılması gibi fiilleri kapsar. Örneğin bir bilgisayar satıcısının, kurulum izni olmadığını bilerek ücretli bir programı müşterilerine sattığı bilgisayarlara yüklemesi izinsiz çoğaltmadır. Her kurulumda programın yeni bir kopyası oluşur.

Bunun yanında bir yazılımın lisans kontrolünü devre dışı bırakmak için hazırlanmış bir crackaracını internete dağıtmak ise 72. maddede düzenlenen teknolojik önlemleri etkisiz kılma suçu kapsamındadır.

Yazılım korsanlığına karşı hak sahibi tarafından bazı hukuki haklar kullanılabilir. Hak sahibi, korsan kopyaların dağıtımının durdurulmasını mahkemeden isteyebilir. Kanundaki şartlar oluştuğunda bedel veya tazminat talebinde de bulunabilir.

Korsan Yazılım Kullanmak ile Lisanssız Yazılım Kullanmak Arasındaki Fark Nedir?

Korsan yazılım, bir programın hak sahibinin izni olmadan çoğaltılmış, dağıtılmış veya lisans koruması kırılmış kopyasıdır. Örneğin ücretli bir çizim programının lisans kontrolü devre dışı bırakılmış sürümünü indirip kuran kişi hem korsan kopya kullanır hem de geçerli bir kullanım izni olmadan hareket eder.

Lisanssız kullanım ise, kişinin yaptığı kurulum veya kullanım için geçerli bir izninin bulunmamasıdır. Bu durum orijinal kurulum dosyasıyla da ortaya çıkabilir. Örneğin bir işletme, üreticinin sitesinden indirdiği programı tek bilgisayarlık lisansla üç bilgisayara kurarsa, diğer iki kurulum lisansın dışında kalır.

Ceza sorumluluğu, lisans dışında kalan işlemin FSEK m.71 kapsamında suç olarak düzenlenen fiillerden birini oluşturmasıyla doğar. Yukarıdaki örnekte kişi, lisansın diğer iki bilgisayarı kapsamadığını bilerek programı bu cihazlara da kurmuşsa izinsiz çoğaltma suçu oluşur. Hak sahibinin sunduğu ücretsiz veya deneme sürümünü verilen izin kapsamında kullanmak ise hukuka uygundur.

Şirket Bilgisayarlarında Lisanssız Yazılım Bulundurmak Suç mu?

Bir yazılımı korsan olduğunu bilerek şirket işlerinde kullanmak üzere bilgisayarda bulundurmak suçtur. Zira FSEK m.71, hukuka aykırı çoğaltılmış bir yazılımın kişisel kullanım amacı dışında elde tutulmasını veya depolanmasını cezalandırır. Örneğin bir çizim programının korsan kopyasını müşteri projelerinde kullanmak üzere hazır tutan kişi, programı henüz çalıştırmamış olsa bile bulundurma fiilinden sorumlu olur.

Yargıtay, bir iş yerinin tasarım odasındaki bilgisayarda tam sürüm ve çalışır durumda bulunan lisanssız yazılımın ticari amaçla depolandığını kabul etmiştir. Sanığın programı bizzat kurduğunun ve kullandığının kanıtlanamadığı gerekçesiyle verilen beraat kararını bozmuştur. (Yargıtay 7. CD E. 2023/18166, K. 2024/10516)

Ayrıca hak sahibinin kurulumuna izin verdiği bir deneme sürümü ile lisans koruması aşılmış bir sürüm farklı durumlardır. Bu ayrım için programın hangi sürümünün kurulu olduğu ve deneme sınırlarının aşılıp aşılmadığı incelenir. Suçun oluşmasında programın lisans durumu, hangi amaçla bulundurulduğu ve ilgili kişinin korsan kopyadan haberdar olup olmadığı birlikte değerlendirilir.

İşyerinde Lisanssız Yazılım Kullanılmasından Kim Sorumludur?

İşyerinde lisanssız yazılım kullanımında ceza sorumluluğu kişiseldir. Sorumluluğu belirlemek için yazılımı kimin kurduğu, kurulumu kimin yaptırdığı ve korsan kopyayı şirket işlerinde kullanılmak üzere kimin bilerek elinde tuttuğu araştırılır. Örneğin korsan bir programı bu durumu bilerek iş bilgisayarına kuran çalışan, izinsiz çoğaltmadan sorumludur.

Korsan kurulum talimatını vererek suçun işlenmesini sağlayan yönetici veya kuruluma bilerek teknik yardım sağlayan bilgi işlem görevlisi de suça nasıl katıldığına göre sorumlu tutulur. Örneğin bir yönetici ücretli bir programın korsan sürümünün kurulmasını ister ve çalışan da programın korsan olduğunu bilerek kurulumu yaparsa, her iki kişinin ceza sorumluluğu kendi eylemine göre belirlenir.

Dolayısıyla lisanssız yazılım kullanılması halinde çalışan veya işverenin sorumluluk durumu net olmayıp somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Şirket Sahibi veya Yöneticisi Lisanssız Yazılım Nedeniyle Ceza Alabilir mi?

Şirket sahibi veya yöneticisi, korsan yazılımın kurulmasını kasten sağlarsa ya da korsan kopyayı şirket işlerinde kullanılmak üzere bilerek bulundurursa ceza sorumluluğu doğar. Ancak şirket sahibi veya yöneticisi olmak kendiliğinden cezai sorumluluk doğacağı anlamına gelmez. Zira bir kişinin cezalandırılması için suç oluşturan fiille kişisel bağlantısının ve kasten hareket ettiğinin ortaya konulması gerekir.

Örneğin bilgi işlem birimi bir çizim programının korsan olduğunu yöneticiye bildirir ve yönetici buna rağmen programın müşteri projelerinde kullanılmak üzere bilgisayarlarda tutulmasını isterse, talimat yerine getirildiğinde yöneticinin de ceza sorumluluğu doğar. Bu değerlendirmede şirket içindeki görev dağılımı, yazılım hakkında kimin karar verdiği ve kurulumla ilgili yazışmalar önem taşır.

Bu hususta gerçekleşen bir olayda sanığın yetkilisi olduğu mobilya işletmesinde lisanssız bir yazılımı tespit edilmiştir. Sanık, programı eski bir çalışanın indirmiş olabileceğini ve kendisinin programı tanımadığını savunmuştur. İstinaf mahkemesi, sanığın yazılımı bizzat indirip kullandığına dair somut delil bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı vermiştir. Yargıtay ise programın işletmenin işiyle doğrudan ilgili olmasını ve tespit edildiği bilgisayarların kullanım durumunu dosyanın bütünüyle birlikte değerlendirmiştir. Yazılımın ticari amaçla depolandığı sonucuna vararak beraat kararını bozmuştur (Yargıtay 7. CD 21.03.2024, E. 2023/19071, K. 2024/3492)

Çalışanın Kendi İnisiyatifiyle Korsan Yazılım Yüklemesi Halinde İşverenin Sorumluluğu

Korsan olduğunu bilerek bir programı kendi kararıyla kuran çalışan, izinsiz çoğaltmadan kendisi sorumludur. İşverenin veya şirket yöneticisinin ceza sorumluluğu ise kendisine suç atfedilecek bir fiilinin olup olmadığına bağlıdır.

Örneğin işveren, çalışandan bir müşteri projesi için çizim hazırlamasını ister. Çalışan da bu işi yetiştirmek için işverenin bilgisi ve talimatı dışında korsan bir çizim programını şirket bilgisayarına kurar. Bu durumda kurulumun ceza sorumluluğu çalışana aittir. İşverenin veya şirket yöneticisinin de cezalandırılması için, korsan kurulumu bilerek yaptırması ya da kuruluma kasten yardım etmesi gibi kendi fiilinin ortaya konulması gerekir.

Çalışanın kendi başına hareket edip etmediği belirlenirken kurulum kayıtları, bilgisayarı o sırada kimin kullandığı, şirket içi yazışmalar ve çalışanların beyanları birlikte değerlendirilir. Yönetici, korsan kopyayı sonradan öğrenir ve şirket işlerinde kullanılmak üzere bilgisayarda tutulmasını bilerek sağlarsa veya göz yumarsa, bulundurma fiilinden ayrıca sorumlu tutulur.

AutoCAD, SolidWorks, Adobe ve Microsoft Programlarının Lisanssız Kullanılması

Teknik çizim ve modellemede kullanılan AutoCAD ve SolidWorks, görsel tasarımda kullanılan Adobe Photoshop ve Illustrator gibi bilgisayar programları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser olarak kabul edilir ve koruma altındadır. Aynı koruma Microsoft Windows ile Microsoft Office paketindeki Word ve Excel için de geçerlidir.

Bu programların korsan kopyalarını bilerek indirip bilgisayara kurmak, Kanun’un 71. maddesi uyarınca izinsiz çoğaltma suçunu oluşturur. Aynı şekilde programın ticari faaliyetlerde kullanılmak üzere bilgisayarda bilerek bulundurulması halinde ise aynı maddede düzenlenen bulundurma suçu meydana gelir.

Belirmek gerekir ki programı üreticinin sunduğu deneme veya eğitim sürümlerini, verilen iznin sınırları içinde kullanmak hukuka uygundur. AutoCAD’in eğitim lisansının veya Photoshop’un deneme sürümünün kullanılması buna örnektir.

Lisanssız Yazılım Kullanımı Nasıl Tespit Edilir?

Bir iş yerinde lisanssız yazılım kullanıldığına ilişkin ilk bilgi, şirketin kendi lisans denetiminden veya hak sahibine ulaşan bir ihbardan gelebilir. Aynı şekilde bazı yazılımlarda program dosyalarında yapılan yetkisiz değişikliklerin kendiliğinden tespit edilerek hak sahibine raporlanması da mümkündür.

Lisanssız yazılıma ilişkin teknik incelemede bilgisayardaki bulgular lisans kayıtlarıyla karşılaştırılır. Bilirkişi, programın hangi sürümünün ne zaman kurulduğuna ve varsa çalıştırma kayıtlarına bakar. Süresi dolmuş bir deneme sürümüyle karşılaşırsa, programın bu süreden sonra çalıştırılıp çalıştırılmadığını ve lisans kontrolünün devre dışı bırakılıp bırakılmadığını araştırır. Lisans kayıtları incelenirken de verilen iznin hangi sürümü, kullanıcıyı veya cihazı kapsadığı belirlenir.

Hak sahibi, savcılığa yapacağı ihbarın yanında bilgisayardaki durumu kayıt altına almak için hukuk mahkemesinden delil tespiti de isteyebilir. Ayrıca ceza soruşturması kapsamındabilgisayarda arama yapılması ve kayıtlardan kopya alınması, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesindeki koşullara tabidir.

Yazılım Şirketleri Lisanssız Kullanımı IP Adresi Üzerinden Tespit Edebilir mi?

Bazı yazılım şirketleri, IP adresini lisans denetiminde kullanır. Program etkinleştirme veya lisans kontrolü için üreticinin sunucusuna bağlandığında, üretici bağlantının IP adresini kaydedebilir. Geçersiz bir seri numarasıyla etkinleştirme tespit edildiğinde ise IP kaydı, işlemin hangi internet bağlantısından geldiğini araştırmaya yarar.

Aynı ofisteki bilgisayarlar, ortak internet bağlantısı kullanabilir. Bu durumda IP kaydı ortak bağlantıyı işaret eder. Yazılımın hangi bilgisayarda lisanssız kullanıldığını ve kimin kullandığını belirlemek için lisans bilgileri, cihaz ve kullanıcı hesabı kayıtları, gerektiğinde de bilgisayardaki kurulum ve çalıştırma izleri birlikte incelenir. Ortak bağlantının mevcut olduğu durumlarda IP adresi, başka delillerle desteklenmelidir.

Lisanssız Yazılım Nedeniyle Bilgisayarlara El Konulabilir mi?

Lisanssız yazılım şikayeti üzerine yürütülen ceza soruşturmasında, delil elde etmek için bilgisayarlara el konulabilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesi uyarınca, bilgisayarda arama ve kopyalama yapılması için somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunması ve delilin başka yolla elde edilememesi gerekir. Bu işleme kural olarak hakim karar verir. Gecikmesinde sakınca varsa Cumhuriyet savcısı da karar verebilir ve kararını 24 saat içinde hakim onayına sunar.

Gerekli kayıtlar yerinde kopyalanabiliyorsa inceleme, alınan kopya üzerinden yürütülebilir. Ancak şifre çözülemediğinde, gizlenmiş verilere ulaşılamadığında veya işlem uzun sürecekse, gerekli kopyaların alınması için bilgisayara el konulabilir. Gerekli kopyalar alındığında, bu amaçla el konulan bilgisayar gecikmeden iade edilmelidir.

Lisanssız Yazılım Soruşturmasında Arama, El Koyma ve Dijital Deliller

Şüphelinin iş yerinde suça ilişkin delil bulunabileceğine dair makul şüphe varsa hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı tarafından arama kararı verilebilir. Kararda araştırılan fiil, aranacak adres ve aramanın yapılacağı süre belirtilir.

Bilgisayarın içeriğinde arama yapmak veya kayıtları kopyalamak için CMK’nın 134. maddesine göre ayrıca yetki gerekir. Bu yetki, somut delillere dayanan kuvvetli suç şüphesi varsa ve delil başka yoldan elde edilemiyorsa verilir.

Dijital kayıtlar, bilgisayara el konulmadan da kopyalanabilir. Bilgisayara el konulursa sistemdeki bütün veriler yedeklenir. Yedekten bir kopya şüpheliye veya avukatına verilir ve teslim imzalı tutanakla belgelenir. Kopya alınırken kaydedilen ve hash adı verilen doğrulama değeri, incelemeye esas alınan verilerin sonradan değişip değişmediğini kontrol etmeye yarar.

Lisanssız Yazılım Kullanımında Bilirkişi Raporu ve Dijital Delillerin Değerlendirilmesi

Lisanssız yazılım nedeniyle yürütülen yargılama içerisinde teknik inceleme gerektiren hususlarda bilirkişi raporu alınması mümkündür. Raporda hangi bilgisayarın veya adli kopyanın incelendiği ve her tespitin hangi kayda dayandığı açıklanmalıdır. Programın sürümü, kurulum tarihi ve varsa çalıştırma kayıtları ayrı ayrı incelenir. Lisans belgesi sunulmuşsa belgenin suçlamaya konu tarihte ilgili sürümü ve cihazı veya kullanıcıyı kapsayıp kapsamadığı kontrol edilir. Programın deneme sürümü olduğu ileri sürülüyorsa izin verilen sürenin ve kullanım koşullarının aşılıp aşılmadığı araştırılır.

Ayrıca dosyada dijital verilerin doğru şekilde değerlendirilmesi önem taşır. Bilgisayarda bir kurulum dosyası bulunduğunda, dosyanın çalıştırılıp çalıştırılmadığı ve programın yüklenip yüklenmediği sistem kayıtlarından araştırılmalıdır. Özellikle birden fazla kişinin eriştiği bilgisayarlarda, işlemi kimin yaptığını belirlemek için işlem saati, kullanıcı oturumları ve cihazın kime tahsis edildiğini gösteren kayıtlar birlikte değerlendirilir.

Bilirkişi teknik bulguları açıklar. Suçun oluşup oluşmadığına ise mahkeme, dijital kayıtların nasıl elde edildiğini de gözeterek raporu diğer delillerle birlikte değerlendirip karar verir.Ceza verilebilmesi için hukuka uygun yoldan elde edilen delillerle sanığın suç işlediğinin şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya konulması gerekmektedir.

Lisanssız program kullanımı iddiasıyla açılan bir davada ceza mahkemesi, hukuk mahkemesinin delil tespiti kapsamında hazırlattığı bilirkişi raporuna dayanarak hüküm kurdu. Raporda şirket bilgisayarlarından alınan ekran görüntüleri vardı. Ceza mahkemesi, bu bilgisayarlar hakkında CMK’nın 134. maddesine uygun bir arama ve el koyma kararı alarak ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırmamıştı. Yargıtay ise bu koşullarda hukuk mahkemesindeki raporun ceza mahkumiyetinin tek ve belirleyici dayanağı olamayacağını belirtti. Daire, ceza dosyasında usulüne uygun karar alındıktan sonra bilgisayarların bilirkişiye inceletilmesi ve varsa diğer delillerin toplanması gerektiğini açıkladı. Bu eksikliği de gerekçe göstererek hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına yapılan itirazın reddini kanun yararına bozdu. (Yargıtay 7. CD 20.01.2025, E. 2024/6390, K. 2025/1172)

Lisanssız Yazılım Nedeniyle Savcılığa Şikâyet Nasıl Yapılır?

Lisanssız yazılım nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılığına dilekçeyle veya beyanın tutanağa geçirilmesi yoluyla sözlü olarak şikayette bulunulabilir. Şikayet aynı şekilde polis veya jandarmaya da yapılabilir. Lisanssız yazılım şikayeti, yazılım üzerindeki hakkı ihlal edilen kişi veya şirket ya da hak sahibinin üyesi olduğu yetkili meslek birliği yapar.

İlgili tarafından yapılacak şikayet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Yazılım üzerindeki hak sahipliğini kanıtlayan belgeler de bu süre içinde Cumhuriyet Başsavcılığına sunulmalıdır. Hak devri sözleşmesi veya varsa yazılıma ilişkin kayıt ve tescil belgesi bu amaçla sunulabilecek belgeler arasındadır. Hak sahipliği süresinde belgelenmezse savcılık, 5846 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.

Dilekçede hangi yazılımın nerede ve ne şekilde lisanssız kullanıldığı, ayrıca durumun nasıl öğrenildiği açıklanır. Şüphelinin adı bilinmiyorsa iş yerinin unvanı ve adresi gibi kimliğin tespitine yarayacak bilgiler verilir. İddiayı destekleyen etkinleştirme kayıtları, yazışmalar veya tespit tutanakları varsa dilekçeye eklenir.

Lisanssız Yazılım Kullanma Suçu Şikâyete Tabi mi?

Lisanssız yazılım kullanma suçu şikayete tabidir. Kanun’un 75. maddesine göre şikayette, yazılım üzerindeki hakkı ihlal edilen kişi veya şirket ya da hak sahibinin üyesi olduğu yetkili meslek birliği bulunabilir.

Bir çalışanın iş yerindeki lisanssız yazılım kullanımını polise veya savcılığa bildirmesi ihbarniteliğindedir. İhbar tek başına şikayet şartını karşılamaz. Kanun bu durumda, şikayet hakkını kullanabilmesi için yazılımın hak sahibine durumun bildirilmesini öngörür.

Lisanssız Yazılım Kullanımında Uzlaşma veya Etkin Pişmanlık Mümkün mü?

Lisanssız yazılım kullanma suçu, FSEK m.75 uyarınca şikayete tabi olduğundan uzlaşmaya tabidir. Uzlaştırma, savcılık soruşturması sırasında veya ceza davası açıldıktan sonra yapılabilir. Yazılımın hak sahibi ile fail, bir bedelin ödenmesi konusunda anlaşabileceği gibi herhangi bir yükümlülük belirlemeden de uzlaşabilir. Uzlaşma sağlanır ve varsa kararlaştırılan yükümlülük yerine getirilirse savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Uzlaşma ceza davası sırasında gerçekleşirse aynı şartla mahkeme davanın düşmesine karar verir

FSEK m.71/8 uyarınca korsan yazılımı satışa sunan, satan veya ticari amaçla satın alan kişiler için etkin pişmanlık mümkündür. Bu kişiler, ceza davası açılmadan önce yazılımı kimden temin ettiklerini yetkili makamlara bildirip o kişinin yakalanmasını sağlarlarsa mahkeme cezayı indirebilir veya ceza vermekten vazgeçebilir. Ancak suçlama yalnızca yazılımı izinsiz çoğaltmak veya kişisel kullanım amacı dışında bulundurmaktan ibaretse, hak sahibinin zararını karşılamak bu madde uyarınca etkin pişmanlık indirimi sağlamaz.

Lisanssız Yazılım Nedeniyle Açılan Ceza Davasında Savunma Nasıl Yapılır?

Savunma hazırlanacağı zaman önce iddianamede hangi yazılımın, hangi tarihte ve hangi fiil nedeniyle suçlamaya konu edildiği belirlenir. Kurulum yoluyla izinsiz çoğaltma iddiasında programı kimin, ne zaman ve hangi izinle kurduğu araştırılır. Kişisel kullanım amacı dışında bulundurma iddiasında ise sanığın izinsiz kopyadan haberdar olup olmadığı ve yazılımı hangi amaçla elinde bulundurduğu incelenir.

Çoğaltma suçlamasına karşı, kurulumun izinli olduğu savunuluyorsa lisans sözleşmesi, fatura ve varsa lisans atama kayıtları mahkemeye sunulmalıdır. Bu belgeler üzerinden lisansın kurulum tarihinde geçerli olduğu ve kurulan sürümle birlikte ilgili cihazı veya kullanıcıyı kapsadığı ortaya konulur. Kurulumun sanığın katılımı olmadan yapıldığı ileri sürülüyorsa bilgisayarın o tarihte kime tahsis edildiğinin, kurulumun hangi kullanıcı hesabından yapıldığının ve varsa teknik servis talebini kimin oluşturduğunun araştırılması istenmelidir.

Bulundurma suçlamasına karşı ise, sanık bilgisayarı teslim aldığında programın zaten yüklü olduğunu ve bundan haberdar olmadığını iddia edebilir. Bunun için teslim belgesi, kurulum tarihi ve varsa kullanım kayıtları birlikte incelenir. Programın kişisel amaçla bulundurulduğu savunuluyorsa bu amacın ne olduğu açıklanır. Bir çizim programıyla hazırlanan dosyaların kişisel çalışmalara mı yoksa iş projelerine mi ait olduğu bu ayrımı değerlendirmeye yardımcı olur. Bilirkişi raporu savunmaya dayanak gösterilen kayıtları incelememişse, hangi kayıtların incelenmesi gerektiği belirtilerek mahkemeden ek rapor istenir.

Lisanssız Yazılım Kullanımında Tazminat Davası Açılabilir mi?

Yazılım üzerindeki mali hakkı ihlal edilen kişi veya şirkete karşı, ceza yargılamasıyla birlikte ya da savcılığa şikayette bulunmadan doğrudan tazminat davası da açılabilir. Davaya fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi, bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde ise fikri ve sınai haklar mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakar.

FSEK m.68’e göre hak sahibi, ihlale konu kullanım için lisans sözleşmesi yapılsaydı ödenecek bedelin veya tespit edilen rayiç lisans bedelinin üç katına kadar ödeme isteyebilir. Bedel hesaplanırken programın sürümü, ihlalin kaç cihazı veya kullanıcıyı kapsadığı ve ihlal tarihindeki emsal lisans satışları dikkate alınır.

68. maddeye dayalı bedel talebinde hak sahibi, yazılım üzerindeki hakkını ve ihlali ispatlar. Kanun’un 70. maddesi uyarınca aynı ihlal nedeniyle uğradığı gerçek zararın tazminini isterse davalının kusurunu ve zararın bu ihlalden kaynaklandığını da ortaya koyması gerekir.

Bununla birlikte ceza yargılamasında taraflar arasında uzlaşma sağlanmışsa, aynı fiile ilişkin tazminat davası yalnızca uzlaşma sırasında tespit edilmeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar için açılabilecektir.

Yazılım Firmasının Talep Ettiği Lisans ve Tazminat Bedeli Ödenmek Zorunda mı?

Firmanın bir ödeme talebi göndermesi, yazıda belirtilen tutarı kendiliğinden borca dönüştürmez. Mevcut bir lisans sözleşmesine göre vadesi gelmiş bir ücret varsa ödeme, sözleşmedeki koşullara göre yapılır. Firma ileriye dönük yeni bir lisans satmayı teklif ediyorsa ödeme yükümlülüğü, teklif kabul edilip sözleşme kurulduğunda doğar.

Geçmişteki lisanssız kullanım için istenen bedelin dayanağı ise yazılım üzerindeki hakkın ihlal edildiği iddiasıdır. Uyuşmazlık mahkemeye taşınırsa mahkeme, firmanın talepte bulunma yetkisini, kullanımın izinsiz olup olmadığını ve tutarın nasıl hesaplandığını inceler. FSEK m.68’e dayalı bir talepte firmanın fiyat listesi, ihlal tarihindeki emsal lisans satışları ve izinsiz kullanımın kapsamıyla birlikte değerlendirilir.

Firma, yeni lisans ücretini ve geçmiş kullanıma ilişkin tazminatı aynı talep ile isteyebilir. Yeni lisans, sözleşmede belirtilen dönem için kullanım hakkı verir. Taraflar geçmişe ilişkin talebi de aynı anlaşmayla çözüyorsa hangi ödemenin hangi dönemi karşıladığı ve geçmişe ilişkin hangi taleplerin sona erdiği anlaşmanın kapsamına göre belirlenir.

Lisanssız Yazılım Nedeniyle Gelen İhtarnameye Nasıl Cevap Verilir?

Lisanssız yazılımdan kaynaklı olarak ihtarname alındığında, önce belgenin tebliğ tarihi, yazıyı kimin gönderdiği ve iddianın hangi yazılım ile hangi döneme ilişkin olduğu kontrol edilir. İhtarda belirtilen program sürümü ve cihazlar, o döneme ait lisans sözleşmeleri, faturalar ve lisans atama kayıtlarıyla karşılaştırılır.

Gelen ihtarnameye cevap verilmek isteniyorsa cevapta, ihtarnamenin tarihi ve varsa noter yevmiye numarası belirtilir. İtiraz edilen hususlar gerekçeleriyle açıklanır. Kullanımın lisans kapsamında olduğu ileri sürülüyorsa lisansın ilgili dönemi, sürümü ve cihazı veya kullanıcıyı kapsadığını gösteren belgeler eklenir. Talebin dayanağı açıklanmamışsa firmadan hak sahipliğini veya temsil yetkisini gösteren belgeler, lisanssız kullanım iddiasına dayanak olan kayıtlar ve istenen bedelin hesap dökümü talep edilir.

Bu tür ihtarnamelere cevap vermek için genel bir yasal süre yoktur. İhtarda belirtilen süre ve varsa sözleşmedeki bildirim hükümleri dikkate alınır. Cevap verilmemesi tek başına ihlalin veya borcun kabulü sayılmaz. Cevabın içeriğini ve karşı tarafa ulaştığı tarihi belgelemek için noter aracılığıyla veya kayıtlı elektronik posta (KEP) üzerinden cevap gönderilebilir.

Sonradan Yazılım Lisansı Satın Almak Cezai Sorumluluğu Ortadan Kaldırır mı?

Belirli bir programın lisanssız kullanılması ve bu dönemde suç unsurlarının oluşması halinde sonradan lisans satın almak, o fiile ilişkin ceza sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İzinsiz kurulum iddiasında, programın kurulduğu tarihte hak sahibinin izni bulunup bulunmadığına bakılır. Yeni lisans, sözleşmede belirtilen dönem ve kapsam için kullanım hakkı verir.

Bununla birlikte taraflar kendi arasında uzlaşarak cezai sorumluluğu ortadan kaldırabilir. Bu kapsamda lisans satın alınması, uzlaşma anlaşmasının bir şartı olarak kararlaştırılabilir. Usulüne uygun uzlaşma sağlanır ve kararlaştırılan yükümlülükler yerine getirilirse savcılık kovuşturmaya yer olmadığına, dava açılmışsa mahkeme davanın düşmesine karar verir.

Hak sahibi lisans alımından sonra soruşturma aşamasında şikayetinden vazgeçerse savcılık takipsizlik kararı verir. Dava açılmışsa hüküm kesinleşmeden önce şikayetten vazgeçilmesi ve sanığın da vazgeçmeyi kabul etmesi, davanın bu nedenle düşmesi için gerekir.

Lisanssız Yazılım Kullanma Suçunda Zamanaşımı

FSEK m.71 kapsamında izinsiz çoğaltma ve kişisel kullanım amacı dışında bulundurma fiilleri için öngörülen hapis cezasının üst sınırı beş yıldır. Bu nedenle, suç tarihinde 18 yaşını doldurmuş kişiler için dava zamanaşımı süresi sekiz yıldır. Suçlama izinsiz kuruluma dayanıyorsa süre kurulum günü, kesintisiz bulundurmaya dayanıyorsa bulundurmanın sona erdiği gün başlar.

Şüpheli veya sanığın savcı önünde ifadesinin alınması, hakim tarafından sorgulanması, tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi veya mahkumiyet kararı verilmesi zamanaşımını keser. Süre, son kesilme tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlar. Kesilmeler nedeniyle toplam süre, kanunen durduğu dönemler hariç, en fazla on iki yılauzar. Süre dolduğunda mahkeme zamanaşımını kendiliğinden gözetir ve kural olarak davanın düşmesine karar verir.

Lisanssız Yazılım Kullanımına İlişkin Yargıtay Kararları

Lisanssız yazılım kullanımına ilişkin olarak verilmiş bazı Yargıtay kararları şu şekildedir;

Şirket Bilgisayarında Yazılımın Ticari Amaçla Depolanması

Bir şirketin tasarım odasındaki bilgisayarda Lumion Pro 6.0’ın tam sürümü lisanssız ve çalışır durumda bulundu. Bölge Adliye Mahkemesi, şirket yetkilisinin programı kurduğu veya kullandığı ispatlanamadığı için beraat kararı verdi. Yargıtay ise bilgisayarın ikinci el alındığına ilişkin beyanı, cihazın tasarım odasında bulunmasını, işyerinin niteliğini ve bilirkişi raporlarını birlikte değerlendirdi. Bu koşullarda yazılımın ticari amaçla depolandığının kabul edilmesi gerektiğini belirterek beraat hükmünü bozdu. (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 28.11.2024, E. 2023/18166, K. 2024/10516)

İşyerine Getirilen Kişisel Bilgisayarda Lisanssız Yazılım Bulunması

İşyerinde yapılan incelemede lisanssız yazılımın sanığa ait kişisel dizüstü bilgisayarda kurulu olduğu tespit edildi. Bölge Adliye Mahkemesi, sanığın yazılımı edindiğini, işyerinde kullandığını veya kişisel amaç dışında bulundurduğunu gösteren yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı verdi. Yargıtay, vekalet ücretine ilişkin eksikliği gidererek beraat hükmünü onadı. (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 20.12.2024, E. 2023/16513, K. 2024/12131)

Yazılımın Deneme Sürümü Olduğu Savunmasının Araştırılması

İşyeri bilgisayarında kurulu ve çalışır durumda bulunan Mutfak 4.2 programının lisanssız kullanıldığı ileri sürüldü. Sanık, yazılım firmasının bir çalışanının bilgisayara deneme sürümünü yüklediğini söyledi. Yargıtay, programın deneme sürümü olup olmadığının, ücretsiz kullanım süresinin aşılıp aşılmadığının, lisans kontrolünü aşmaya yarayan bir yazılım bulunup bulunmadığının ve programın izinsiz kullanılıp kullanılmadığının araştırılmasını istedi. Bu incelemenin eksik bırakılmasını mahkumiyet hükmünün bozulma nedenlerinden biri saydı. (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 21.10.2021, E. 2021/14730, K. 2021/13194)

İşyeri Arama Kararının Bilgisayarlarda Arama Yapmak İçin Yeterli Olmadığı

Bir reklam şirketinde yapılan aramada işyeri bilgisayarları da incelendi ve iki yazılımın lisanssız olduğu ileri sürüldü. Yargıtay, işyeri için verilen arama kararının bilgisayarlarda aramayı kapsamadığını ve CMK’nın 134. maddesine göre bu incelemeye izin veren bir karar bulunmadığını belirledi. Bilgisayarlardan bu şekilde elde edilen delilleri hukuka aykırı saydı ve mahkumiyete yeterli başka delil de bulunmadığı için hükmü bozdu. (Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 11.03.2020, E. 2019/30045, K. 2020/2782)

Lisanssız Yazılım Yüklü Bilgisayarların İadesi

Bir bilgisayar satış işyerinde lisanssız Windows XP ve Office 2003 programlarının yüklü olduğu iki bilgisayar kasasına el konuldu. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verdi. Bilgisayar kasalarının iadesine ilişkin hükmü de lisanssız programlar silindikten sonra iade yapılacak şekilde düzelterek onadı. (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 08.05.2018, E. 2017/368, K. 2018/202)

Altı Aylık Şikayet Süresi ve Hak Sahipliği Belgeleri

Bir SolidWorks soruşturmasında savcılık, şikayetin altı aylık süre içinde yapılmadığı gerekçesiyle takipsizlik kararı verdi. Yargıtay, şikayet dilekçesinin UYAP üzerinden süresinde sunulduğunu belirleyerek takipsizliğe yapılan itirazı reddeden kararı kanun yararına bozdu. Yazılım üzerindeki hak sahipliğini kanıtlayan belgelerin de aynı süre içinde savcılığa sunulup sunulmadığının incelenmesi gerektiğini belirtti. (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 12.12.2024, E. 2024/2990, K. 2024/11495)

Tazminata Esas Lisans Bedelinin Belirlenmesi

NetCAD’in bir şirket bilgisayarına izinsiz kurulması üzerine hak sahibi, 5846 sayılı Kanun’un 68. maddesine dayanarak bedel talep etti. Yargıtay, taraflar lisans sözleşmesi yapmış olsaydı ödenecek bedeli belirlemek için benzer sözleşmelerin, indirimli satışların ve faturaların incelenmesi gerektiğini belirtti. Bu örneklerin davadaki koşullara ne ölçüde uyduğu değerlendirilmeden doğrudan liste fiyatı üzerinden hesaplama yapılmasını bozma nedeni saydı. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 16.02.2021, E. 2020/1209, K. 2021/1252)

Sıkça Sorulan Sorular

Bilgisayarımda Korsan Program Bulunması Tek Başına Suç Oluşturur mu?

Hayır. Korsan kopyayı bulundurma suçu, kopyanın kişisel kullanım amacı dışında ve bilerek elde tutulmasıyla oluşur. Programın bilgisayara bilerek ve izinsiz şekilde kurulması halinde ise ayrıca çoğaltma suçu gündeme gelir.

Lisanssız Yazılımı Yalnızca Kişisel Amaçla Kullanmak Suç mu?

Bir programın korsan kopyasını yalnızca kendi çizimlerinizi yapmak için bile olsa bilerek indirip kurmak, izinsiz çoğaltma suçunu oluşturur. Programı bilerek izinsiz çalıştırmak da çalıştırma sırasında geçici bir kopya oluşuyorsa bu kapsama girer. Ancak yalnızca bilgisayarda halihazırda bulunan lisanssız programın kişisel amaçlarla kullanılması halinde bulundurma suçunun şartları oluşmayacaktır.

Ücretli Programı İnternetten Ücretsiz İndirmek Suç mu?

Ücretli bir programın korsan kopyasını, korsan olduğunu bilerek cihazınıza indirmek ise izinsiz FSEK m.71 uyarınca suçtur. Suçun cezası ise bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Deneme Sürümü Biten Programı Kullanmaya Devam Etmek Suç mu?

Deneme süresiyle birlikte kullanım izni de sona ermişse, programı bilerek izinsiz çalıştırmak, bu işlem geçici bir kopya oluşturduğunda suç teşkil eder. Hak sahibinin deneme süresi sonrasında kullanımına izin verdiği özellikler kullanılabilir.

İşyerinde Tek Bir Bilgisayarda Korsan Yazılım Bulunması Halinde Ne Olur?

Tek bir bilgisayara bilerek izinsiz yazılım kurulması veya o cihazda korsan kopyanın kişisel kullanım amacı dışında bilerek bulundurulması suç oluşturur. Ceza sorumluluğu, fiili işlediği veya fiile katıldığı ispatlanan kişiye aittir.

Lisanssız Yazılım Kullanıldığı İddiasıyla Gelen Ödeme Talebi Hukuken Geçerli mi?

Firmanın ödeme talebi tek başına borç doğurmaz. Talebin mevcut bir lisans sözleşmesinden doğan borca veya kanıtlanan bir hak ihlaline dayanması ve istenen tutarın bu dayanağa göre hesaplanması gerekir.

Yazılım Firmasının Uzlaşma Teklifini Kabul Etmek Zorunda mıyım?

Hayır. Uzlaşma tarafların rızasına bağlıdır. Teklif reddedilirse soruşturma veya dava olağan usulüne göre devam eder.

Lisanssız Yazılım Nedeniyle Hapis Cezası Verilebilir mi?

Evet. FSEK m.71’e göre mahkeme, suçun işlendiği sabit görülürse bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmeder.