Islah harcı hesaplama aracı, görülmekte olan bir davada talep sonucunun ıslah yoluyla artırılması hâlinde yatırılması gereken harç tutarını hesaplamak amacıyla kullanılır. Özellikle işçilik alacakları, tazminat davaları ve kısmi alacak davalarında, bilirkişi raporundan sonra talep edilen tutarın artırılması sık karşılaşılan bir durumdur. Islah harcının süresinde ve eksiksiz yatırılmaması, ıslah işleminin yapılmamış sayılması sonucunu doğurur.
Islah Nedir?
Islah, tarafların usule ilişkin olarak yaptıkları işlemleri kısmen veya tamamen düzeltmelerine imkân tanıyan bir usul kurumudur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176 ila 182. maddelerinde düzenlenmiştir. Taraflardan her biri, aynı davada yalnızca bir kez ıslah yoluna başvurabilir. Islah, tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir ve karşı tarafın rızasına bağlı değildir.
Islah ile davacı talep sonucunu artırabilir, dava sebebini değiştirebilir veya dilekçedeki eksiklikleri giderebilir. Uygulamada en sık kullanılan ıslah türü, kısmi davada veya bilirkişi raporu doğrultusunda talep edilen miktarın artırılmasıdır.
Islah Harcı Nedir?
Islah harcı, ıslah yoluyla artırılan miktar üzerinden alınan harçtır. 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca konusu belli bir değerle ölçülebilen davalarda nispi harç alınır ve bunun dörtte biri dava açılırken peşin olarak yatırılır. Islah ile talep artırıldığında, artırılan kısım için de peşin nispi harç tamamlanmalıdır. Konusu para ile ölçülemeyen değişikliklerde ise maktu harç alınır.
Islah Harcı Nasıl Hesaplanır?
Nispi karar ve ilam harcı oranı binde 68,31’dir. Islah harcı, artırılan miktar üzerinden bu oranın dörtte biri olarak peşin alınır:
Islah harcı = Artırılan miktar × 0,06831 × 1/4
Örnek: Kısmi dava olarak 20.000 TL üzerinden açılan bir işçilik alacağı davasında, bilirkişi raporundan sonra talep 320.000 TL’ye çıkarılmak isteniyor. Artırılan miktar 300.000 TL’dir. Islah harcı 300.000 × 0,06831 / 4 = 5.123,25 TL olarak hesaplanır. Bu tutar yatırılmadıkça ıslah dilekçesi üzerine işlem yapılmaz.
Dava sonunda hüküm verildiğinde, kabul edilen toplam miktar üzerinden binde 68,31 oranında karar ve ilam harcı hesaplanır; peşin yatırılan ve ıslahta tamamlanan harçlar bu tutardan mahsup edilir. Kalan kısım, davada haksız çıkan taraftan tahsil edilir.
Islah ile Kısmi Davada Talep Artırımı Arasındaki Fark
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesinde düzenlenen belirsiz alacak davası, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. Aynı Kanun’la HMK’nın 109. maddesine eklenen dördüncü fıkra uyarınca, alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği kısmi davalarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın, tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Talep artırımı ıslahtan ayrı bir kurumdur ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir. Talep artırımı hâlinde de artırılan miktar üzerinden harç tamamlanmalıdır.
Yeni düzenlemenin en önemli sonucu zamanaşımı bakımındandır: HMK m. 109/4 uyarınca kısmi davada talep artırımı yapıldığında, zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Buna karşılık talep artırımı yerine ıslah yoluyla yapılan artırımlarda zamanaşımı, ıslah tarihine göre değerlendirilir; bu durumda ıslah tarihinde zamanaşımına uğramış alacak kalemleri bakımından karşı taraf zamanaşımı def’i ileri sürebilir. Talep artırımı hakkı yalnızca bir kez kullanılabildiğinden, bilirkişi raporuna itirazlar sonuçlanıp alacağın miktarı netleşmeden kullanılmaması önerilir. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları ise geçiş hükmü uyarınca eski 107. madde hükümlerine tabi olarak görülmeye devam eder.
Islah Harcının Süresinde Yatırılmaması
Harçlar Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca yargı harçları ödenmedikçe müteakip işlemler yapılamaz. Mahkeme, ıslah harcının yatırılması için kesin süre verir; bu süre içinde harç yatırılmazsa ıslah yapılmamış sayılır ve dava ıslahtan önceki talep üzerinden sonuçlandırılır. Bu nedenle ıslah dilekçesiyle birlikte harcın yatırılması önerilir.
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Islah hakkı her taraf için bir defa kullanılabilir; bu nedenle ıslahın kapsamı dikkatle belirlenmelidir.
Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir. Yargıtay tarafından bozulan kararlarda bozmadan sonra ıslah yapılması kural olarak mümkün değildir.
Adli yardımdan yararlanan taraf, ıslah harcını da ödemekten geçici olarak muaftır.
Islah ile birlikte faiz başlangıç tarihi ve faiz türü de açıkça belirtilmelidir.
Harçlar Kanunu’ndaki maktu harç tutarları her yıl güncellenir; nispi oran ise kanunda belirlenmiştir.
Tamamen Islah ve Islahın Masrafları
Islah kısmen yapılabileceği gibi tamamen de yapılabilir. Tamamen ıslahta taraf, davayı baştan itibaren yeniden düzenleyen bir dilekçe sunar ve ıslah edilen işlemler yapılmamış sayılır. Bu durumda mahkeme, ıslah eden tarafa yeni dava dilekçesi vermesi için bir haftalık kesin süre verir. Süresinde dilekçe verilmezse dava, ıslahtan önceki hâline göre görülmeye devam eder.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 178. maddesi uyarınca ıslah eden taraf, ıslah sebebiyle geçersiz hâle gelen işlemler için yapılan yargılama giderlerini ve karşı tarafın ıslah nedeniyle uğradığı veya uğrayabileceği zararları karşılamakla yükümlüdür. Mahkeme, bu giderlerin ıslah eden tarafça bir hafta içinde teminat olarak yatırılmasına karar verebilir; teminat süresinde yatırılmazsa ıslah yapılmamış sayılır. Talep artırımına yönelik kısmi ıslahlarda ise uygulamada genellikle yalnızca ıslah harcının yatırılması gündeme gelir.
İşçilik Davalarında Islah Uygulaması
İşçilik alacağı davaları, ıslahın en sık başvurulduğu dava türleri arasındadır. İşçi, kıdem, ihbar, fazla mesai ve yıllık izin gibi kalemleri dava açılırken kısmi olarak talep eder; bilirkişi raporunda hesaplanan gerçek tutarlar ortaya çıktıktan sonra talebini ıslahla artırır. Kısmi davada ıslah tarihinde zamanaşımına uğramış alacak kalemleri bakımından işveren zamanaşımı def’i ileri sürebileceğinden, özellikle uzun süre önce doğmuş alacaklarda kısmi dava açılıp HMK m. 109/4 uyarınca talep artırımı yoluna gidilmesi önerilir. Bu yolla artırılan kısım bakımından da zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Islah dilekçesinde her alacak kalemi için artırılan miktarın ayrı ayrı gösterilmesi, hükmün kurulması aşamasında karışıklığı önler.
Sıkça Sorulan Sorular
Islahla artırılan alacağa hangi tarihten faiz işler?
Islahla artırılan kısım için faiz, kural olarak ıslah tarihinden itibaren işletilir. Daha önce temerrüt oluşmuşsa temerrüt tarihinden faiz talep edilmesi mümkündür.
Islah dilekçesi ne zamana kadar verilebilir?
Islah, tahkikatın sona ermesine kadar, yani sözlü yargılama aşamasına geçilmeden önce yapılabilir. Uygulamada en sık bilirkişi raporunun alınmasından sonra ve tahkikatın kapanmasından önce başvurulur.
Islah harcı ne kadar?
Konusu para olan davalarda ıslah harcı, artırılan miktarın binde 68,31’inin dörtte biri olarak peşin alınır. Örneğin 100.000 TL’lik artırım için yaklaşık 1.707,75 TL ıslah harcı yatırılır.
Islah harcı yatırılmazsa ne olur?
Mahkemenin verdiği kesin süre içinde harç yatırılmazsa ıslah yapılmamış sayılır ve dava ıslah öncesi talep miktarı üzerinden karara bağlanır.
Islah ile zamanaşımı kesilir mi?
Islahla artırılan kısım için zamanaşımı, ıslah tarihine göre değerlendirilir. Buna karşılık kısmi davada HMK m. 109/4 uyarınca yapılan talep artırımında zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.
Belirsiz alacak davası hâlâ açılabilir mi?
Hayır. HMK’nın 107. maddesi, 7589 sayılı Kanun ile 31 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra alacağın miktarının tam olarak bilinmediği durumlarda kısmi dava açılarak HMK m. 109/4’teki talep artırımı imkânından yararlanılabilir. Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davaları ise eski hükümlere göre görülmeye devam eder.
Islah harcı hesaplama aracının sonuçları bilgilendirme amaçlıdır. Islah, kısmi davada talep artırımı ve zamanaşımı değerlendirmesi gerektiren dosyalarda dava avukatından destek alınması önerilir.
İlgili araç: Dava Harcı Hesaplama Aracı. Hesaplama Araçları sayfamızdan diğer araçlara ulaşabilirsiniz.