Uluslararası Sağlık Turizmi Mevzuatı Ve Yetkilendirme Sistemi

Türkiye’de uluslararası sağlık turizmi faaliyetleri, Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turist Sağlığı Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Söz konusu mevzuat ile uluslararası hastalar tarafından alınacak sağlık hizmetlerinin nitelik, standart ve denetim esasları normatif bir esasa bağlanmış olup; yetkilendirme yetkisi doğrudan Sağlık Bakanlığı’na tanınmıştır.

Söz konusu yönetmelik 5510 sayılı kanun ve milletlerarası ikili mütekabiliyet anlaşmaları kapsamına girmemekle birlikte yurt dışından sağlık hizmeti almak amacıyla ülkemize gelenler ile turist olarak ülkemizde bulunduğu süre boyunca sağlık hizmetinden yararlanan kişiler ve bunu hizmeti sunan tüzel kişileri ilgilendirmektedir.

Sağlık Turizmi Faaliyetlerinde Yetki Belgesi Zorunluluğu

Sağlık hizmeti sunmakta olan tesis ve aracı kuruluşların sağlık turizmi alanında faaliyet gösterebilmeleri için yetki belgesi alması zorunlu tutulmuştur.

İşbu yetki belgesi sağlık tesisleri için bakanlık, aracı kuruluşlar için ise Uluslararası Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi tarafından düzenlenmektedir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Sahibi Sağlık Tesisleri Ve Aracı Kuruluşların Yükümlülükleri

Uluslararası sağlık turizmi alanında faaliyette bulunmak isteyen tüzel kişilerin ikinci bir aracı kuruluş veya şube açmak istemeleri halinde, her bir şube yahut kuruluş için ayrı bir yetki belgesi alınması zorunludur. Yetkilendirilmeyen şube veya kuruluşlar bünyesinde sağlık turizmi faaliyetlerinin yürütülmesi hukuken imkânsızdır.

Anılan Yönetmelik’in 6. maddesi uyarınca, sağlık tesislerinin mevzuata uygun şekilde faaliyet göstermeleri adına birtakım hizmet standartları getirilmiştir. Bu doğrultuda; hastane, tıp merkezi, tıbbi laboratuvar ve diyaliz merkezlerinin Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü (TÜSKA) tarafından akredite edilmiş olmaları şarttır. Bu sayılanların dışında kalan sağlık tesisleri bakımından ise Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenen sertifikanın alınması zorunlu kılınmıştır.

Sağlık tesisleri, Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik kapsamında uzaktan sağlık hizmeti sunabilmektedir. Ancak bu hususun, Bakanlıkça oluşturulan HealthTürkiye portalı üzerinden ilan edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte sağlık tesislerinin, aracı kuruluşlarca yürütülmesi gereken faaliyetler kapsamında yetki belgesi bulunmayan kişi veya kuruluşlardan hizmet alması yasaklanmıştır.

Sağlık tesisleri bünyesinde; kabul, kayıt, teşhis, tedavi ve faturalandırma gibi süreçleri yürütmek üzere bir “Uluslararası Sağlık Turizmi Birimi” oluşturulması esastır. Bu birimde görev alacak personelden en az birinin belgelendirilmiş yabancı dil yeterliliğine sahip olması ve personel bilgilerinin Entegre Kurumsal İşlem Platformu (EKİP) üzerinden il/ilçe sağlık müdürlüğüne bildirilmesi zorunludur.

Sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar, Bakanlıkça talep edilen bilgi ve belgeleri sunmakla ve Bakanlık kayıt tescil sistemine kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi kullanmakla yükümlüdür. Ayrıca sağlık tesislerinin, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen sağlık turizmi fiyat tarifesindeki usul ve esaslara uymaları yasal bir zorunluluktur.

Aracı kuruluşlar yönünden ise konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerinin 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu uyarınca yetkili seyahat acenteleri vasıtasıyla yürütülmesi gerekmektedir. Aracı kuruluşun bizzat yetkili seyahat acentesi niteliğini haiz olması halinde bu hizmetler kendisi tarafından da yürütülebilecektir.

Bunun yanı sıra aracı kuruluşların, gelen çağrıları karşılamak amacıyla en az iki yabancı dilde ve 7/24 esasına göre hizmet verebilecek teknik altyapıyı kurması veya bu nitelikte bir çağrı merkezinden hizmet alımı sözleşmesi yapması şarttır. Bu hizmetlerde görevlendirilen personelin aynı anda ikiden fazla aracı kuruluşta çalışması mevzuat gereği engellenmiştir.

Yönetmelik’te düzenlenen bir diğer kritik husus ise sorumluluk rejimine ilişkindir. Sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar, ülkemizde bulundukları süre zarfında uluslararası sağlık turistlerine sunulan hizmetin türüne bağlı olarak doğan sorumluluğu taşımakta olup, sunulan sağlık hizmeti sonrasında ortaya çıkabilecek tıbbi kötü uygulamalar da bu sorumluluk kapsamında değerlendirilmektedir.

Son olarak, sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar için yabancı dil seçeneği sunan kurumsal bir internet sitesinin oluşturulması zorunludur. İnternet sitesinde yer alan unvan ve bilgilerin yetki belgesiyle uyumlu olması, ayrıca Yönetmelik kapsamında alınan akreditasyon belgesi veya sertifikaların sitede yayımlanması kanuni bir yükümlülüktür.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Denetimleri Ve Bakanlık İncelemeleri

Uluslararası sağlık turizmi kapsamındaki faaliyetler, Sağlık Bakanlığı ve bağlı İl Sağlık Müdürlükleri tarafından periyodik veya şikâyet/ihbar üzerine re’sen denetlenmektedir. Yapılan incelemelerde tesis veya aracı kuruluşların yetki belgesi şartlarını koruyup korumadıkları, kayıt ve veri aktarım yükümlülüklerine uyup uymadıkları ve hizmet kalitesi standartları mevzuat hükümleri doğrultusunda kontrol edilmektedir.

Sağlık Turizmi Mevzuatına Aykırılık Halinde Uygulanabilecek Yaptırımlar

Yönetmelik hükümlerine, hizmet standartlarına veya yetkilendirme esaslarına aykırılık tespit edilmesi durumunda idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Aykırılığın niteliğine göre mevzuatta öngörülen sürelerde eksikliklerin giderilmesi hususunda uyarılarda bulunulmakta; aykırılığın tekrarı veya giderilmemesi halinde ise yetki belgesinin askıya alınması veya tamamen iptali yaptırımlarına başvurulmaktadır. Ruhsatsız veya yetkisiz şekilde faaliyette bulunduğu saptanan kurum ve aracı kuruluşlar hakkında ise idari para cezaları uygulanmakta ve faaliyetleri durdurulmaktadır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesinin Askıya Alınması

Sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar çeşitli performans değerlendirme kriterlerine tabi tutulmaktadır. Bu kriterlere uyulmasının takibini kolaylaştırmak amacıyla yılda bir defa Uluslararası Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi tarafından ilgililer denetlenmektedir.

Buradaki kriterleri kısmen ya da tamamen yetersiz olarak değerlendirilen kurum üç ay içinde kontrol değerlendirilmesine tabi tutulmaktadır. Bu kontrol değerlendirilmesi sonucunda kriterlere uygunluk tam olarak sağlanamadığı takdir kısmen yeterlilik halinde yetki belgesi 3 ay, tamamen yetersizlik durumunda ise yetki belgesi altı ay askıya alınmaktadır.

İşbu durum ilgili Portal üzerinden ilgililere bildirilir. Bu durumda bahse konu üç ve altı aylık süreçler içerisinde sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar düzeltici ve iyileştirici adımlar atmalıdır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesinin Askıya Alınma Nedenleri

Uluslararası sağlık turizmi yetki belgesine sahip olan sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar 5 ana parametreden oluşan değerlendirmeye tabidir.

Hasta Memnuniyeti

Hasta Taleplerine Cevap Verme Süresi

• Yeterli: Yanıt verme oranı %90 ve üzeri

• Kısmen Yeterli: Yanıt verme oranı %80 – %90 arası

• Yetersiz: Yanıt verme oranı %80’in altı

Randevu Bekleme Süresi

• Yeterli: 1 aydan az bekleyen hasta oranı %90 ve üzeri

• Kısmen Yeterli: 1 aydan az bekleyen hasta oranı %80 – %90 arası

• Yetersiz: 1 aydan az bekleyen hasta oranı %80’in altı

Hasta Şikayetleri

• Yeterli: Şikayet oranı %3’ün altında

• Kısmen Yeterli: Şikayet oranı %3 ile %5 arası

• Yetersiz: Şikayet oranı %5’in üzerinde

Ciro Hedefleri ve Finansal Performans

• Yeterli: Bir önceki yılın cirosunun en az %20 fazlası elde edilmişse

• Kısmen Yeterli: Bir önceki yılın cirosunun %1 ile %20 fazlası elde edilmişse

• Yetersiz: Bir önceki yılın cirosuna eşit veya daha az ciro elde edilmişse

Genel Performans Yeterlilik Durumunun Belirlenmesi

Tüm parametrelerin değerlendirilmesi sonucunda kuruluşun nihai yeterlilik statüsü şu şekilde hesaplanır:

5 Ana Parametre Değerlendirmesi
       │
       ├──► YETERLİ        : En az 3 parametre "Yeterli" + 0 parametre "Yetersiz"
       │
       ├──► KISMEN YETERLİ : En az 2 parametre "Yeterli" + 0 parametre "Yetersiz"
       │
       └──► YETERSIZ       : En az 1 parametre "Yetersiz"

1. Yeterli: Kriterlerin en az 3’ü yeterli olmalı ve hiç yetersiz kriter bulunmamalıdır.

2. Kısmen Yeterli: Kriterlerin en az 2’si yeterli olmalı ve hiç yetersiz kriter bulunmamalıdır.

3. Yetersiz: Kriterlerden en az 1 tanesi yetersiz ise genel durum yetersiz kabul edilir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesinin İptali

Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik uyarınca yetki belgesi iptali, yetkilendirilmiş sağlık tesisleri veya aracı kuruluşların mevzuatta öngörülen yükümlülükleri ihlal etmesi halinde uygulanan en ağır idari yaptırımdır.

Yetki belgesi iptal edilen kurum veya kuruluşların uluslararası sağlık turizmi kapsamındaki faaliyetlerine derhal son verilmekte ve durum Sağlık Bakanlığı tarafından Ticaret Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirilmektedir. Ayrıca yetki belgesi iptal edilen kuruluşlara bir yıl süreyle yeni yetki belgesi düzenlenmemektedir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesinin İptal Nedenleri

Yetki belgesinin iptalini gerektiren başlıca durumlar mevzuatta açıkça düzenlenmiştir. Yapılan performans değerlendirmeleri neticesinde yetersiz görülen veya yetki belgesi askıya alındıktan sonra yapılan kontrol değerlendirmelerinde gerekli şartları sağlayamayan kurumların belgeleri iptal edilmektedir.

Bunun yanı sıra tutulan kayıt ve verilerin uygunsuz olduğunun tespiti üzerine verilen altı aylık askı süresinin ardından aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması, son bir yıl boyunca sağlık turizmi alanında hiç faaliyet gösterilmemesi ve yeni yönetmelikle getirilen uyum şartlarının öngörülen altı aylık sürede yerine getirilmemesi yetki belgesinin iptal nedenleri arasında yer almaktadır.

Sağlık Tesisi Ve Aracı Kuruluşlar Açısından Yetki Belgesi İptali

Yetki belgesinin iptali usulü ve yetkili makam, ilgili kuruluşun niteliğine göre farklılık göstermektedir. Sağlık tesisleri bakımından iptal işlemi doğrudan Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülürken; aracı kuruluşların yetki belgesi iptali USHAŞ (Uluslararası Sağlık Hizmetleri A.Ş.) tarafından gerçekleştirilmektedir. Her iki yapı için de iptal kararı sonrasında uluslararası hastalara yönelik tanıtım, aracılık, kabul ve tedavi süreçlerinin yürütülmesi hukuken imkânsız hale gelmektedir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Askıya Alındığında Faaliyetlerin Durumu

Yetki belgesinin askıya alınması halinde, ilgili sağlık tesisi veya aracı kuruluşun uluslararası sağlık turizmi kapsamındaki faaliyetleri askı süresince hukuken durdurulmaktadır.

Bu süreçte yeni uluslararası sağlık turistlerinin kabul edilmesi, aracılık veya tanıtım faaliyetlerinin yürütülmesi imkânsız hale gelmektedir. Belgenin askıya alınmasına yol açan acil durum, kayıt uygunsuzluğu veya performans yetersizliği gibi gerekçeler ortadan kaldırılıp gerekli denetimler tamamlanıncaya kadar herhangi bir yetkili işlem tesis edilememektedir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptal Edildiğinde Faaliyetlerin Durumu

Yetki belgesinin iptali kararıyla birlikte kurum veya kuruluşun uluslararası sağlık turizmi yapma yetkisi tamamen sona ermektedir. İ

ptal kararı sonrasında yürütülen tüm sağlık turizmi ve aracılık faaliyetleri yetkisiz kabul edilerek cezai ve idari yaptırımlara konu edilmektedir. Ayrıca iptal işlemi, Sağlık Bakanlığı tarafından Ticaret Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirilmekte; ilgili kuruluş adına bir yıl süreyle yeni bir yetki belgesi düzenlenmemektedir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Askıya Alma Ve İptal Kararının Tebliği

Sağlık Bakanlığı veya USHAŞ tarafından tesis edilen askıya alma ve iptal kararları, genel hükümler uyarınca ilgili sağlık tesisine veya aracı kuruluşa resmi tebligat usulleriyle bildirilmektedir.

Tebliğ ile birlikte idari işlem hukuki sonuçlarını doğurmakta ve kararda belirtilen süreler başlamaktadır. İlgili taraf, tebliğ edilen idari işleme karşı idari itiraz yollarını işletebileceği gibi kararın iptali amacıyla idari yargıda dava açma hakkına da sahip bulunmaktadır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Askıya Alma Kararına İtiraz

Sağlık Bakanlığı veya USHAŞ tarafından tesis edilen yetki belgesinin askıya alınması işlemi, vesayet denetimi ve idari gözetim yetkisi kapsamında yürütülen geçici bir idari tedbirdir.

İşlemin tebliğinden itibaren 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca kararı tesis eden veya bir üst makama idari itiraz başvurusu yapılabilmektedir. İtiraz dilekçesinde askıya alma gerekçelerinin maddi ve hukuki gerekçelerden yoksun olduğu, eksikliklerin giderildiği veya acil/telafisi güç durumun mevcut olmadığı somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptal Kararına İtiraz

Yetki belgesinin iptali kararı, ilgili kurum veya kuruluşun kazanılmış hak ve ekonomik faaliyetlerini doğrudan sonlandıran kesin ve yürütülmesi zorunlu bir nihai idari işlemdir.

İptal kararına karşı da idari yargı yoluna başvurulmadan önce idari itiraz hakkı işletilebilmektedir. Yapılacak başvuruda, mevzuatta öngörülen uyarma veya askıya alma gibi dereceli yaptırım usullerine uyulup uyulmadığı, ölçülülük ve takdir yetkisinin sınırlarının aşılıp aşılmadığı hususları detaylıca hukuki denetime tabi tutulmalıdır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptaline Karşı İptal Davası

Yetki belgesinin iptali kararına karşı, kararın tebliğ edilmesini (veya idari itiraz yapılmışsa itirazın reddini) takip eden 60 günlük genel dava açma süresi içinde İdare Mahkemelerinde iptal davası açılması gerekmektedir.

İptal işleminin uygulanması ile kuruluşun faaliyetleri duracağından ve telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacağından, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilmelidir. Dava sürecinde işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden hukuka aykırılığı ileri sürülerek iptali ve yoksun kalınan hakların iadesi hedeflenmektedir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Davasında Yürütmenin Durdurulması Talebi

Yetki belgesinin iptali veya askıya alınması işlemlerine karşı açılan davalarda yürütmenin durdurulması talebi hayati önem taşımaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu‘nun 27. maddesi uyarınca, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda mahkemece yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.

Ticari faaliyetlerin durması ve telafisi imkânsız ekonomik kayıpların önüne geçilebilmesi amacıyla dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istemi gerekçelendirilerek öncelikle karara bağlanmalıdır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Davasında Görevli Ve Yetkili İdare Mahkemesi

Uluslararası sağlık turizmi yetki belgesinin askıya alınması veya iptal edilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkemeler İdare Mahkemeleridir.

Yetkili idare mahkemesi ise 2577 sayılı Kanun’un genel yetki kuralları çerçevesinde, dava konusu idari işlemi tesis eden kamu kurum veya kuruluşunun bulunduğu yer mahkemesidir.

Kararın Sağlık Bakanlığı veya merkez teşkilat birimlerince tesis edildiği durumlarda Ankara İdare Mahkemeleri; İl Sağlık Müdürlükleri tarafından tesis edilen işlemlerde ise ilgili ilin İdare Mahkemesi yetkilidir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptal Davasında Dava Açma Süresi

Yetki belgesi iptal kararlarına karşı iptal davası açma süresi, kararın veya idari itirazın reddi cevabının tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren başlayan 60 gündür.

İdari Yargılama Usulü Kanunu‘nun 11. maddesi kapsamında idareye yapılan itirazlar işlemeye başlayan dava açma süresini durdurur; idarenin ret cevabı veya 30 gün içinde cevap vermeyerek istemi zımnen reddetmesi üzerine kalan süre işlemeye devam eder.

Hak kaybına uğranılmaması adına davanın hak düşürücü nitelikteki bu 60 günlük süre içerisinde açılması zorunludur.

Yetki Belgesi Askıya Alma Ve İptal İşlemlerinde Ölçülülük Ve Hukuka Uygunluk Denetimi

İdarenin yetki belgesini askıya alma veya iptal etme yetkisi sınırsız olmayıp, Anayasa ile güvence altına alınan ölçülülük ilkesine ve hukuka uygunluk denetimine tabidir.

İdari yaptırım uygulanırken tespit edilen aykırılığın ağırlığı ile uygulanan tedbir arasında orantı bulunması; daha hafif tedbirlerle amacın gerçekleşmesi mümkünken doğrudan ağır yaptırımlara başvurulmaması esastır.

Eksikliklerin Giderilmesi Sonrasında Sağlık Turizmi Faaliyetlerine Yeniden Başlanması

Yetki belgesi geçici olarak askıya alınan sağlık tesisi veya aracı kuruluşlar, askıya alma kararına gerekçe gösterilen eksiklik veya mevzuata aykırılıkları süresi içerisinde tam olarak gidermekle yükümlüdür.

Eksikliklerin tamamlandığının ilgili kuruma (Sağlık Bakanlığı, İl Sağlık Müdürlüğü veya USHAŞ) yazılı olarak bildirilmesini müteakip re’sen veya talep üzerine kontrol değerlendirmesi/incelemesi gerçekleştirilir.

Yapılan denetim sonucunda mevzuata uygunluğun tespiti halinde askıya alma tedbiri kaldırılır ve faaliyetlere kaldığı yerden devam edilir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesinin Yeniden Alınması Ve Yeni Başvuru Süreci

Yetki belgesi kesin olarak iptal edilen kurum veya kuruluşların hemen yeni bir yetki belgesi alması mevzuat gereği mümkün değildir.

İptal kararının ardından, ilgili mevzuat uyarınca bir yıllık hak düşürücü bekleme süresinin dolması şarttır. Bu bir yıllık sürenin tamamlanmasından sonra sağlık tesisi veya aracı kuruluş, ilk başvuru usullerine tabi olarak güncel mevzuat standartlarına uygun evrak ve bilgi sistemleri (EKİP veya USHAŞ) üzerinden yeniden yetki belgesi başvurusunda bulunabilmektedir.

Yetki Belgesi İptali Nedeniyle Uğranılan Zararların Tazmini

Hukuka aykırı bir yetki belgesi iptal işlemi neticesinde ticari faaliyeti sekteye uğrayan sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar, idarenin hizmet kusuru esasına dayanarak tam yargı davası açma hakkına sahiptir.

Anayasa’nın 125. maddesi gereğince idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. İşlemin idari yargı merciince iptal edilmesi üzerine, haksız kapatma veya askıya alma süresince mahrum kalınan kâr, ifa edilen sözleşmelerden doğan cezai şartlar ve kaçırılan ticari fırsatlardan kaynaklanan maddi zararlar ile kurumun ticari itibarının zedelenmesinden doğan manevi zararların tazmini talep edilebilmektedir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Uyuşmazlıklarında Danıştay Ve İdare Mahkemesi Kararları

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/1085, K. 2024/2333, T. 16.10.2024

Türk Tabipleri Birliği (TTB) tarafından Sağlık Bakanlığına karşı açılan davada verilen bu temyiz kararında, İDDK, Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik’in iptali istemini reddeden Danıştay 10. Dairesi kararını onamıştır. Kararda Kurul; 6023 sayılı Kanun’daki aracılık/simsarlık yasağının yurt içine yönelik olduğunu, yurt dışından gelen geçici sağlık turistlerini kapsayan bu Yönetmelik’teki aracı kuruluş düzenlemelerinin mevzuata aykırı düşmediğini ve reklam sınırları içinde sadece yurt dışına dönük bilgilendirici tanıtıma izin verildiğini vurgulamıştır.

Sağlık tesisleri ile aracı kuruluşlara yetki belgesi ve uluslararası sağlık turizmi birimi kurma zorunluluğu getirilmesi ise hizmet standardı, denetim ve kamu yararı ilkeleri çerçevesinde ölçülü bulunmuştur. Kararın büyük kısmı oybirliğiyle alınmış olmakla birlikte; kişisel sağlık verilerinin merkezi sisteme aktarılmasını öngören 5/6. madde yönünden karşı oy kullanan üyeler, Anayasa’nın 20. maddesindeki kişisel verilerin korunması güvencesi ile KVKK uyarınca Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun bağlayıcı görüşünün alınmamış olmasını gerekçe göstererek bu madde yönünden karara katılmamışlardır.

Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/1134 E. , 2022/1416 K.

Davacı poliklinik tarafından, Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik’in uluslararası sağlık turizminde yetki belgesi alınmasını zorunlu kılan, aracı kuruluşları A grubu seyahat acenteleri ile sınırlandıran, sağlık tesis bünyesinde birim kurulması ile yabancı dil bilen sorumlu hekim ve personel istihdamı gibi şartlar getiren hükümleri ile bu doğrultuda tesis edilen İl Sağlık Müdürlüğü işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptali istenilmiştir.

Danıştay 10. Dairesi; öncelikle usul yönünden idarenin itirazlarını reddederek İl Sağlık Müdürlüğünün eksiklerin tamamlanması yönündeki yazısının kesin ve icrai bir uygulama işlemi niteliğinde olduğuna ve davanın süresinde açıldığına karar vermiştir. Esas yönünden yapılan incelemede ise Sağlık Bakanlığının Anayasa’nın 56. maddesi ile 3359 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca sağlık hizmetlerinin standartlarını belirleme, planlama ve denetleme yetkisinin bulunduğunu vurgulamıştır. Daire; uluslararası sağlık turizminde hizmet kalitesini ve standartları artırmak, denetlenebilirliği sağlamak, ülkede sunulan sağlık hizmetlerinin güvenilirliğini korumak ve kamu yararını temin etmek amacıyla getirilen yetki belgesi, birim kurma ve yabancı dil şartı gibi düzenlemelerin idarenin takdir yetkisi ile üst hukuk normlarına uygun olduğuna hükmederek davanın reddine karar vermiştir.

Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/7061 E., 2022/1418 K.

Türk Dişhekimleri Birliği tarafından; dava konusu Yönetmelik ile yetki aşımı yapıldığı, aracı kuruluşlara imkan tanınarak hekimlikte aracılık/simsarlık yasağının ihlal edildiği, diş hekimliği muayenehane ve polikliniklerinde hekim/yabancı dil bilen personel istihdamı kısıtlı olduğundan bu tesislerin sağlık turizminden dışlandığı, kişisel sağlık verilerinin sınırsızca Bakanlığa aktarıldığı, fiyat tarifesi belirleme yetkisinin Birlik yerine Bakanlığa verilmesinin hukuka aykırı olduğu ve yurt dışına yönelik reklam serbestisinin haksız rekabet yarattığı iddialarıyla Yönetmelik’in tamamının ve ilgili maddelerinin iptali istenilmiştir.

Danıştay 10. Dairesi; Sağlık Bakanlığının Anayasa’nın 56 ve 124. maddeleri ile 3359 ve 663 sayılı mevzuat uyarınca sağlık hizmetlerini düzenleme, planlama ve standart koyma konusunda asli yetkisinin bulunduğunu belirterek düzenlemenin yetki yönünden hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Daire; aracı kuruluşların sağlık tesisinin idari ve organizasyonel hizmetlerine destek sağladığını, bunun mesleki aracılık sayılamayacağını; sağlık turizminde kalite, denetim ve hasta güvenliği için yetki belgesi, birim kurma ve yabancı dil şartı aranmasının hizmet gereklerine uygun olduğunu; fiyat tarifelerinin ve hasta haklarını zedelemeden yurt dışına yönelik kısıtlı tanıtım yapılabilmesinin idarenin takdirinde bulunduğunu vurgulamıştır. Sonuç olarak, düzenleyici işlemlerde kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/7111 E., 2022/1417 K.

Davacı Birlik tarafından; Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik ile yetki aşımı yapıldığı, hekimlerin meslek icra yetkilerinin kısıtlandığı, A grubu seyahat acentelerine “aracı kuruluş” sıfatıyla imkan tanınarak hekimlikte aracılık/simsarlık yasağının ihlal edildiği, yetki belgesi şartı ve yabancı dil bilen personel zorunluluğu nedeniyle küçük sağlık tesisleri ile yetki belgesiz hekimlerin sistem dışına itildiği, kişisel sağlık verilerinin sınırlandırılmaksızın Sağlık Bakanlığına aktarılmasının hukuka aykırı olduğu, fiyat tarifelerinin Bakanlıkça belirlenmesinin meslek örgütlerinin yetkisini gasp ettiği ve yurt dışı tanıtım izinlerinin haksız rekabet yarattığı iddialarıyla Yönetmelik’in tamamının ve ilgili düzenlemelerinin iptali istenilmiştir.

Danıştay 10. Dairesi; Sağlık Bakanlığının Anayasa’nın 56 ve 124. maddeleri ile 3359 ve 663 sayılı mevzuat uyarınca sağlık hizmetlerini düzenleme, planlama ve standart koyma konusunda asli yetkisinin bulunduğunu belirterek düzenlemenin yetki yönünden hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Daire; aracı kuruluşların organizasyonel ve lojistik (konaklama, ulaşım, transfer) destek sağladığını, bunun mesleki simsarlık olarak değerlendirilemeyeceğini; sağlık turizminde hizmet kalitesi, denetim ve hasta güvenliği amaçlarıyla yetki belgesi alma, birim kurma ve yabancı dil şartı getirilmesinin hizmet gereklerine uygun düştüğünü; fiyat tarifelerini belirleme yetkisinin Bakanlığa ait olduğunu ve kamu yararı doğrultusunda yurt dışına yönelik sınırlı tanıtım yapılabileceğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, dava konusu düzenleyici işlemlerde kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptal Ve Askıya Alma Süreçlerinde Hukuki Danışmanlık Ve Avukatlık Hizmeti

Sağlık turizmi mevzuatı; idare hukuku, sağlık hukuku ve uluslararası ticaret hukukunun kesişim noktasında yer alan, katı süre ve usul kurallarına tabi teknik bir alandır. İdari denetim süreçlerinden başlayarak, eksiklik tespitlerine karşı savunma hazırlanması, idari itirazların yapılması ve İdare Mahkemelerinde yürütmenin durdurulması istemli iptal ile tam yargı davalarının takibi uzmanlık gerektirmektedir.

İdari yaptırımların ticari varlığı sonlandırma riski taşıması sebebiyle, dava açma sürelerinin (60 gün) ve yürütmenin durdurulması şartlarının doğru yönetilmesi sürecin telafisi imkânsız zararlarla sonuçlanmaması adına önem arz etmektedir.

İdare Hukuku hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Hangi Durumlarda Askıya Alınabilir?

Sağlık turistinin tedavisini olumsuz etkileyen veya sağlığını riske atan acil ve telafisi güç durumların tespiti halinde yetki belgesi derhal askıya alınmaktadır.

Ayrıca kayıtların uygunsuz tutulması durumunda belge altı ay süreyle askıya alınmakta; yılda en az bir kez yapılan performans değerlendirmelerinde “kısmen yeterli” veya “yetersiz” görülen kuruluşlara verilen üç aylık düzeltme süreleri sonunda yapılan denetimlerde yeterliliğin sağlanamaması halinde de üç ila altı ay arasında askıya alma tedbiri uygulanmaktadır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Hangi Durumlarda İptal Edilebilir?

Performans değerlendirmesi neticesinde yetki belgesi askıya alınan kuruluşların, askı süresi sonunda yapılan ikinci kontrol değerlendirmesinde de yeterliliği sağlayamaması durumunda belge iptal edilir.

Bunun yanı sıra kayıt uygunsuzluğu sebebiyle verilen altı aylık askı cezasının ardından aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması, son bir yıl boyunca sağlık turizmi alanında hiç faaliyet gösterilmemesi ve yeni mevzuat hükümlerine öngörülen altı aylık sürede uyum sağlanmaması hallerinde yetki belgesinin iptaline karar verilmektedir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Askıya Alındığında Faaliyete Devam Edilebilir Mi?

Hayır, yetki belgesi askıya alınan sağlık tesisi veya aracı kuruluşların uluslararası sağlık turizmi kapsamındaki faaliyetleri askı süresince hukuken durmaktadır.

Bu süre zarfında yeni uluslararası sağlık turistinin kabul edilmesi, hizmet verilmesi veya aracılık ve tanıtım faaliyetlerinde bulunulması yasaktır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptal Edildiğinde Yeniden Başvuru Yapılabilir Mi?

Yetki belgesi iptal edilen kurum veya kuruluşlar için mevzuat gereğince bir yıl süreyle yeni yetki belgesi düzenlenmemektedir.

İptal kararının ardından bir yıllık hak düşürücü bekleme süresinin dolmasını müteakip, güncel şartlar sağlanarak ilk başvuru usulleri çerçevesinde yeniden başvuru yapılması mümkündür.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesinin Askıya Alınmasına İtiraz Edilebilir Mi?

Evet, geçici nitelikteki idari bir tedbir olan askıya alma kararına karşı, kararın tebliğ edilmesinden itibaren 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca kararı tesis eden makama veya bir üst makama idari itirazda bulunulabilir.

İtirazda, askıya alma gerekçelerinin gerçeği yansıtmadığı veya eksikliklerin giderildiği somut delillerle sunulmalıdır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptal Kararına İtiraz Edilebilir Mi?

Evet, kesin ve nihai bir idari işlem niteliğindeki yetki belgesi iptal kararına karşı da dava açma süresi içinde idareye itiraz başvurusu yapılabilmektedir.

İdareye yapılan itiraz başvurusu, işlemeye başlayan 60 günlük idari dava açma süresini durdurmaktadır.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptaline Karşı Dava Açılabilir Mi?

Evet, yetki belgesinin iptali kararı doğrudan menfaat ihlali doğuran nihai bir idari işlem olduğundan, söz konusu karara karşı Anayasa’nın 125. maddesi ve İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri uyarınca iptal davası açılabilir.

Yetki Belgesi İptaline Karşı Hangi Mahkemede Dava Açılması Gerekir?

Açılacak iptal davalarında görevli mahkemeler İdare Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer mahkemesidir.

İşlemin Sağlık Bakanlığı veya USHAŞ merkez teşkilatı tarafından tesis edilmesi halinde Ankara İdare Mahkemeleri; İl Sağlık Müdürlüklerince tesis edilmesi halinde ise ilgili ilin İdare Mahkemesi yetkilidir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptal Kararına Karşı Yürütmenin Durdurulması İstenebilir Mi?

Evet, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

İptal işleminin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğacak olması ve işlemin açıkça hukuka aykırı bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde mahkemece yürütmenin durdurulmasına karar verilir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptaline Karşı Dava Hangi Süre İçerisinde Açılmalıdır?

İptal davası, kararın veya idari itirazın reddine ilişkin cevabın tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren başlayan 60 günlük genel hak düşürücü dava açma süresi içerisinde açılmalıdır.

Yetki Belgesi İptal Edilmeden Önce Eksikliklerin Giderilmesi İçin Süre Verilmesi Gerekir Mi?

İdari yaptırımlarda ölçülülük ve derecelilik ilkeleri esastır. Mevzuatta, performans yetersizliği veya kayıt uygunsuzluğu gibi hallerde doğrudan iptal yerine öncelikle eksikliklerin giderilmesi için süre verilmesi ve belgenin askıya alınması aşamaları öngörülmüştür.

Bu derecelendirme usulü uygulanmadan tesis edilen doğrudan iptal işlemleri hukuka aykırılık teşkil etmektedir.

Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşunun Yetki Belgesi Askıya Alınabilir Mi?

Evet, mevzuatta öngörülen hizmet standartlarının ihlal edilmesi, denetimlerde yetersizlik tespiti veya kayıt uygunsuzluğu gibi durumlar söz konusu olduğunda aracı kuruluşların yetki belgeleri de yetkili makam olan USHAŞ tarafından askıya alınabilir.

Sağlık Tesisinin Sağlık Turizmi Yetki Belgesi İptal Edilebilir Mi?

Evet, yönetmelikle belirlenen yükümlülükleri yerine getirmeyen, uyum süresinde eksikliklerini tamamlamayan, performans denetimlerinde üst üste yetersiz bulunan veya bir yıl boyunca faaliyet göstermeyen sağlık tesislerinin yetki belgeleri Sağlık Bakanlığı tarafından iptal edilebilir.

Yetki Belgesinin İptal Edilmesi Nedeniyle Uğranılan Zararların Tazmini Talep Edilebilir Mi?

Evet, hukuka aykırı şekilde tesis edilen yetki belgesi iptal kararının idari yargı mercii tarafından iptal edilmesi halinde; kuruluş kapatma süresince mahrum kaldığı kârı, ticari zararlarını ve uğradığı manevi zararları idarenin hizmet kusuru sorumluluğuna dayanarak açacağı tam yargı davası ile talep edebilir.

Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Yeniden Alınabilir Mi?

İptal kararından itibaren bir yıllık yasal bekleme süresinin dolmasının ardından, güncel mevzuat standartları ve başvuru koşulları sağlanarak EKİP veya USHAŞ sistemleri üzerinden yeniden yetki belgesi alınabilmektedir.