Yıllık izin ücreti hesaplama aracı, iş sözleşmesi sona eren işçinin kullanmadığı yıllık ücretli izin sürelerine ait ücret alacağını, işçinin son ücreti ve kullanılmayan izin günü sayısı üzerinden hesaplamak amacıyla kullanılır. Yıllık izin, işçinin dinlenme hakkını güvence altına alan ve kanunla korunan bir haktır. Çalışma süresince kullandırılmayan izinler, iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür ve işçi tarafından talep edilebilir.
Yıllık İzin Ücreti Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesi uyarınca, iş sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi hâlinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Yıllık izin ücreti alacağı, sözleşmenin sona ermesiyle muaccel hâle gelir.
İş sözleşmesi devam ederken yıllık izin hakkının ücrete dönüştürülmesi mümkün değildir. Kanun, yıllık izin hakkından vazgeçilemeyeceğini açıkça düzenlemiştir. Bu nedenle çalışma süresince işçiye izin yerine ücret ödenmesi, işçinin izin hakkını ortadan kaldırmaz.
Yıllık İzin Ücretine Kimler Hak Kazanır?
Yıllık izin ücretine, iş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse sona ersin, hak kazandığı yıllık izinleri kullanmamış olan tüm işçiler hak kazanır. Kıdem tazminatından farklı olarak, istifa eden veya haklı nedenle işten çıkarılan işçi de kullanmadığı yıllık izinlerin ücretini talep edebilir. Önemli olan, işçinin yıllık izne hak kazanmış olması ve bu izni kullanmamış olmasıdır.
Yıllık İzin Süreleri
İş Kanunu’nun 53. maddesine göre, işyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de dahil olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. İzin süreleri şöyledir:
Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara 14 günden,
Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara 20 günden,
On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 26 günden az olamaz.
18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz.
Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Yıllık izin ücreti, işçinin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki çıplak brüt ücreti üzerinden hesaplanır.
Günlük ücret = Son aylık brüt ücret / 30
Yıllık izin ücreti = Günlük brüt ücret × Kullanılmayan izin günü sayısı
Örnek: 7 yıl çalışan, hiç yıllık izin kullanmamış ve son aylık brüt ücreti 42.000 TL olan bir işçinin hak kazandığı toplam izin süresi şöyle hesaplanır: İlk beş yıl için 5 × 14 = 70 gün, sonraki iki yıl için 2 × 20 = 40 gün, toplam 110 gün. Günlük brüt ücret 42.000 / 30 = 1.400 TL olduğundan yıllık izin ücreti 1.400 × 110 = 154.000 TL brüt olarak hesaplanır. İşçi bu süre içinde bazı izinlerini kullanmışsa, kullanılan günler toplamdan düşülür.
İzin Kullandırıldığının İspatı
Yıllık izinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverene aittir. İşveren, iş sözleşmesi devam ederken işçiye izin kullandırdığını, işçinin imzasını taşıyan izin defteri, izin talep formları veya eşdeğer belgelerle ispat etmelidir. İşverenin yazılı belge sunamaması hâlinde, işçinin izin kullanmadığı kabul edilir. Yargı uygulamasında yıllık izin kullandırıldığı kural olarak tanık beyanıyla ispat edilemez; yazılı belge aranır.
Yıllık İzin Ücretinin Vergilendirilmesi
Yıllık izin ücreti, ücret niteliğinde olduğundan gelir vergisi, damga vergisi ve sosyal güvenlik primi kesintilerine tabidir. Ödeme yapılırken bu kesintiler brüt tutardan düşülerek net tutar ödenir. İşçilik alacağı davalarında mahkemeler, yıllık izin ücretine brüt olarak hükmeder ve kesintiler infaz aşamasında yapılır.
Yıllık İzin Ücreti Hesaplamasında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Yıllık izin ücreti alacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Çalışma süresince geçen yıllar için zamanaşımı işlemez.
Dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.
Hesaplamada son ücret esas alındığından, işçinin geçmiş yıllardaki düşük ücretleri dikkate alınmaz.
Yıllık izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.
Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesiyle kanundaki sürelerden daha uzun izin süreleri kararlaştırılmışsa, bu süreler esas alınır.
İzin Hakkının Hesabını Etkileyen Süreler
Yıllık izin ücretinin doğru hesaplanabilmesi için işçinin her hizmet yılında izne hak kazanıp kazanmadığının ve hak kazandığı izin süresinin tespit edilmesi gerekir. İş Kanunu’nun 55. maddesi uyarınca iş kazası, meslek hastalığı, kanunda belirtilen süreyi aşmayan hastalık hâlleri, doğum izinleri ve işverenin verdiği diğer izinler yıllık izin hesabında çalışılmış gibi sayılır. Buna karşılık ücretsiz izin süreleri ve kanunda öngörülen sınırı aşan devamsızlıklar, izin hakkının doğumu için gereken çalışma süresinin hesabında dikkate alınmayabilir.
İşçinin aynı işverenin farklı işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilir. İşyerinin devri hâlinde de işçinin önceki işverendeki kıdemi korunur ve yıllık izin hakkı devralan işveren bakımından da devam eder. Bu nedenle yıllık izin ücreti hesabında işçinin hizmet süresinin tamamının, işyeri değişiklikleri ve devirler dikkate alınarak belirlenmesi gerekir.
Arabuluculuk ve Dava Sürecinde Yıllık İzin Alacağı
Yıllık izin ücreti alacağı, işçilik alacakları arasında ispat yükünün işverene ait olması nedeniyle işçi açısından görece güçlü bir kalemdir. Arabuluculuk görüşmelerinde işverenin, izinlerin kullandırıldığını gösteren imzalı belgelere sahip olup olmadığı, anlaşma tutarının belirlenmesinde önemli rol oynar. Dava aşamasında ise bilirkişi, işçinin hizmet süresine göre hak kazandığı toplam izin süresini hesaplar, işverenin sunduğu belgelerle ispat edilen kullanımları düşer ve kalan gün sayısını son ücretle çarparak alacağı belirler. İşverenin bordrolarda izin ücreti ödendiğini göstermesi de ispat aracı olarak değerlendirilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ücretsiz izinde geçen süreler izin hakkına sayılır mı?
Ücretsiz izin süreleri kural olarak yıllık izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılmaz; ancak kanunda belirtilen bazı hâller istisnadır.
Yıllık izin ücretine faiz işletilir mi?
Yıllık izin ücreti alacağına, işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihten veya dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi talep edilebilir.
İstifa eden işçi yıllık izin ücretini alabilir mi?
Yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğinden bağımsız olarak talep edilebilir. İstifa eden işçi de kullanmadığı izinlerin ücretini alabilir.
Yıllık izin ücreti hangi ücret üzerinden hesaplanır?
Yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanır. Ancak kesintiler yapılarak net üzerinden ödenir.
Kullanılmayan yıllık izinler yanar mı?
Kullanılmayan yıllık izinler birikir ve iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür. Zamanaşımı ancak sözleşmenin sona ermesinden itibaren işlemeye başlar.
Yıllık izin ücreti hesaplama aracının sonuçları bilgilendirme amaçlıdır. Yıllık izin ve diğer işçilik alacaklarının dosyaya özgü hesaplanması için iş hukuku alanında destek alınması önerilir.
İlgili araç: Yıllık İzin Süresi Hesaplama Aracı. Hesaplama Araçları sayfamızdan diğer araçlara ulaşabilirsiniz.