Yıllık izin süresi hesaplama aracı, işçinin işyerindeki kıdemine ve yaşına göre her yıl hak kazandığı yıllık ücretli izin gün sayısını ve bugüne kadar hak edilen toplam izin süresini hesaplamak amacıyla kullanılır. Yıllık izin, işçinin dinlenme hakkını güvence altına alan, kanunla belirlenmiş asgari süreleri bulunan ve vazgeçilemeyen bir haktır.
Yıllık Ücretli İzin Nedir?
Yıllık ücretli izin, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53 ila 61. maddelerinde düzenlenen, işçiye her yıl belirli bir süre ücretli olarak dinlenme imkânı tanıyan haktır. Kanunun 53. maddesi uyarınca yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. Bu hak, Anayasa’nın 50. maddesinde düzenlenen dinlenme hakkının iş hayatındaki somut görünümüdür.
Yıllık İzne Hak Kazanma Şartı
İşçinin yıllık ücretli izne hak kazanabilmesi için işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dâhil olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olması gerekir. İlk izin hakkı, işe giriş tarihinin birinci yıl dönümünde doğar. Sonraki her yıl için izin hakkı, işe giriş tarihinin yıl dönümlerinde yeniden doğar.
Kıdeme Göre Yıllık İzin Süreleri
İş Kanunu’nun 53. maddesine göre işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresine göre şöyledir:
1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil): En az 14 gün.
5 yıldan fazla, 15 yıldan az: En az 20 gün.
15 yıl (dahil) ve daha fazla: En az 26 gün.
Yaşa bağlı özel kural: 18 ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, kıdemleri ne olursa olsun 20 günden az olamaz.
Yer altı işleri: Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır.
Bu süreler kanuni asgari sürelerdir. İş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleriyle daha uzun izin süreleri kararlaştırılabilir.
Yıllık İzin Süresi Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama aracı, işe giriş tarihi, hesap tarihi ve işçinin yaşı bilgilerini kullanarak her hizmet yılı için uygulanacak izin süresini belirler:
İşçinin her yıl dönümündeki kıdem yılı hesaplanır.
Kıdem yılına göre kanuni izin süresi belirlenir.
İşçinin yaşı kontrol edilir (araç, tüm yıllar için girilen güncel yaşı esas alır); 18 yaş ve altı veya 50 yaş ve üstündeyse, izin süresi en az 20 gün olarak uygulanır.
Tüm hizmet yıllarının izin süreleri toplanarak bugüne kadar hak edilen toplam izin süresi bulunur; bu toplamdan kullanılan izinler düşülerek kalan izin hakkı belirlenir.
Örnek: 1 Mart 2018 tarihinde işe başlayan ve 1975 doğumlu bir işçi, 1 Mart 2019’da ilk yıllık iznine hak kazanır. Bu işçi 2025 yılında 50 yaşını doldurduğundan, kıdemi beş yıldan az olsaydı bile 20 gün izin hakkı bulunurdu. Ancak kıdemi beş yılı aştığı için 2024’ten itibaren zaten 20 gün izin hakkı olan işçinin izin süresi, 1 Mart 2033’te 15 yıllık kıdemi doldurduğunda 26 güne çıkar.
İzin Süresinin Hesaplanmasında Dikkat Edilecek Kurallar
Tatil günleri: Yıllık izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz (İş Kanunu m. 56). Yani izin süresi iş günü olarak hesaplanır.
Bölünerek kullanma: Yıllık izin süreleri, tarafların anlaşmasıyla bir bölümü on günden az olmamak üzere en fazla üçe bölünebilir.
Yol izni: Yıllık iznini işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olan işçilere, belgelemeleri koşuluyla gidiş ve dönüşte toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilir.
Birden fazla işyeri: Aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalışılan süreler birleştirilerek kıdem hesaplanır (İş Kanunu m. 54).
Çalışılmış Sayılan Süreler
İş Kanunu’nun 55. maddesi uyarınca bazı süreler yıllık izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır. Bunların başlıcaları şunlardır: iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle çalışılamayan günler, kanunda belirtilen süreyi aşmamak kaydıyla hastalık nedeniyle çalışılamayan günler, kadın işçinin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadığı günler, askerlik veya kanundan doğan çalışma ödevleri nedeniyle çalışılamayan günler (yılda doksan günü geçmemek koşuluyla), işverenin verdiği diğer izinler ve kanuni ara dinlenmeleri.
İzin Kullanımına İlişkin Kurallar
Yıllık İzin Yönetmeliği uyarınca işveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık izinlerini gösteren bir izin kayıt belgesi veya defteri tutmakla yükümlüdür. İzinler, işveren tarafından işçinin hak kazandığı tarihten itibaren bir sonraki hizmet yılı içinde kullandırılmalıdır. İzin kullanım tarihleri belirlenirken işçinin talebi ve işyerinin çalışma düzeni birlikte değerlendirilir; işçinin izin talebinin hangi tarihte yapıldığı da sıralamada dikkate alınabilir.
İşçinin yıllık iznini kullandığı süre içinde ücretli bir işte çalıştığının anlaşılması hâlinde, bu süreye ait ücreti işveren tarafından geri alınabilir. Yıllık iznin kullandırılmaması ise işverene idari para cezası uygulanmasını gerektirir. Kullanılmayan izinler, iş sözleşmesinin sona ermesi hâlinde son ücret üzerinden ücrete dönüşür ve işçi tarafından talep edilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yıllık izin süresi sözleşmeyle kısaltılabilir mi?
Hayır. Kanundaki yıllık izin süreleri asgari sürelerdir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle yalnızca artırılabilir, kısaltılamaz.
Yıllık izin önceki işyerinde geçen süreleri kapsar mı?
Farklı işverenlerde geçen süreler birleştirilmez. Ancak aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler ile işyeri devri hâlinde önceki işverende geçen süreler kıdem hesabına dahil edilir.
Kısmi süreli çalışan işçinin izin süresi kaç gündür?
Kısmi süreli çalışan işçiler de tam süreli çalışanlarla aynı yıllık izin sürelerine hak kazanır. İzin ücreti ise kısmi çalışma süresine göre ödenen ücret üzerinden hesaplanır.
İşe yeni başlayan işçi yıllık izin kullanabilir mi?
Kanuni yıllık izin hakkı, bir yıllık çalışmanın tamamlanmasıyla doğar. Ancak işveren, işçiye bir yılını doldurmadan avans olarak izin verebilir.
50 yaşından büyük işçinin izni kaç gündür?
50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz. Kıdemi 15 yıl veya daha fazlaysa 26 gün izin hakkı vardır.
Cumartesi yıllık izinden sayılır mı?
Haftada altı gün çalışılan işyerlerinde Cumartesi iş günü olduğundan izinden sayılır. Haftada beş gün çalışılan işyerlerinde ise Cumartesi gününün izin süresinden sayılıp sayılmayacağı, işyerinin çalışma düzenine göre değerlendirilir.
İşveren yıllık izni ne zaman kullandıracağına karar verebilir mi?
Yıllık iznin kullanılacağı tarih, işçinin talebi ve işyerinin çalışma düzeni dikkate alınarak belirlenir. Yüzden fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde izin kurulu oluşturulur.
Yıllık izin süresi hesaplama aracının sonuçları bilgilendirme amaçlıdır. İzin hakları, izin ücreti ve diğer işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda iş hukuku alanında destek alınması önerilir.
İlgili araç: Yıllık İzin Ücreti Hesaplama Aracı. Hesaplama Araçları sayfamızdan diğer araçlara ulaşabilirsiniz.